કૈલાસશિખરેભ્યશ્ચ સિંહકેસરવર્ચસામ્। તતઃ કોટિસહસ્રાણિ વાનરાણાં સમાગમન્
કૈલાસના શિખરો પરથી સિંહ અને વાઘ જેવી કાંતિ ધરાવતાં કરોડો અને હજારો વાનરો એકઠા થયા.
ફલમૂલેન જીવન્તો હિમવન્તમુપાશ્રિતાઃ। તેષાં કોટિસહસ્રાણાં સહસ્રં સમવર્તત
ફળ અને મૂળ ખાઈને હિમાલયમાં રહેતા એ વાનરોમાંથી કરોડો-હજારોમાંથી હજાર વાનરો ભેગા થયા.
અઙ્ગારકસમાનાનાં ભીમાનાં ભીમકર્મણામ્। વિન્ધ્યાદ્ વાનરકોટીનાં સહસ્રાણ્યપતન્ દ્રુતમ્
વિંધ્ય પર્વતમાંથી મંગળ ગ્રહ જેવી ભયાનક અને ભયંકર કાર્યો કરનારી વાનર કરોડોની હજારો ટોળીઓ ઝડપથી નીચે આવી.
ક્ષીરોદવેલાનિલયાસ્તમાલવનવાસિનઃ। નારિકેલાશનાશ્ચૈવ તેષાં સંખ્યા ન વિદ્યતે
ક્ષીર સાગર કિનારે, તમાલ વનમાં રહેતા અને નાળિયેર ખાવા વાળા વાનરોની સંખ્યા તો ગણાય જ નહીં.
વનેભ્યો ગહ્વરેભ્યશ્ચ સરિદ્ભ્યશ્ચ મહાબલાઃ। આગચ્છદ્ વાનરી સેના પિબન્તીવ દિવાકરમ્
જંગલો, ગુફાઓ અને નદીઓમાંથી શક્તિશાળી વાનર સેના આવી, જાણે સૂર્યને પી જતી હોય એમ.
યે તુ ત્વરયિતું યાતા વાનરાઃ સર્વવાનરાન્। તે વીરા હિમવચ્છૈલે દદૃશુસ્તં મહાદ્રુમમ્
જે વીર વાનરો બધા વાનરોને ઉતાવળ કરવા ગયા હતા, તેમણે હિમાલય પર્વત પર那个 મહાન વૃક્ષ જોયું.
તસ્મિન્ ગિરિવરે પુણ્યે યજ્ઞો માહેશ્વરઃ પુરા। સર્વદેવમનસ્તોષો બભૂવ સુમનોરમઃ
એ ઉત્તમ અને પવિત્ર પર્વત પર એક વખત મહાદેવનું મહાન યજ્ઞ થયું હતું, જે સર્વ દેવોને આનંદ આપનાર અને અતિ મનોહર હતું.
અન્નનિસ્યન્દજાતાનિ મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ। અમૃતસ્વાદુકલ્પાનિ દદૃશુસ્તત્ર વાનરાઃ
ત્યાં વાનરોને યજ્ઞના પ્રસાદથી ઉત્પન્ન થયેલા મૂળ અને ફળો દેખાયા, જે અમૃત જેવી મીઠાશ ધરાવતા અને દેવો માટે યોગ્ય હતા.
તદન્નસમ્ભવં દિવ્યં ફલમૂલં મનોહરમ્। યઃ કશ્ચિત્ સકૃદશ્નાતિ માસં ભવતિ તર્પિતઃ
એ યજ્ઞના અન્નથી ઉદ્ભવેલા દિવ્ય અને મનોહર ફળ-મૂળ, જે કોઈ એકવાર ખાય, તે આખો મહિનો તૃપ્ત રહે છે.
તાનિ મૂલાનિ દિવ્યાનિ ફલાનિ ચ ફલાશનાઃ। ઔષધાનિ ચ દિવ્યાનિ જગૃહુર્હરિપુંગવાઃ
ફળ ખાવા વાળા એ શ્રેષ્ઠ વાનરો એ દિવ્ય મૂળ, ફળ અને ઔષધિઓ પણ લઈ લીધા.
તસ્માચ્ચ યજ્ઞાયતનાત્ પુષ્પાણિ સુરભીણિ ચ। આનિન્યુર્વાનરા ગત્વા સુગ્રીવપ્રિયકારણાત્
અને એ યજ્ઞસ્થળ પરથી સુગ્રીવને પ્રસન્ન કરવા વાનરો સુગંધિત ફૂલો લઈ આવ્યા.
તે તુ સર્વે હરિવરાઃ પૃથિવ્યાં સર્વવાનરાન્। સંચોદયિત્વા ત્વરિતં યૂથાનાં જગ્મુરગ્રતઃ
પછી એ બધા શ્રેષ્ઠ વાનરો પૃથ્વી પરના બધા વાનરોને ઉત્સાહિત કરીને ટોળીઓના આગેવાન બની ઝડપથી આગળ વધ્યા.
તે તુ તેન મુહૂર્તેન કપયઃ શીઘ્રચારિણઃ। કિષ્કિન્ધાં ત્વરયા પ્રાપ્તાઃ સુગ્રીવો યત્ર વાનરઃ
પછી એ ઝડપી દોડતા વાનરોએ પળમાં જ કિષ્કિંધા પહોંચી લીધી, જ્યાં વાનર સુગ્રીવ હતો.
તે ગૃહીત્વૌષધીઃ સર્વાઃ ફલમૂલં ચ વાનરાઃ। તં પ્રતિગ્રાહયામાસુર્વચનં ચેદમબ્રુવન્
એ વાનરોએ બધાં ઔષધિઓ, ફળ અને મૂળ એકઠાં કરી સુગ્રીવને આપી દીધાં અને કહ્યું:
સર્વે પરિસૃતાઃ શૈલાઃ સરિતશ્ચ વનાનિ ચ। પૃથિવ્યાં વાનરાઃ સર્વે શાસનાદુપયાન્તિ તે
પૃથ્વી પરનાં બધા પર્વતો, નદીઓ અને જંગલો શોધી કાઢ્યાં છે; બધા વાનરો તમારી આજ્ઞાથી તમારી પાસે આવી રહ્યાં છે.
thumb|અષ્ટાત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે અષ્ટાત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૪-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણનાં કિષ્કિંધાકાંડનો આ અઢત્રીસમો સર્ગ છે, સાંભળો.
પ્રતિગૃહ્ય ચ તત્ સર્વમુપાયનમુપાહૃતમ્। વાનરાન્ સાન્ત્વયિત્વા ચ સર્વાનેવ વ્યસર્જયત્
બધાં લાવેલા ઉપહાર સ્વીકારી, સુગ્રીવે બધા વાનરોને શાંત કરી વિદાય આપી.
વિસર્જયિત્વા સ હરીન્ સહસ્રાન્ કૃતકર્મણઃ। મેને કૃતાર્થમાત્માનં રાઘવં ચ મહાબલમ્
એ હજારો વાનરોને, જેમણે પોતાનું કામ પૂરું કર્યું હતું, વિદાય આપી સુગ્રીવે પોતે અને મહાબલી રાઘવ બંને સફળ થયા એમ માન્યું.
સ લક્ષ્મણો ભીમબલં સર્વવાનરસત્તમમ્। અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં સુગ્રીવં સમ્પ્રહર્ષયન્
પછી લક્ષ્મણે, બધા વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અને ભયાનક બળવાન સુગ્રીવને આનંદિત કરતા, આદરે કહ્યું:
કિષ્કિન્ધાયા વિનિષ્ક્રામ યદિ તે સૌમ્ય રોચતે। તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા લક્ષ્મણસ્ય સુભાષિતમ્
'હળવા મનના સુગ્રીવ, જો તમને ગમે તો આપણે કિષ્કિંધાથી નીકળી જઈએ.' લક્ષ્મણના આ સુંદર શબ્દો સાંભળી,
સુગ્રીવઃ પરમપ્રીતો વાક્યમેતદુવાચ હ। એવં ભવતુ ગચ્છામ સ્થેયં ત્વચ્છાસને મયા
સુગ્રીવ ખૂબ જ પ્રસન્ન થઈને બોલ્યો: 'જેમ કહ્યું તેમ જ થાઓ. ચાલો, હવે હું તમારી આજ્ઞામાં રહીશ.'
તમેવમુક્ત્વા સુગ્રીવો લક્ષ્મણં શુભલક્ષણમ્। વિસર્જયામાસ તદા તારાદ્યાશ્ચૈવ યોષિતઃ
આ રીતે શુભલક્ષણવાળા લક્ષ્મણને કહી, સુગ્રીવે તારા અને અન્ય સ્ત્રીઓ પણ વિદાય આપી.
એહીત્યુચ્ચૈર્હરિવરાન્ સુગ્રીવઃ સમુદાહરત્। તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા હરયઃ શીઘ્રમાયયુઃ
સુગ્રીવે ઉંચે અવાજે શ્રેષ્ઠ વાનરોને બોલાવ્યા: 'આવો!' એના શબ્દો સાંભળી વાનરો તરત જ ભેગા થયા.
બદ્ધાઞ્જલિપુટાઃ સર્વે યે સ્યુઃ સ્ત્રીદર્શનક્ષમાઃ। તાનુવાચ તતઃ પ્રાપ્તાન્ રાજાર્કસદૃશપ્રભઃ
બધા વાનરો, જેમણે હાથ જોડ્યા હતા અને સ્ત્રીઓ પણ જોઈ શકે એવા હતા, ત્યારે સૂર્ય સમાન તેજવાળા રાજાએ તેમને આવતાં જોઈને કહ્યું.
ઉપસ્થાપયત ક્ષિપ્રં શિબિકાં મમ વાનરાઃ। શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્ય હરયઃ શીઘ્રવિક્રમાઃ
'વાનરો, મારી પલંકડી જલદી લાવો!' એના શબ્દો સાંભળી, ઝડપી દોડતા વાનરો,
સમુપસ્થાપયામાસુઃ શિબિકાં પ્રિયદર્શનામ્। તામુપસ્થાપિતાં દૃષ્ટ્વા શિબિકાં વાનરાધિપઃ
સુંદર પલંકડી લઈને આવ્યા. એ પલંકડી આવી જોઈ વાનરરાજ સુગ્રીવે,
લક્ષ્મણારુહ્યતાં શીઘ્રમિતિ સૌમિત્રિમબ્રવીત્। ઇત્યુક્ત્વા કાઞ્ચનં યાનં સુગ્રીવઃ સૂર્યસંનિભમ્
'લક્ષ્મણ, જલદી ચઢો,' એમ સૌમિત્રિને કહ્યું. આવું કહી સુગ્રીવ, સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતો, સોનાની ગાડી પર ચઢ્યો.
બહુભિર્હરિભિર્યુક્તમારુરોહ સલક્ષ્મણઃ। પાણ્ડુરેણાતપત્રેણ ધ્રિયમાણેન મૂર્ધનિ
એ ગાડી ઘણા વાનરો જોડીને ખેંચી રહ્યા હતા, લક્ષ્મણ સાથે સુગ્રીવ ચઢ્યો, અને તેના માથે સફેદ છત્ર ધારણ કરાયું.
શુક્લૈશ્ચ વાલવ્યજનૈર્ધૂયમાનૈઃ સમન્તતઃ। શંખભેરીનિનાદૈશ્ચ બન્દિભિશ્ચાભિનન્દિતઃ
બધી બાજુએ સફેદ વાલાવાળા પંખાથી પંખાવાયું, શંખ અને ભેરીના અવાજ સાથે, અને ભાટોએ પ્રશંસા કરી.
નિર્યયૌ પ્રાપ્ય સુગ્રીવો રાજ્યશ્રિયમનુત્તમામ્। સ વાનરશતૈસ્તીક્ષ્ણૈર્બહુભિઃ શસ્ત્રપાણિભિઃ
સુગ્રીવે શ્રેષ્ઠ રાજસૌભાગ્ય પ્રાપ્ત કરી બહાર પડ્યો. તેની આસપાસ અનેક શસ્ત્રધારી, તીખા અને બહાદુર વાનરો હતા.