તતઃ કણ્ઠગતં માલ્યં ચિત્રં બહુગુણં મહત્। ચિચ્છેદ વિમદશ્ચાસીત્ સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ
પછી વાનરરાજ સુગ્રીવે, ગર્વ છોડીને, ગળામાં પહેરેલી રંગબેરંગી અને બહુસૂત્રવાળી મોટી માળા કાપી નાખી.
સ લક્ષ્મણં ભીમબલં સર્વવાનરસત્તમઃ। અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં સુગ્રીવઃ સમ્પ્રહર્ષયન્
બધા વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ સુગ્રીવે ભયાનક બળવાન લક્ષ્મણને નમ્રતાથી વાત કરી અને તેને આનંદિત કર્યો.
પ્રણષ્ટા શ્રીશ્ચ કીર્તિશ્ચ કપિરાજ્યં ચ શાશ્વતમ્। રામપ્રસાદાત્ સૌમિત્રે પુનશ્ચાપ્તમિદં મયા
હે સૌમિત્ર, મારી તેજ, કીર્તિ અને વાનરરાજ્ય બધું જ ગુમાવ્યું હતું, પણ રામની કૃપાથી આ બધું ફરીથી મળ્યું છે.
કઃ શક્તસ્તસ્ય દેવસ્ય ખ્યાતસ્ય સ્વેન કર્મણા। તાદૃશં પ્રતિકુર્વીત અંશેનાપિ નૃપાત્મજ
હે રાજકુમાર, પોતાના પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ એવા એ દેવસમાન પુરુષનું ઉપકાર તો ભાગ્યે જ કોઈ થોડું પણ ચૂકવી શકે.
સીતાં પ્રાપ્સ્યતિ ધર્માત્મા વધિષ્યતિ ચ રાવણમ્। સહાયમાત્રેણ મયા રાઘવઃ સ્વેન તેજસા
ધર્મનિષ્ઠ રાઘવ પોતાનાં બળથી અને મારી સહાયથી સીતા પાછી લાવશે અને રાવણને પણ મારે છે.
સહાયકૃત્યં કિં તસ્ય યેન સપ્ત મહાદ્રુમાઃ। ગિરિશ્ચ વસુધા ચૈવ બાણેનૈકેન દારિતાઃ
જે એક તીરે સાત મહાન વૃક્ષો, પર્વત અને ધરતીને ફાડી નાખે, તેને સહાયની શું જરૂર?
ધનુર્વિસ્ફારમાણસ્ય યસ્ય શબ્દેન લક્ષ્મણ। સશૈલા કમ્પિતા ભૂમિઃ સહાયૈઃ કિં નુ તસ્ય વૈ
હે લક્ષ્મણ, જેના ધનુષ્યના ટાણે પર્વતોવાળી ધરતી પણ ધ્રુજી ઉઠે છે, તેને સાથીઓની શું જરૂર?
અનુયાત્રાં નરેન્દ્રસ્ય કરિષ્યેઽહં નરર્ષભ। ગચ્છતો રાવણં હન્તું વૈરિણં સપુરસ્સરમ્
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, રાવણ અને તેની સેના પર ચઢાઈ કરવા જતા રાજાને હું સાથ આપીશ.
યદિ કિંચિદતિક્રાન્તં વિશ્વાસાત્ પ્રણયેન વા। પ્રેષ્યસ્ય ક્ષમિતવ્યં મે ન કશ્ચિન્નાપરાધ્યતિ
વિશ્વાસ કે સ્નેહવશ હું કે મારું દૂત કોઈ પણ રીતે હદ વટાવી બેઠું હોય તો ક્ષમા કરશો, કારણ કે ભૂલ તો દરેકથી થાય છે.
ઇતિ તસ્ય બ્રુવાણસ્ય સુગ્રીવસ્ય મહાત્મનઃ। અભવલ્લક્ષ્મણઃ પ્રીતઃ પ્રેમ્ણા ચેદમુવાચ હ
મહાન આત્માવાળા સુગ્રીવના આવા શબ્દો સાંભળીને લક્ષ્મણ આનંદિત થયો અને પ્રેમથી કહ્યું.
સર્વથા હિ મમ ભ્રાતા સનાથો વાનરેશ્વર। ત્વયા નાથેન સુગ્રીવ પ્રશ્રિતેન વિશેષતઃ
હવે તો મારા ભાઈને સાચો રક્ષક મળ્યો છે, ખાસ કરીને તું, સુગ્રીવ, વાનરરાજ તરીકે તેની સાચી સંભાળ રાખે છે.
યસ્તે પ્રભાવઃ સુગ્રીવ યચ્ચ તે શૌચમીદૃશમ્। અર્હસ્ત્વં કપિરાજ્યસ્ય શ્રિયં ભોક્તુમનુત્તમામ્
સુગ્રીવ, તારો પરાક્રમ અને તારી પવિત્રતા જોઈને તું ખરેખર વાનરરાજ્યના સર્વોત્તમ સૌભાગ્યનો ભોગ લેવા યોગ્ય છે.
સહાયેન ચ સુગ્રીવ ત્વયા રામઃ પ્રતાપવાન્। વધિષ્યતિ રણે શત્રૂનચરાન્નાત્ર સંશયઃ
હે પરાક્રમી સુગ્રીવ, તારી સહાયથી રામ યુદ્ધમાં પોતાના શત્રુઓને જરૂર હરાવશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
ધર્મજ્ઞસ્ય કૃતજ્ઞસ્ય સંગ્રામેષ્વનિવર્તિનઃ। ઉપપન્નં ચ યુક્તં ચ સુગ્રીવ તવ ભાષિતમ્
ધર્મને જાણનાર, ઉપકાર માનનાર અને યુદ્ધમાં ન ડગમગનાર માટે જેમ યોગ્ય હોય, એ રીતે જ તું વાત કરી છે, સુગ્રીવ.
દોષજ્ઞઃ સતિ સામર્થ્યે કોઽન્યો ભાષિતુમર્હતિ। વર્જયિત્વા મમ જ્યેષ્ઠં ત્વાં ચ વાનરસત્તમ
દોષને ઓળખી શકનાર અને શક્તિ ધરાવનાર એ રીતે બોલવા માટે મારા મોટાભાઈ કે તું—વાનરશ્રેષ્ઠ—વગેરે બીજું કોઈ યોગ્ય નથી.
સદૃશશ્ચાસિ રામેણ વિક્રમેણ બલેન ચ। સહાયો દૈવતૈર્દત્તશ્ચિરાય હરિપુંગવ
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, તું પરાક્રમ અને બળમાં રામના સમાન છે અને દેવતાઓએ તને લાંબા સમય સુધી તેની સહાય તરીકે આપ્યો છે.
કિં તુ શીઘ્રમિતો વીર નિષ્ક્રમ ત્વં મયા સહ। સાન્ત્વયસ્વ વયસ્યં ચ ભાર્યાહરણદુઃખિતમ્
પણ હવે, વીર, તું જલદી મારી સાથે બહાર આવ અને જે મિત્ર પોતાની પત્નીનું અપહરણ થવાથી દુઃખી છે, તેને સમજાવ.
યચ્ચ શોકાભિભૂતસ્ય શ્રુત્વા રામસ્ય ભાષિતમ્। મયા ત્વં પરુષાણ્યુક્તસ્તત્ ક્ષમસ્વ સખે મમ
અને જો દુઃખથી વ્યાકુળ થયેલા રામના શબ્દો સાંભળીને મેં તને કઠોર શબ્દો કહ્યા હોય, તો મારા મિત્ર, મને માફ કરી દે.
thumb|સપ્તત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે સપ્તત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૪-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના કિશ્કિંધા કાંડનો સત્તત્રીસમો અધ્યાય સાંભળો.
એવમુક્તસ્તુ સુગ્રીવો લક્ષ્મણેન મહાત્મના। હનૂમન્તં સ્થિતં પાર્શ્વે વચનં ચેદમબ્રવીત્
મહાન આત્માવાળા લક્ષ્મણે આમ કહ્યું ત્યારે સુગ્રીવે પોતાના બાજુએ ઊભેલા હનુમાનને આ રીતે કહ્યું.
મહેન્દ્રહિમવદ્વિન્ધ્યકૈલાસશિખરેષુ ચ। મન્દરે પાણ્ડુશિખરે પઞ્ચશૈલેષુ યે સ્થિતાઃ
મહેન્દ્ર, હિમવંત, વિંધ્ય, કૈલાસ, મન્દર અને પાંડુશિખર તથા પાંચ પર્વતોની ટોચ પર જે વસે છે,
તરુણાદિત્યવર્ણેષુ ભ્રાજમાનેષુ નિત્યશઃ। પર્વતેષુ સમુદ્રાન્તે પશ્ચિમસ્યાં તુ યે દિશિ
જે હંમેશા ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવે છે, પશ્ચિમના દરિયાના કિનારે ચમકતા પર્વતો પર વસે છે,
આદિત્યભવને ચૈવ ગિરૌ સંધ્યાભ્રસંનિભે। પદ્માચલવનં ભીમાઃ સંશ્રિતા હરિપુંગવાઃ
અને જે સૂર્યના મકાનમાં, સાંજના વાદળ જેવા પર્વત પર અને પદ્માચલ વનમાં આશરો લીધેલા શક્તિશાળી વાનર છે,
અઞ્જનામ્બુદસંકાશાઃ કુઞ્જરેન્દ્રમહૌજસઃ। અઞ્જને પર્વતે ચૈવ યે વસન્તિ પ્લવંગમાઃ
જે અંજના વાદળ જેવા કાળી છાયાવાળા છે, હાથી જેવું બળ ધરાવે છે અને અંજના પર્વત પર રહેતા વાનર છે,
મહાશૈલગુહાવાસા વાનરાઃ કનકપ્રભાઃ। મેરુપાર્શ્વગતાશ્ચૈવ યે ચ ધૂમ્રગિરિં શ્રિતાઃ
મહાન પર્વતોની ગુફાઓમાં રહેતા, સોનાની જેમ ચમકતા વાનરો, મેરુ પર્વતની ઢાળ પર અને ધૂમ્રગિરિ પર આશરો લીધેલા વાનર,
તરુણાદિત્યવર્ણાશ્ચ પર્વતે યે મહારુણે। પિબન્તો મધુ મૈરેયં ભીમવેગાઃ પ્લવંગમાઃ
જે ઉગતા સૂર્ય જેવો રંગ ધરાવે છે, મહાન લાલ પર્વત પર રહે છે અને મધ તથા માયરિયું પીતા, ઝડપી ચાલવાળા વાનર છે,
વનેષુ ચ સુરમ્યેષુ સુગન્ધિષુ મહત્સુ ચ। તાપસાશ્રમરમ્યેષુ વનાન્તેષુ સમન્તતઃ
અને જે સુગંધિત અને વિશાળ સુંદર વનોમાં, તપસ્વીઓના આશ્રમોમાં અને વનના કિનારે સર્વત્ર વસે છે,
તાંસ્તાંસ્ત્વમાનય ક્ષિપ્રં પૃથિવ્યાં સર્વવાનરાન્। સામદાનાદિભિઃ કલ્પૈર્વાનરૈર્વેગવત્તરૈઃ
તુ તુરંત જ વિવિધ ઉપાયોથી, જેમ કે સમજાવટ, ભેટ વગેરે, પૃથ્વી પરના બધા વાનરોને અને ઝડપી વાનરોને અહીં લાવ.
પ્રેષિતાઃ પ્રથમં યે ચ મયાઽઽજ્ઞાતા મહાજવાઃ। ત્વરણાર્થં તુ ભૂયસ્ત્વં સમ્પ્રેષય હરીશ્વરાન્
અને જે મહા ઝડપી વાનરોને મેં પહેલેથી જ મોકલ્યા છે, તેમને ઝડપાવવા માટે તું વધુ વાનર નેતાઓને પણ હવે મોકલ.
યે પ્રસક્તાશ્ચ કામેષુ દીર્ઘસૂત્રાશ્ચ વાનરાઃ। ઇહાનયસ્વ તાન્ શીઘ્રં સર્વાનેવ કપીશ્વરાન્
જે વાનરો ભોગોમાં મગ્ન છે અથવા ધીમા છે, એવા બધા વાનર નેતાઓને પણ તું ઝડપથી અહીં લાવ.