સોમદાપિ સુતં દૃષ્ટ્વા પુત્રસ્ય સદૃશીં ક્રિયામ્ । યથાન્યાયં ચ ગન્ધર્વી સ્નુષાસ્તાઃ પ્રત્યનન્દત । સ્પૃષ્ટ્વા સ્પૃષ્ટ્વા ચ તાઃ કન્યાઃ કુશનાભં પ્રશસ્ય ચ ॥૧-૩૩-
સોમદાએ પોતાના પુત્રને યોગ્ય રીતે વર્તતા જોઈ, અને ગંધર્વકન્યાએ પણ રીત પ્રમાણે પોતાની વહુઓનું હર્ષપૂર્વક સ્વાગત કર્યું; કન્યાઓને સ્પર્શી અને કુશનાભની પ્રશંસા કરી.
thumb|ચતુસ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે ચતુસ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો ચોત્રીસમો સર્ગ સાંભળો.
કૃતોદ્વાહે ગતે તસ્મિન્ બ્રહ્મદત્તે ચ રાઘવ । અપુત્રઃ પુત્રલાભાય પૌત્રીમિષ્ટિમકલ્પયત્ ॥૧-૩૪-
બ્રહ્મદત્તનું લગ્ન થઈ ગયું અને તે પાછો ગયો પછી, સંતાન વિનાના રાજાએ દીકરો મળે એ માટે પૌત્ર યજ્ઞ કર્યો.
ઇષ્ટ્યાં તુ વર્તમાનાયાં કુશનાભં મહીપતિમ્ । ઉવાચ પરમોદારઃ કુશો બ્રહ્મસુતસ્તદા ॥૧-૩૪-
યજ્ઞ ચાલી રહ્યો હતો ત્યારે, મહાન અને ઉદાર બ્રહ્મપુત્ર કુશે રાજા કુશનાભને કહ્યું.
પુત્રસ્તે સદૃશઃ પુત્ર ભવિષ્યતિ સુધાર્મિકઃ । ગાધિં પ્રાપ્સ્યસિ તેન ત્વં કીર્તિં લોકે ચ શાશ્વતીમ્ ॥૧-૩૪-
પુત્ર, તને તારા જેવો ધર્મનિષ્ઠ દીકરો મળશે; તેના દ્વારા તને ગાધિ નામે પુત્ર અને જગતમાં કાયમી કીર્તિ મળશે.
એવમુક્ત્વા કુશો રામ કુશનાભં મહીપતિમ્ । જગામાકાશમાવિશ્ય બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્ ॥૧-૩૪-
આ રીતે રાજા કુશનાભને કહ્યા પછી, કુશે આકાશમાં જઈને બ્રહ્મલોકમાં પ્રવેશ કર્યો.
કસ્યચિત્ ત્વથ કાલસ્ય કુશનાભસ્ય ધીમતઃ । જજ્ઞે પરમધર્મિષ્ઠો ગાધિરિત્યેવ નામતઃ ॥૧-૩૪-
થોડા સમય પછી, વિદ્વાન કુશનાભને એક ઉત્તમ ધર્મી પુત્ર થયો, તેનું નામ ગાધિ રાખવામાં આવ્યું.
સ પિતા મમ કાકુત્સ્થ ગાધિઃ પરમધાર્મિકઃ । કુશવંશપ્રસૂતોઽસ્મિ કૌશિકો રઘુનન્દન ॥૧-૩૪-
હે કાકુત્સ્થકુળના વંશજ, એ પરમ ધર્મી ગાધિ મારા પિતા છે; હું કુશિક, કુશકુળમાં જન્મેલો છું, હે રઘુકુળના આનંદ.
પૂર્વજા ભગિની ચાપિ મમ રાઘવ સુવ્રતા । નામ્ના સત્યવતી નામ ઋચીકે પ્રતિપાદિતા ॥૧-૩૪-
મારી મોટી બહેન પણ છે, હે રાઘવ, જે સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર છે; તેનું નામ સત્યવતી છે અને તેનું વિવાહ ઋચીક સાથે થયું.
સશરીરા ગતા સ્વર્ગં ભર્તારમનુવર્તિની । કૌશિકી પરમોદારા સા પ્રવૃત્તા મહાનદી ॥૧-૩૪-
એ મહાન અને ઉદાર સત્યવતી, પતિના અનુસરણમાં, શરીર સહિત સ્વર્ગે ગઈ અને મહાન નદી કુશિકી બની.
દિવ્યા પુણ્યોદકા રમ્યા હિમવન્તમુપાશ્રિતા લોકસ્ય હિતકાર્યાર્થં પ્રવૃત્તા ભગિની મમ ॥૧-૩૪-
દિવ્ય, પવિત્ર જળવાળી, સુંદર અને હિમાલયને અડેલી મારી બહેન કુશિકી લોકકલ્યાણ માટે મહાન નદી બની.
તતોઽહં હિમવત્પાર્શ્વે વસામિ નિયતઃ સુખમ્ ભગિન્યાં સ્નેહસંયુક્તઃ કૌશિક્યાં રઘુનન્દન ॥૧-૩૪-
એથી હું હિમાલયની બાજુએ, બહેન કુશિકી સાથે પ્રેમથી અને આનંદથી વસું છું, હે રઘુકુળના આનંદ.
સા તુ સત્યવતી પુણ્યા સત્યે ધર્મે પ્રતિષ્ઠિતા પતિવ્રતા મહાભાગા કૌશિકી સરિતાં વરા ॥૧-૩૪-
એ પવિત્ર સત્યવતી, સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર, પતિવ્રતા અને ભાગ્યશાળી, નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી કુશિકી બની.
અહં હિ નિયમાદ્રામ હિત્વા તાં સમુપાગતઃ સિદ્ધાશ્રમમનુપ્રાપ્તઃ સિદ્ધોઽસ્મિ તવ તેજસા ॥૧-૩૪-
હે રામ, નિયમ પાળીને મેં બહેનને છોડી અહીં આવ્યો છું; સિદ્ધાશ્રમ પહોંચ્યો અને તારી તેજથી સિદ્ધ થયો છું.
એષા રામ મમોત્પત્તિઃ સ્વસ્ય વંશસ્ય કીર્તિતા દેશસ્ય ચ મહાબાહો યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ॥૧-૩૪-
હે રામ, તું જે મારી વંશ અને જન્મ વિશે પૂછ્યું, એ બધું અને દેશનું વર્ણન મેં કર્યું.
ગતોઽર્ધરાત્રઃ કાકુત્સ્થ કથાઃ કથયતો મમ । નિદ્રામભ્યેહિ ભદ્રં તે મા ભૂદ્ વિઘ્નોઽધ્વનીહ નઃ ॥૧-૩૪-
હે કાકુત્સ્થકુળના વંશજ, મારી વાતો કહેતા કહેતા અડધી રાત વીતી ગઈ છે; હવે આરામ કર, શુભ રહે અને આપણાં માર્ગમાં કોઈ વિઘ્ન ન આવે.
નિષ્પન્દાસ્તરવઃ સર્વે નિલીના મૃગપક્ષિણઃ । નૈશેન તમસા વ્યાપ્તા દિશશ્ચ રઘુનન્દન ॥૧-૩૪-
બધા વૃક્ષો નિઃસંચળ છે, જંગલી પ્રાણી અને પક્ષીઓ છુપાઈ ગયા છે, અને દિશાઓ, હે રઘુકુળના આનંદ, રાત્રિના અંધકારથી ઢંકાઈ ગઈ છે.
શનૈર્વિસૃજ્યતે સંધ્યા નભો નેત્રૈરિવાવૃતમ્ । નક્ષત્રતારાગહનં જ્યોતિર્ભિરવભાસતે
સાંજ ધીમે ધીમે વિદાય લઈ રહી છે, આકાશ જાણે આંખોથી ઢંકાયેલું હોય તેમ તારાઓ અને નક્ષત્રોની ઝાંખીથી ઝગમગી રહ્યું છે.
ઉત્તિષ્ઠતે ચ શીતાંશુઃ શશી લોકતમોનુદઃ । હ્લાદયન્ પ્રાણિનાં લોકે મનાંસિ પ્રભયા સ્વયા ॥૧-૩૪-
શીતળ કિરણો ધરાવતો ચંદ્ર ઉગે છે, જગતનું અંધકાર દૂર કરે છે અને પોતાની પ્રકાશથી સર્વ જીવોના મનને આનંદિત કરે છે.
નૈશાનિ સર્વભૂતાનિ પ્રચરન્તિ તતસ્તતઃ । યક્ષરાક્ષસસંઘાશ્ચ રૌદ્રાશ્ચ પિશિતાશનાઃ ૧-૩૪-
બધી રાત્રિમાં ફરતા જીવ, યક્ષ, રાક્ષસ અને ભયાનક માંસખોર ભૂતો અહીં-ત્યાં ભટકતા રહે છે.
એવમુક્ત્વા મહાતેજા વિરરામ મહામુનિઃ । સાધુસાધ્વિતિ તં સર્વે મુનયો હ્યભ્યપૂજયન્ ॥૧-૩૪-
આ રીતે બોલ્યા પછી મહાતેજસ્વી મહામુનિ શાંત થયા; બધા મુનિઓએ 'સાદુ, સાદુ' કહીને તેમનું સન્માન કર્યું.
કુશિકાનામયં વંશો મહાન્ ધર્મપરઃ સદા । બ્રહ્મોપમા મહાત્માનઃ કુશવંશ્યા નરોત્તમાઃ ॥૧-૩૪-
કુશિક વંશ હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર અને મહાન છે; કુશના વંશજ મહાત્મા છે, બ્રહ્મા સમાન અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
વિશેષેણ ભવાનેવ વિશ્વામિત્ર મહાયશઃ । કૌશિકી સરિતાં શ્રેષ્ઠા કુલોદ્યોતકરી તવ ॥૧-૩૪-
વિશેષ કરીને, મહાયશસ્વી વિશ્વામિત્ર, તમે ખૂબ પ્રસિદ્ધ છો; નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ કૌશિકી તમારી વંશને તેજ આપે છે.
મુદિતૈર્મુનિશાર્દૂલૈઃ પ્રશસ્તઃ કુશિકાત્મજઃ । નિદ્રામુપાગમચ્છ્રીમાનસ્તંગત ઇવાંશુમાન્ ॥૧-૩૪-
પ્રસન્ન થયેલા મુનિશ્રેષ્ઠોએ કુશિકપુત્રની પ્રશંસા કરી; પછી તે તેજસ્વી, જાણે સૂર્ય અસ્ત જાય તેમ, નિદ્રામાં ગયા.
રામોઽપિ સહસૌમિત્રિઃ કિઞ્ચિદાગતવિસ્મયઃ । પ્રશસ્ય મુનિશાર્દૂલં નિદ્રાં સમુપસેવતે ॥૧-૩૪-
રામ અને સૌમિત્ર પણ થોડા આશ્ચર્યચકિત થયા, મુનિશ્રેષ્ઠની પ્રશંસા કરી અને પછી નિદ્રા લીધી.
thumb|પઞ્ચત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે પઞ્ચત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો પঁત્રીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
ઉપાસ્ય રાત્રિશેષં તુ શોણાકૂલે મહર્ષિભિઃ । નિશાયાં સુપ્રભાતાયાં વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥૧-૩૫-
શોણા નદીના કિનારે મહર્ષિઓ સાથે રાત્રિના બાકી ભાગમાં આરામ કર્યા પછી, જ્યારે રાત્રિ ઉજળી બની, ત્યારે વિશ્વામિત્ર બોલ્યા.
સુપ્રભાતા નિશા રામ પૂર્વા સંધ્યા પ્રવર્તતે । ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભદ્રં તે ગમનાયાભિરોચય ॥૧-૩૫-
રામ, હવે રાત્રિ ઉજળી થઈ છે અને વહેલી પ્રભાતની વેળા આવી છે. ઊઠો, ઊઠો, તારા માટે શુભ રહે, અને ચાલવા માટે તૈયાર થા.
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય કૃતપૂર્વાહ્ણિકક્રિયઃ । ગમનં રોચયામાસ વાક્યં ચેદમુવાચ હ ॥૧-૩૫-
તેમના વચન સાંભળી, રામે સવારની ક્રિયાઓ કરી, પછી જતા થવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી અને આ શબ્દો કહ્યા.
અયં શોણઃ શુભજલોઽગાધઃ પુલિનમણ્ડિતઃ । કતરેણ પથા બ્રહ્મન્ સંતરિષ્યામહે વયમ્ ॥૧-૩૫-
આ શોણા નદી શુદ્ધ જળથી ભરેલી, ઊંડા પાણીવાળી અને રેતીના ટાપુઓથી શોભાયમાન છે. હે બ્રાહ્મણ, કયા રસ્તે આપણે પાર જઈશું?