લક્ષ્મ્યા સમુદિતો બ્રાહ્મ્યા બ્રહ્મભૂતો મહાતપાઃ । બ્રાહ્મેણ તપસા યુક્તં પુત્રમિચ્છામિ ધાર્મિકમ્ ॥૧-૩૩-
હે મહાતપસ્વી, તમે બ્રાહ્મણતેજ અને તપથી યુક્ત છો; હું ઈચ્છું છું કે મને પણ બ્રાહ્મણતપથી યુક્ત અને ધર્મનિષ્ઠ પુત્ર મળે.
અપતિશ્ચાસ્મિ ભદ્રં તે ભાર્યા ચાસ્મિ ન કસ્યચિત્ । બ્રાહ્મેણોપગતાયાશ્ચ દાતુમર્હસિ મે સુતમ્ ॥૧-૩૩-
હે પુજ્ય, હું અવિવાહિતા છું અને કોઈની પત્ની પણ નથી; બ્રાહ્મણપણે તમારી પાસે આવી છું, તમે મને પુત્ર આપો એ યોગ્ય છે.
તસ્યાઃ પ્રસન્નો બ્રહ્મર્ષિર્દદૌ બ્રાહ્મમનુત્તમમ્ । બ્રહ્મદત્ત ઇતિ ખ્યાતં માનસં ચૂલિનઃ સુતમ્ ॥૧-૩૩-
બ્રહ્મર્ષિ તેના પર પ્રસન્ન થઈ, મનથી ઉત્પન્ન થયેલો ઉત્તમ બ્રાહ્મણપુત્ર તેને આપ્યો, જે 'બ્રહ્મદત્ત' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો અને ચૂલીનો પુત્ર કહેવાયો.
સ રાજા બ્રહ્મદત્તસ્તુ પુરીમધ્યવસત્ તદા । કામ્પિલ્યાં પરયા લક્ષ્મ્યા દેવરાજો યથા દિવમ્ ॥૧-૩૩-
એ બ્રહ્મદત્ત રાજા પછી કાંપિલ્યપુરમાં દેવરાજ જેવી મહાન સમૃદ્ધિ સાથે રહેવા લાગ્યા.
સ બુદ્ધિં કૃતવાન્ રાજા કુશનાભઃ સુધાર્મિકઃ । બ્રહ્મદત્તાય કાકુત્સ્થ દાતું કન્યાશતં તદા ॥૧-૩૩-
પછી, હે કકુત્સ્થ, ધર્મનિષ્ઠ કુશનાભ રાજાએ નક્કી કર્યું કે પોતાની સો દીકરીઓ બ્રહ્મદત્તને આપવી.
તમાહૂય મહાતેજા બ્રહ્મદત્તં મહીપતિઃ । દદૌ કન્યાશતં રાજા સુપ્રીતેનાન્તરાત્મના ॥૧-૩૩-
પછી મહાતેજસ્વી બ્રહ્મદત્તને બોલાવી, રાજાએ અંતરમાં ખૂબ ખુશ થઈને પોતાની સો દીકરીઓ આપી.
યથાક્રમં તદા પાણિં જગ્રાહ રઘુનન્દન । બ્રહ્મદત્તો મહીપાલસ્તાસાં દેવપતિર્યથા ॥૧-૩૩-
પછી, ક્રમશઃ, બ્રહ્મદત્ત રાજાએ દરેક કન્યાનો હાથ પકડીને લગ્ન કર્યા, જેમ દેવરાજે પોતાની પત્નીઓ સાથે કરે છે.
સ્પૃષ્ટમાત્રે તદા પાણૌ વિકુબ્જા વિગતજ્વરાઃ । યુક્તં પરમયા લક્ષ્મ્યા બભૌ કન્યાશતં તદા ॥૧-૩૩-
ત્યારે, તેમના હાથ સ્પર્શતાં જ, બધી કન્યાઓના કૂણાપણું અને દુઃખ દૂર થઈ ગયા અને એ સો કન્યાઓ અતિ સુંદર બની ગઈ.
સ દૃષ્ટ્વા વાયુના મુક્તાઃ કુશનાભો મહીપતિઃ । બભૂવ પરમપ્રીતો હર્ષં લેભે પુનઃ પુનઃ ॥૧-૩૩-
પવનના સ્પર્શથી પોતાની દીકરીઓ મુક્ત થઈ, એ જોઈને કુશનાભ રાજા ખૂબ જ પ્રસન્ન થયા અને વારંવાર આનંદ અનુભવ્યો.
કૃતોદ્વાહં તુ રાજાનં બ્રહ્મદત્તં મહીપતિમ્ । સદારં પ્રેષયામાસ સોપાધ્યાયગણં તદા ॥૧-૩૩-
પછી, દીકરીઓના લગ્ન થયા પછી, રાજાએ બ્રહ્મદત્તને તેમની પત્નીઓ અને ઉપાધ્યાયગણ સાથે વિદાય આપી.
સોમદાપિ સુતં દૃષ્ટ્વા પુત્રસ્ય સદૃશીં ક્રિયામ્ । યથાન્યાયં ચ ગન્ધર્વી સ્નુષાસ્તાઃ પ્રત્યનન્દત । સ્પૃષ્ટ્વા સ્પૃષ્ટ્વા ચ તાઃ કન્યાઃ કુશનાભં પ્રશસ્ય ચ ॥૧-૩૩-
સોમદાએ પોતાના પુત્રને યોગ્ય રીતે વર્તતા જોઈ, અને ગંધર્વકન્યાએ પણ રીત પ્રમાણે પોતાની વહુઓનું હર્ષપૂર્વક સ્વાગત કર્યું; કન્યાઓને સ્પર્શી અને કુશનાભની પ્રશંસા કરી.
thumb|ચતુસ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે ચતુસ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો ચોત્રીસમો સર્ગ સાંભળો.
કૃતોદ્વાહે ગતે તસ્મિન્ બ્રહ્મદત્તે ચ રાઘવ । અપુત્રઃ પુત્રલાભાય પૌત્રીમિષ્ટિમકલ્પયત્ ॥૧-૩૪-
બ્રહ્મદત્તનું લગ્ન થઈ ગયું અને તે પાછો ગયો પછી, સંતાન વિનાના રાજાએ દીકરો મળે એ માટે પૌત્ર યજ્ઞ કર્યો.
ઇષ્ટ્યાં તુ વર્તમાનાયાં કુશનાભં મહીપતિમ્ । ઉવાચ પરમોદારઃ કુશો બ્રહ્મસુતસ્તદા ॥૧-૩૪-
યજ્ઞ ચાલી રહ્યો હતો ત્યારે, મહાન અને ઉદાર બ્રહ્મપુત્ર કુશે રાજા કુશનાભને કહ્યું.
પુત્રસ્તે સદૃશઃ પુત્ર ભવિષ્યતિ સુધાર્મિકઃ । ગાધિં પ્રાપ્સ્યસિ તેન ત્વં કીર્તિં લોકે ચ શાશ્વતીમ્ ॥૧-૩૪-
પુત્ર, તને તારા જેવો ધર્મનિષ્ઠ દીકરો મળશે; તેના દ્વારા તને ગાધિ નામે પુત્ર અને જગતમાં કાયમી કીર્તિ મળશે.
એવમુક્ત્વા કુશો રામ કુશનાભં મહીપતિમ્ । જગામાકાશમાવિશ્ય બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્ ॥૧-૩૪-
આ રીતે રાજા કુશનાભને કહ્યા પછી, કુશે આકાશમાં જઈને બ્રહ્મલોકમાં પ્રવેશ કર્યો.
કસ્યચિત્ ત્વથ કાલસ્ય કુશનાભસ્ય ધીમતઃ । જજ્ઞે પરમધર્મિષ્ઠો ગાધિરિત્યેવ નામતઃ ॥૧-૩૪-
થોડા સમય પછી, વિદ્વાન કુશનાભને એક ઉત્તમ ધર્મી પુત્ર થયો, તેનું નામ ગાધિ રાખવામાં આવ્યું.
સ પિતા મમ કાકુત્સ્થ ગાધિઃ પરમધાર્મિકઃ । કુશવંશપ્રસૂતોઽસ્મિ કૌશિકો રઘુનન્દન ॥૧-૩૪-
હે કાકુત્સ્થકુળના વંશજ, એ પરમ ધર્મી ગાધિ મારા પિતા છે; હું કુશિક, કુશકુળમાં જન્મેલો છું, હે રઘુકુળના આનંદ.
પૂર્વજા ભગિની ચાપિ મમ રાઘવ સુવ્રતા । નામ્ના સત્યવતી નામ ઋચીકે પ્રતિપાદિતા ॥૧-૩૪-
મારી મોટી બહેન પણ છે, હે રાઘવ, જે સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર છે; તેનું નામ સત્યવતી છે અને તેનું વિવાહ ઋચીક સાથે થયું.
સશરીરા ગતા સ્વર્ગં ભર્તારમનુવર્તિની । કૌશિકી પરમોદારા સા પ્રવૃત્તા મહાનદી ॥૧-૩૪-
એ મહાન અને ઉદાર સત્યવતી, પતિના અનુસરણમાં, શરીર સહિત સ્વર્ગે ગઈ અને મહાન નદી કુશિકી બની.
દિવ્યા પુણ્યોદકા રમ્યા હિમવન્તમુપાશ્રિતા લોકસ્ય હિતકાર્યાર્થં પ્રવૃત્તા ભગિની મમ ॥૧-૩૪-
દિવ્ય, પવિત્ર જળવાળી, સુંદર અને હિમાલયને અડેલી મારી બહેન કુશિકી લોકકલ્યાણ માટે મહાન નદી બની.
તતોઽહં હિમવત્પાર્શ્વે વસામિ નિયતઃ સુખમ્ ભગિન્યાં સ્નેહસંયુક્તઃ કૌશિક્યાં રઘુનન્દન ॥૧-૩૪-
એથી હું હિમાલયની બાજુએ, બહેન કુશિકી સાથે પ્રેમથી અને આનંદથી વસું છું, હે રઘુકુળના આનંદ.
સા તુ સત્યવતી પુણ્યા સત્યે ધર્મે પ્રતિષ્ઠિતા પતિવ્રતા મહાભાગા કૌશિકી સરિતાં વરા ॥૧-૩૪-
એ પવિત્ર સત્યવતી, સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર, પતિવ્રતા અને ભાગ્યશાળી, નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી કુશિકી બની.
અહં હિ નિયમાદ્રામ હિત્વા તાં સમુપાગતઃ સિદ્ધાશ્રમમનુપ્રાપ્તઃ સિદ્ધોઽસ્મિ તવ તેજસા ॥૧-૩૪-
હે રામ, નિયમ પાળીને મેં બહેનને છોડી અહીં આવ્યો છું; સિદ્ધાશ્રમ પહોંચ્યો અને તારી તેજથી સિદ્ધ થયો છું.
એષા રામ મમોત્પત્તિઃ સ્વસ્ય વંશસ્ય કીર્તિતા દેશસ્ય ચ મહાબાહો યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ॥૧-૩૪-
હે રામ, તું જે મારી વંશ અને જન્મ વિશે પૂછ્યું, એ બધું અને દેશનું વર્ણન મેં કર્યું.
ગતોઽર્ધરાત્રઃ કાકુત્સ્થ કથાઃ કથયતો મમ । નિદ્રામભ્યેહિ ભદ્રં તે મા ભૂદ્ વિઘ્નોઽધ્વનીહ નઃ ॥૧-૩૪-
હે કાકુત્સ્થકુળના વંશજ, મારી વાતો કહેતા કહેતા અડધી રાત વીતી ગઈ છે; હવે આરામ કર, શુભ રહે અને આપણાં માર્ગમાં કોઈ વિઘ્ન ન આવે.
નિષ્પન્દાસ્તરવઃ સર્વે નિલીના મૃગપક્ષિણઃ । નૈશેન તમસા વ્યાપ્તા દિશશ્ચ રઘુનન્દન ॥૧-૩૪-
બધા વૃક્ષો નિઃસંચળ છે, જંગલી પ્રાણી અને પક્ષીઓ છુપાઈ ગયા છે, અને દિશાઓ, હે રઘુકુળના આનંદ, રાત્રિના અંધકારથી ઢંકાઈ ગઈ છે.
શનૈર્વિસૃજ્યતે સંધ્યા નભો નેત્રૈરિવાવૃતમ્ । નક્ષત્રતારાગહનં જ્યોતિર્ભિરવભાસતે
સાંજ ધીમે ધીમે વિદાય લઈ રહી છે, આકાશ જાણે આંખોથી ઢંકાયેલું હોય તેમ તારાઓ અને નક્ષત્રોની ઝાંખીથી ઝગમગી રહ્યું છે.
ઉત્તિષ્ઠતે ચ શીતાંશુઃ શશી લોકતમોનુદઃ । હ્લાદયન્ પ્રાણિનાં લોકે મનાંસિ પ્રભયા સ્વયા ॥૧-૩૪-
શીતળ કિરણો ધરાવતો ચંદ્ર ઉગે છે, જગતનું અંધકાર દૂર કરે છે અને પોતાની પ્રકાશથી સર્વ જીવોના મનને આનંદિત કરે છે.
નૈશાનિ સર્વભૂતાનિ પ્રચરન્તિ તતસ્તતઃ । યક્ષરાક્ષસસંઘાશ્ચ રૌદ્રાશ્ચ પિશિતાશનાઃ ૧-૩૪-
બધી રાત્રિમાં ફરતા જીવ, યક્ષ, રાક્ષસ અને ભયાનક માંસખોર ભૂતો અહીં-ત્યાં ભટકતા રહે છે.