સમાશ્વાસય દીનં ત્વમઙ્ગદં દીનચેતસમ્। મા ભૂર્બાલિશબુદ્ધિસ્ત્વં ત્વદધીનમિદં પુરમ્
દુઃખી અને વ્યથિત અંગદને શાંત કરો; બાળમંદ વિચાર ન કરો, હવે આ શહેર તમારે છે.
અઙ્ગદસ્ત્વાનયેન્માલ્યં વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ। ઘૃતં તૈલમથો ગન્ધાન્ યચ્ચાત્ર સમનન્તરમ્
અંગદે ફૂલમાળાઓ, વિવિધ વસ્ત્રો, ઘી, તેલ અને સુગંધિત વસ્તુઓ, જે આ સમયે જરૂરી છે, લાવવી જોઈએ.
ત્વં તાર શિબિકાં શીઘ્રમાદાયાગચ્છ સમ્ભ્રમાત્। ત્વરા ગુણવતી યુક્તા હ્યસ્મિન્ કાલે વિશેષતઃ
તારા, તું ઝડપથી શિબિકા લઈ આવ, કારણ કે આ સમયે ઉત્સાહ અને યોગ્યતા ખૂબ જરૂરી છે.
સજ્જીભવન્તુ પ્લવગાઃ શિબિકાવાહનોચિતાઃ। સમર્થા બલિનશ્ચૈવ નિર્હરિષ્યન્તિ વાલિનમ્
શિબિકા ઉઠાવવાની ટેવવાળા વાનરો તૈયાર થઈ જાય; શક્તિશાળી અને સક્ષમ વાનરો વાલીનું દેહ લઈ જશે.
એવમુક્ત્વા તુ સુગ્રીવં સુમિત્રાનન્દવર્ધનઃ। તસ્થૌ ભ્રાતૃસમીપસ્થો લક્ષ્મણઃ પરવીરહા
સુગ્રીવને આવું કહીને, સુમિત્રાના આનંદવર્ધક લક્ષ્મણ, દુશ્મનોના વિરહારો, પોતાના ભાઈની બાજુમાં ઊભો રહ્યો.
લક્ષ્મણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તારઃ સમ્ભ્રાન્તમાનસઃ। પ્રવિવેશ ગુહાં શીઘ્રં શિબિકાસક્તમાનસઃ
લક્ષ્મણના શબ્દો સાંભળીને, તારા ગભરાયેલ મનથી ઝડપથી ગુફામાં ગયો, અને શિબિકા પર મન લગાવ્યું.
આદાય શિબિકાં તારઃ સ તુ પર્યાપતત્ પુનઃ। વાનરૈરુહ્યમાનાં તાં શૂરૈરુદ્વહનોચિતૈઃ
તારા શિબિકા લઈને બહાર આવ્યો, અને તે ફરીથી શૂરવીર વાનરો દ્વારા, જેમને ઉઠાવવાની ટેવ હતી, લઈ જવામાં આવી.
દિવ્યાં ભદ્રાસનયુતાં શિબિકાં સ્યન્દનોપમામ્। પક્ષિકર્મભિરાચિત્રાં દ્રુમકર્મવિભૂષિતામ્
દિવ્ય અને શુભ બેઠકોથી સજ્જ, રથ જેવી શિબિકા, પાંખ જેવા સુંદર ડિઝાઇન અને લાકડાની કળા વડે શોભિત હતી.
આચિતાં ચિત્રપત્તીભિઃ સુનિવિષ્ટાં સમન્તતઃ। વિમાનમિવ સિદ્ધાનાં જાલવાતાયનાયુતામ્
શિબિકા ચિત્રવસ્ત્રોથી ચારેય બાજુથી ઢંકાયેલ, મજબૂત રીતે ગોઠવાયેલ, સિદ્ધોના વિમાન જેવી, જાળાવાળી ખિડકીઓથી સજ્જ હતી.
સુનિયુક્તાં વિશાલાં ચ સુકૃતાં શિલ્પિભિઃ કૃતામ્। દારુપર્વતકોપેતાં ચારુકર્મપરિષ્કૃતામ્
શિબિકા સારી રીતે બનાવેલી, વિશાળ, કળાકારો દ્વારા કુશળતાપૂર્વક તૈયાર, લાકડાના પર્વતના આભૂષણોથી અને સુંદર કામથી શોભિત હતી.
પુષ્પૌઘૈઃ સમભિચ્છન્નાં પદ્મમાલાભિરેવ ચ। તરુણાદિત્યવર્ણાભિર્ભ્રાજમાનાભિરાવૃતામ્
ફૂલોથી અને કમળમાળાઓથી ઢંકાયેલ, યુવાન સૂર્યના રંગ જેવી તેજસ્વી સજાવટથી ઘેરાયેલ હતી.
ઈદૃશીં શિબિકાં દૃષ્ટ્વા રામો લક્ષ્મણમબ્રવીત્। ક્ષિપ્રં વિનીયતાં વાલી પ્રેતકાર્યં વિધીયતામ્
આવી શિબિકા જોઈને, રામે લક્ષ્મણને કહ્યું, 'વાલીને ઝડપથી મૂકો; અંત્યક્રિયા કરો.'
તતો વાલિનમુદ્યમ્ય સુગ્રીવઃ શિબિકાં તદા। આરોપયત વિક્રોશન્નઙ્ગદેન સહૈવ તુ
પછી સુગ્રીવ અને અંગદે સાથે મળીને વાલી ને ઉઠાવ્યો અને શિબિકા પર મૂક્યો, ઉંચી અવાજે રડતા.
આરોપ્ય શિબિકાં ચૈવ વાલિનં ગતજીવિતમ્। અલંકારૈશ્ચ વિવિધૈર્માલ્યૈર્વસ્ત્રૈશ્ચ ભૂષિતમ્
મૃત વાલી ને શિબિકા પર રાખી, તેઓ વિવિધ આભૂષણો, ફૂલમાળા અને વસ્ત્રોથી સજાવ્યા.
આજ્ઞાપયત્ તદા રાજા સુગ્રીવઃ પ્લવગેશ્વરઃ। ઔર્ધ્વદેહિકમાર્યસ્ય ક્રિયતામનુકૂલતઃ
પછી વાનર રાજા સુગ્રીવે આજ્ઞા આપી, "આ મહાન પુરુષની અંતિમ વિધિ યોગ્ય રીતે કરો."
વિશ્રાણયન્તો રત્નાનિ વિવિધાનિ બહૂનિ ચ। અગ્રતઃ પ્લવગા યાન્તુ શિબિકા તદનન્તરમ્
વાનરોએ અનેક પ્રકારના રત્નો ફેંકી આગળ ચાલવું, અને શિબિકા પાછળથી આવવી.
રાજ્ઞામૃદ્ધિવિશેષા હિ દૃશ્યન્તે ભુવિ યાદૃશાઃ। તાદૃશૈરિહ કુર્વન્તુ વાનરા ભર્તૃસત્ક્રિયામ્
પૃથ્વી પર રાજાઓની વિશેષ ભવ્યતા દેખાય છે; વાનરો એ જ રીતે પોતાના સ્વામીની સન્માન વિધિ કરે.
તાદૃશં વાલિનઃ ક્ષિપ્રં પ્રાકુર્વન્નૌર્ધ્વદેહિકમ્। અઙ્ગદં પરિરભ્યાશુ તારપ્રભૃતયસ્તદા
તેઓ વાલી ની અંતિમ વિધિ ઝડપથી કરી, અને તારા તથા અન્યોએ અંગદને ગળે લગાવી તરત જ વિધિ પૂરી કરી.
ક્રોશન્તઃ પ્રયયુઃ સર્વે વાનરા હતબાન્ધવાઃ। તતઃ પ્રણિહિતાઃ સર્વા વાનર્યોઽસ્ય વશાનુગાઃ
મિત્ર ગુમાવેલા બધા વાનરો રડતા આગળ ચાલ્યા; પછી વાલી ને સમર્પિત તમામ વાનર સ્ત્રીઓ પણ પાછળથી આવી.
ચુક્રુશુર્વીરવીરેતિ ભૂયઃ ક્રોશન્તિ તાઃ પ્રિયમ્। તારાપ્રભૃતયઃ સર્વા વાનર્યો હતબાન્ધવાઃ
તારા અને અન્ય વાનર સ્ત્રીઓ, પોતાના પ્રિયને ગુમાવેલી, "હાય વીર, હાય વીર" કહી રડવા લાગી.
અનુજગ્મુશ્ચ ભર્તારં ક્રોશન્ત્યઃ કરુણસ્વનાઃ। તાસાં રુદિતશબ્દેન વાનરીણાં વનાન્તરે
તેઓ પોતાના પતિ પાછળ રડતા, દુ:ખભરી અવાજે ચાલ્યા; વનના અંદર વાનર સ્ત્રીઓના રડવાનો અવાજ ગુંજી ઉઠ્યો.
વનાનિ ગિરયશ્ચૈવ વિક્રોશન્તીવ સર્વતઃ। પુલિને ગિરિનદ્યાસ્તુ વિવિક્તે જલસંવૃતે
વન અને પહાડો સર્વત્ર રડતા હોય એમ લાગ્યું; પર્વત નદીના કિનારે, પાણીથી ઢંકાયેલા એકાંત સ્થળે.
ચિતાં ચક્રુઃ સુબહવો વાનરા વનચારિણઃ। અવરોપ્ય તતઃ સ્કન્ધાચ્છિબિકાં વાનરોત્તમાઃ
ઘણા વનવાસી વાનરો એ ચિતા તૈયાર કરી, અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠોએ શિબિકા પોતાના ખભા પરથી ઉતારી.
તસ્થુરેકાન્તમાશ્રિત્ય સર્વે શોકપરાયણાઃ। તતસ્તારા પતિં દૃષ્ટ્વા શિબિકાતલશાયિનમ્
બધા દુ:ખમાં ડૂબેલા, એકાંતમાં ઊભા રહ્યા; પછી તારા એ શિબિકા પર પડેલા પોતાના પતિ ને જોયા.
આરોપ્યાઙ્કે શિરસ્તસ્ય વિલલાપ સુદુઃખિતા। હા વાનરમહારાજ હા નાથ મમ વત્સલ
તારા ખૂબ દુ:ખી થઈ, વાલીનું માથું પોતાના ગોળે રાખીને રડવા લાગી: "હાય વાનર મહારાજ, હાય મારા પ્રેમાળ રક્ષક!"
હા મહાર્હ મહાબાહો હા મમ પ્રિય પશ્ય મામ્। જનં ન પશ્યસીમં ત્વં કસ્માચ્છોકાભિપીડિતમ્
"હાય અમૂલ્ય અને શક્તિશાળી, હાય મારા પ્રિય, મને જુઓ! શા માટે તમે દુ:ખથી પીડાયેલી મને નથી જોઈ રહ્યા?"
પ્રહૃષ્ટમિહ તે વક્ત્રં ગતાસોરપિ માનદ। અસ્તાર્કસમવર્ણં ચ દૃશ્યતે જીવતો યથા
"અહીં, તારા, તું જીવતો નથી છતાં તારો ચહેરો તેજસ્વી લાગે છે, અને રંગ પણ જીવતા જ હોય એવો છે."
એષ ત્વાં રામરૂપેણ કાલઃ કર્ષતિ વાનર। યેન સ્મ વિધવાઃ સર્વાઃ કૃતા એકેષુણા રણે
"સમય રામના રૂપમાં તને ખેંચી જાય છે, હે વાનર, જેના કારણે અમને એક જ તીરથી વિધવા કરી દીધા."
ઇમાસ્તાસ્તવ રાજેન્દ્ર વાનર્યોઽપ્લવગાસ્તવ। પાદૈર્વિકૃષ્ટમધ્વાનમાગતાઃ કિં ન બુધ્યસે
"હે રાજેન્દ્ર, તારી વાનર પત્નીઓ, પગથી થાકેલી, તારી પાસે આવી છે — શું તું તેમને નથી જોઈ રહ્યો?"
તવેષ્ટા નનુ ચૈવેમા ભાર્યાશ્ચન્દ્રનિભાનનાઃ। ઇદાનીં નેક્ષસે કસ્માત્ સુગ્રીવં પ્લવગેશ્વર
"નિશ્ચિતપણે, ચાંદની જેવા ચહેરાવાળી આ તારી પ્રિય પત્નીઓ છે; હવે તું શા માટે સુગ્રીવ ને, વાનર રાજા, નથી જોઈ રહ્યો?"