હે રાજન, હું એક વર્ષ સુધી ગુફાની બારણે દુઃખી થઈને બેઠો રહ્યો. એક દિવસ ગુફાના દ્વારેથી લોહી વહેતું જોયું, જે અંદરથી બહાર આવી રહ્યું હતું. એ દ્રશ્ય જોઈને મારું હૃદય શોકથી વ્યાકુળ થઈ ગયું અને ઇન્દ્રિયોએ પણ શાંતિ ગુમાવી. પછી મેં એક મોટું પર્વતશિખર ઉઠાવીને ગુફાનું દ્વાર બંધ કરી દીધું. આ પછી હું ત્યાંથી નીકળી ફરી કિષ્કિંધા પહોંચ્યો. પણ ત્યાંના નાગરિકો અને મંત્રીઓએ મને જોયો ત્યારે તેઓ પણ ખૂબ દુઃખી થયા. હું રાજસિંહાસન પર બેસ્યો એ મારી ઈચ્છાથી નહોતું; તમે મને ક્ષમા કરો. રાજા તરીકે માનવા યોગ્ય તો તમે જ છો, હું તો એ જ છું જે પહેલો હતો. તમારી ગેરહાજરીમાં જ મારો અભિષેક થયો હતો, અને હવે મંત્રીઓ, નાગરિકો અને સમગ્ર રાજ્ય સાથે બધું સુસ્થિર છે. રાજ્ય હવે હું તમારે સોંપું છું, કૃપા કરીને રોષ ન કરો, તમે દુશ્મનોના સંહારક અને સૌમ્ય સ્વભાવના છો. મને રાજ્ય મળ્યું ત્યારે મારી ઈચ્છા તો ખાલી પ્રદેશ જીતવાની હતી; પણ જ્યારે મેં પ્રેમપૂર્વક આ વાત કહી, ત્યારે એક વાનરે મને અપમાનિત કર્યું. તેણે મને 'અરે તારા ઉપર કલંક!' કહી, ઘણું બધું કહ્યું અને નાગરિકો તથા મંત્રીઓ ભેગા કર્યા. બધાના સમક્ષ તેણે મને અત્યંત નિંદાત્મક શબ્દોમાં કહ્યું: "તમને સૌને ખબર છે કે એ મહાવિક્રમી દાનવ માયાવી, રાત્રે મારી સામે યુદ્ધ કરવા આવ્યો હતો." એ ઘણા સમય પહેલા, જ્યારે તે ક્રોધિત અને યુદ્ધમાં આતુર હતો, તેણે મને પડકાર્યો હતો. તેના શબ્દો સાંભળીને હું રાજધાની છોડીને નીકળી પડ્યો. મારો ભાઈ પણ અત્યંત ઉગ્રતા સાથે મારી પાછળ આવ્યો. પણ જ્યારે તેણે રાત્રે મને બીજાની સાથે જોયો, ત્યારે ડરથી ભયભીત થઈ, એ મોટો દાનવ ગુફામાં ઘૂસી ગયો. મને ખબર પડી કે એ ભયાનક અને વિશાળ ગુફામાં ગયો છે, ત્યારે મારા ભાઈએ કહ્યું: "હું તેને મારી નાખ્યા વિના પાછો જઈ શકતો નથી; તું અહીં બારણે રાહ જો, હું તેને મારીને બહાર આવું છું." હું માનતો રહ્યો કે એ બહાર રાહ જોઈ રહ્યો છે, અને હું એ દુર્ગમ ગુફામાં પ્રવેશ્યો. ત્યાં શોધતા શોધતા આખું એક વર્ષ વીતી ગયું. ગુફાની અંદર મને મારો શત્રુ, ભયંકર અને દયામાન, મળ્યો; મેં તરત જ તેને અને તેના બધા સંબંધીઓને મારી નાખ્યા. તેના મોંમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું, એ લોહીથી આખી ગુફા ભરાઈ ગઈ અને ધરતી પર ગુંજાવટ થવા લાગી. દુશ્મનને મારીને બહાર નીકળવા પ્રયાસ કર્યો, પણ ગુફાનું દ્વાર બંધ દેખાયું. હું વારંવાર "સુગ્રીવ!" કહીને બોલાવતો રહ્યો, પણ કોઈ જવાબ મળ્યો નહીં; હું ખૂબ દુઃખી થયો. પછી પગથી અનેક વખત માર મારીને, કોઈક રીતે બહાર નીકળી અને શહેરમાં પાછો ફર્યો. પરંતુ ત્યાં સુગ્રીવે મને રાજ્યમાં પ્રવેશવાનો મનાઈ કર્યો; તેણે પોતે રાજ્ય મેળવવા માટે ભાઈપણાનું બંધન ભૂલી, મને બહાર કરી દીધો. એ રીતે વાલી, હવે નિર્ભય બની, મને માત્ર એક વસ્ત્ર આપી, રાજ્યમાંથી બહાર કાઢી દીધો. હે રાઘવ, એના કારણે હું મારી પત્નીથી પણ વિયોગી થયો અને આખી ધરતી, જંગલો અને સમુદ્રોમાં ભટકતો રહ્યો. મારી અપહૃત પત્ની માટે દુઃખી થઈ, હું ઋષ્યમૂક પર્વત પર ગયો, જ્યાં વાલી બીજા કારણસર આવી શકતો ન હતો. હું આખી વાત તમને કહી દીધી છે, હે રાઘવ. જુઓ, હું નિર્દોષ હોવા છતાં કેવી રીતે આ દુઃખમાં મુકાઈ ગયો છું. વાલીનો ભય આખા લોકને ભયભીત કરે છે, તેથી, હે વીર, કૃપા કરીને તમે મને આશ્રય આપો અને વાલીને રોકો. આવી રીતે સુગ્રીવે પોતાની વ્યથા રામચંદ્રજીને કહી. ત્યારે તેજસ્વી અને ધર્મનિષ્ઠ રામે, ધર્મ પ્રમાણે, સુગ્રીવને હળવી સ્મિત સાથે કહ્યું: "મારા અચૂક, તિક્ષ્ણ અને તેજસ્વી બાણ ક્રોધથી ભરેલા દુષ્ટ વાલી પર વરસશે. જયાં સુધી હું એ વાલીને, તારી પત્નીને અપહરણ કરનાર, દુષ્ટ અને અધર્મી વાલીને જોઈ નહિ લઉં, તે સુધી એ જીવતો રહેશે. તું દુઃખના મહાસાગરમાં ડૂબેલો છે, પણ હું તને નિશ્ચિતપણે બચાવીશ અને તને પુષ્કળ સુખ આપશ." રામના આ શબ્દો સાંભળીને સુગ્રીવને ખૂબ આનંદ અને ઉત્સાહ મળ્યો. તે ખૂબ પ્રસન્ન થઈને ઉત્તમ વચન બોલ્યો. (હવે, મહાન વાલ્મીકી રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડના અગિયારમા સર્ગનું વર્ણન સાંભળો.) રામના વચનોથી ખુશ અને ઉત્સાહિત થયેલા સુગ્રીવે રાઘવની પૂજા કરી અને તેમની પ્રશંસા કરી. તેણે કહ્યું: "નિઃસંદેહ, તું તો તીક્ષ્ણ અને અગ્નિ સમાન બાણોથી ક્રોધે આખા વિશ્વને ભસ્મ કરી શકે છે, જેમ પ્રલયકાળે સૂર્ય બધું દહન કરે છે. હવે, વાલીનું બળ, પરાક્રમ અને ધૈર્ય કેવી રીતે છે, એ હું તને વિગતે કહું છું; પછી તમે યોગ્ય સમજશો અને જે યોગ્ય લાગે તે કરો." "પશ્ચિમના સમુદ્રથી પૂર્વ સુધી, દક્ષિણથી ઉત્તર સુધી, વાલી થાક્યા વિના સૂર્યોદય પહેલાં જ ફરી શકે છે. એ પર્વતોના સર્વોચ્ચ શિખરો પર ચડી, તાકાતથી તેમને ઝૂંપે છે અને પકડી લે છે, એટલું તેનું બળ છે. જંગલમાં અનેક મજબૂત અને વિવિધ વૃક્ષો વાલી પોતાની તાકાતથી તોડી નાખે છે. એક વખત દુંદુભિ નામનો મહાબલી મહિષ હતો, જે કૈલાસ શિખર જેવી કાંતિ ધરાવતો અને હજારો હાથીઓનું બળ ધરાવતો હતો. એ મહાબલી દુંદુભિ, પોતાના બળમાં મસ્ત અને વરદાનથી મોહિત થઈ, નદીઓના સ્વામી એવા મહાસમુદ્ર પાસે ગયો." આ રીતે વાર્તા વહેતી રહી.