લક્ષ્મણ, જે તેજસ્વી, સ્થિર, ધર્મનિષ્ઠ અને નિર્મળ હતાં, તેમણે પોતાના તેજમાં પ્રકાશિત એવા ભાઈ રામચંદ્રજી સમક્ષ વિનમ્રતાપૂર્વક જોડેલી હથેળીઓથી કહ્યું: “મારો હાથ જોરથી ફફડે છે, મનમાં અશાંતિ છે અને ઘણાં અશુભ સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે. તેથી, હે મહાન, સાવધાન રહેજો અને મારી વાત સાંભળો; કારણ કે મારા આ સંકેતો તરત જ કોઈ અનિષ્ટની આગાહી કરે છે. જુઓ તો, વંજુલક નામનું એક ભયંકર પક્ષી એવી રીતે કૂક્યું કે જાણે યુદ્ધમાં આપણી વિજય ઘોષણા કરે છે.” આ રીતે બંને ભાઈઓ જંગલમાં ઉત્સાહપૂર્વક શોધ કરતાં હતાં, ત્યારે અચાનક જંગલમાં ભયાનક ધ્વનિ ઊઠી, જાણે આખું જંગલ ફાટી પડ્યું હોય. એ અવાજ, વાવાઝોડાથી ઘેરાયેલો હોય એમ, આખા જંગલમાં વ્યાપી ગયો. એ અવાજ તરફ લલચાઈને રામ, હાથમાં તલવાર લઈને, પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે, એક વિશાળ છાતીવાળા ભયંકર રાક્ષસને જોવા ગયા. તેઓ સામે આવ્યા ત્યારે એ રાક્ષસ, માથા અને ગળા વિના, પેટ પર મોઢું ધરાવતો કબંધ હતો. તેનો શરીર તીખા, કાંટાળાં વાળથી ઢંકાયેલો હતો, તે ઊંચાઈમાં મહાપર્વત જેવો અને વાદળ જેવો કાળો, ભયાનક અને ગર્જના કરતો હતો. તેના ભમરડા અગ્નિની જ્વાળા જેવાં તેજસ્વી હતાં, અને તેની વિશાળ પીળાશ પડતી પાંખો ફેલાયેલી હતી. તેના છાતી પર એક જ ભયાનક, સ્પષ્ટ દેખાતું આંખ હતું, અને તે મોટી દાંતોથી, પોતાના વિશાળ મોઢાને ચાટતો હતો. કબંધ ભયાનક રીંછ, સિંહ, હરણ અને પક્ષીઓને ભક્ષતો હતો, અને તેના બે ભયાનક હાથ દરેક એક યોજન જેટલાં લાંબા હતાં. તે પોતાના હાથથી અનેક રીંછ, પક્ષીઓનાં ઝુંડ અને હરણોને પકડીને ખેંચતો અને ખેંચતો હતો. એ બંને ભાઈઓનો માર્ગ રોકીને, કબંધ એક ક્રોશ જેટલા અંતરે ઊભો હતો. તેઓએ કબંધને જોયો—વિશાળ, ભયંકર, ભયાનક, હાથોથી ઢંકાયેલો અને અતિ ભયાવહ રૂપે, જાણે કોઈ મોટો થડ હોય. પછી એ મહાબલી કબંધે પોતાના વિશાળ હાથ વિસ્તારીને બંને રાઘવ ભાઈઓને એકસાથે જોરથી પકડી લીધા. રામ અને લક્ષ્મણ, બંને તલવાર અને મજબૂત ધનુષધારી, પરાક્રમી અને બાહુબલી, એ ભયંકર પ્રાણી દ્વારા ખેંચાતા, પોતે લાચાર અનુભવી રહ્યાં હતાં. એ સમયે રામચંદ્રજીના ધૈર્યને કારણે તેઓ જરા પણ ઘબરાયા નહીં, પણ યુવાન અને આધાર વિનાના લક્ષ્મણ ખરેખર વ્યાકુળ થયા. લક્ષ્મણ, રાઘવના નાના ભાઈ, દુઃખથી રામને કહ્યું: “હે મહાવીર, જુઓ, હું લાચાર બનીને રાક્ષસના હાથમાં પડ્યો છું. હવે તમે એકલા બચો, મુક્ત થાઓ. મને ભૂતપ્રેતને અર્પણ કરી, તમારે જેમ ઈચ્છો તેમ ભાગી જાવ. તમે જલ્દી જ વૈદેહી સુધી પહોંચશો, એ મારો વિશ્વાસ છે; અને, હે કકુત્સ્થકુલના વંશજ, તમે તમારા પિતૃ-પિતામહોનું રાજ્ય ફરીથી પ્રાપ્ત કરશો. ત્યાં રાજ્યમાં સ્થાપિત થયા પછી, હે રામ, હંમેશાં મને યાદ કરશો.” લક્ષ્મણની આવી વાત સાંભળીને, રામે સુમિત્રાનંદન લક્ષ્મણને કહ્યું: “હે મહાવીર, વ્યર્થમાં ડરશો નહીં; તમારું મનોબળ આવા સમયે ન ડગવું જોઈએ.” એ જ સમયે, ક્રૂર કબંધ બંને ભાઈઓની નજીક આવી ગયો. પછી મહાબલી કબંધ, દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ, એમણે પૂછ્યું: “તમે બંને કોણ છો, જે વાછરડાની જેમ મજબૂત ખભા ધરાવો છો અને મોટા તલવાર-ધનુષ ધારણ કરો છો? તમે આ ભયાનક સ્થળે શા માટે આવ્યા છો, જ્યાં તમારું ભાગ્ય તમને મારી નજરે લાવ્યું છે? તમારું હેતુ શું છે, કહો.” “હું ભૂખ્યો છું, અહીં રહું છું, અને તમે ધનુષ-બાણ-તલવાર સાથે, વાછરડાની જેમ તીખા શિંગાવાળા, મારા સમક્ષ આવી ગયા છો. હવે તમારે જીવવું અઘરું છે.” કબંધના આ વચન સાંભળીને, રામે લક્ષ્મણને કહ્યું: “હે પરાક્રમી, આપણે જે આ દુઃખદ સંકટમાં ફસાયા છીએ, તે પહેલાં ક્યારેય આવ્યું નહોતું. મારી પ્રિયાને પાછી મેળવવાનો અવસર મળ્યા પહેલાં જ આ મરણદાયક આપત્તિ આવી છે. હે લક્ષ્મણ, સમયની શક્તિ સર્વ પ્રાણીઓ પર અત્યંત પ્રબળ છે.” “જો, હે પુરુષશાર્દૂલ, કઈ રીતે હું અને તમે આ દુર્ભાગ્યથી ચકિત થઈ ગયા છીએ. હે લક્ષ્મણ, ભાગ્ય સામે કોઈ ભાર મોટો નથી. મહાવીર, શસ્ત્રવિદ્યા ધરાવતા પણ, સમયના પ્રહારે, યુદ્ધમાં પાડી દેવામાં આવે છે, જેમ રેતનાં ટાપુઓ તૂટી જાય છે.” આ રીતે બોલીને, દશરથપુત્ર, પ્રખ્યાત અને પરાક્રમી રામે, સાઉમિત્રિ લક્ષ્મણ તરફ જોયું અને પોતાનું મન દૃઢ કર્યું. આ પછી, બંને ભાઈઓ કબંધના ભયાનક હાથમાં બંધાયેલા ઊભા હતાં ત્યારે કબંધે કહ્યું: “હે શ્રેષ્ઠ યુદ્ધવીરો, મને ભૂખ્યો જોઈને પણ કેમ ઊભા રહો છો? તમારી ઇન્દ્રિયોને ભાગ્યે અંધ કરી, તમે મારા ખોરાક બની ગયા છો.” આ શબ્દો સાંભળીને, દુઃખી છતાં ક્રિયાશીલ લક્ષ્મણે કહ્યું: “આ દુષ્ટ રાક્ષસ થોડી જ વારમાં તને અને મને પકડી લેશે; તેથી, ચાલ, ઝડપથી આપણા તલવારથી તેના શક્તિશાળી હાથ કપીએ. આ ભયાનક, વિશાળ કાયાવાળો રાક્ષસ, વિશ્વને જીત્યા પછી, હવે આપણને મારવા ઈચ્છે છે.” “હે રાઘવ, રાજા માટે, નિર્બળોને મારવું અયોગ્ય છે, જેમ યજ્ઞમાં લાવવામાં આવેલા પશુઓને મારવું પાપ છે.” તેમની વાતચીત સાંભળીને, કબંધે, ગુસ્સામાં, પોતાના ભયાનક મોઢું ઊઘાડી, બંનેને ભક્ષવા માટે આગળ વધ્યો.