રામ અને લક્ષ્મણ, સીતા વિશે કોઈ સંકેત મળે કે એ મહાનારી ક્યાંક દેખાય, તો તરત જ દક્ષિણ તરફ જવા નીકળે છે. Kakutstha, એટલે કે રામ, લક્ષ્મણ સાથે, ધરતી પર નજર રાખે છે અને બંને ભાઈઓ વચ્ચે વાતચીત થાય છે. રસ્તા પર પડેલા ફૂલોની ઝાંખી કરે છે, રામને જમીન પર ફૂલોની વરસી દેખાય છે. રામ, જે દુ:ખી છે, લક્ષ્મણને કષ્ટભર્યા શબ્દોમાં કહે છે, "લક્ષ્મણ, આ ફૂલો હું ઓળખું છું." "આ ફૂલો વૈદેહીએ વનમાં મારી માટે બાંધેલા અને મને આપેલા છે. મને લાગે છે કે તેજસ્વી સૂર્ય, પવન અને ધરતી એ ફૂલોને સાચવી રાખે છે." "એ મારા મનગમતા કામ કરે છે, એ ફૂલોને રક્ષે છે." એવું કહીને, રામ, મહાબલી, લક્ષ્મણને સંબોધે છે. પછી, ધર્મનિષ્ઠ રામ, ઝરણાઓથી ભરેલા પર્વતને કહે છે, "પર્વતરાજ, શું તમે એ સુંદર અંગોવાળી સ્ત્રીને જોયી છે?" રામ, જે પર્વતના કારણે સીતા સાથે વિભાજિત થઈ ગયો છે, પર્વત પર ગુસ્સે થાય છે, જેમ સિંહ નાના પ્રાણી પર ગુસ્સે થાય. "મને સીતા, સુવર્ણવર્ણ અને રૂપવતી, બતાવો, પર્વત, નહિ તો હું તારા બધા શિખરો નષ્ટ કરી દઈશ." રામે માઈથિલી વિશે પૂછતાં પર્વત જાણે સીતા બતાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે, પણ રાઘવને સીતા દેખાડતો નથી. ત્યારે દશરથપુત્ર રામ પર્વતને કહે છે, "મારા બાણોની આગથી તું ભસ્મ થઈ જઈશ." "તુ બધે અપ્રાપ્ય થઈ જશ, ઘાસ, વૃક્ષ, પાન વગર; અથવા આજે, લક્ષ્મણ, હું આ નદી સુકવી દઈશ." "જો તું આજે મને ચંદ્રમુખી સીતા વિશે નથી કહેતો." ગુસ્સામાં રામની નજર જાણે બળતી હોય છે. રામને જમીન પર રાક્ષસના મોટા પગલાં દેખાય છે, જે ડરીને સીતા, રામની યાદમાં, અહીં-તહીં દોડતી હતી. સીતા અને રાક્ષસના વિખરેલા પગલાંનો પંથ રામ જોઈ જાય છે. તૂટેલ ધનુષ્ય, તૂટી ગયેલી તૂંકો, અને અનેક ભાગોમાં વિખરેલી રથ—રામ, whose heart is alarmed, tells his beloved brother. "લક્ષ્મણ, વૈદેહીના સુવર્ણ બિંદુઓ, વિખરેલા દાગીના, અને વિવિધ માળાઓ જુઓ, સોમિત્રિ." "સોમિત્રિ, જુઓ, જમીન સર્વત્ર ચમકતા સુવર્ણ બિંદુઓથી ઢંકાયેલી છે, અને અજાણ્યા લોહીના ટીપાં પણ છે." "મને લાગે છે, લક્ષ્મણ, વૈદેહીને કોઈ રાક્ષસે માર્યો, ફાડી નાખ્યો કે ખાધા હશે, જે કોઈ પણ રૂપ ધારણ કરી શકે છે." "સીતા માટે, સુમિત્રાપુત્ર, અહીં બે રાક્ષસો વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું હતું." "મુલાયમ, કોનું મહાન ધનુષ્ય, મણિ અને મોતીથી સજ્જ, સુંદર અને તેજસ્વી, અહીં તૂટેલું પડી છે?" "બાળક, શું આ રાક્ષસોનું છે કે દેવોનું ધનુષ્ય છે, જે ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજસ્વી અને વેદમણિથી સજ્જ છે?" "કોનું સુવર્ણ કવચ, તૂટેલું અને ધરતી પર પડેલું છે? અને કોનું રાજશાહી છત્ર, સો કાંટાવાળું, દેવમાળાથી સજ્જ છે?" "મુલાયમ, કોનો તૂટેલો દંડ ધરતી પર પડેલો છે? અને આ ખરા, ભયાનક ચહેરાવાળા, સુવર્ણ કવચવાળા—" "ભયાનક આકાર, વિશાળ શરીર—કોના છે, યુદ્ધમાં માર્યા ગયા? અને કોનું યુદ્ધધ્વજ, અગ્નિ જેવું તેજસ્વી, અહીં પડેલું છે?" "કોનો યુદ્ધરથ, બાજુએ પડેલો અને તૂટી ગયેલો છે, મુલાયમ? બાણ, સુવર્ણથી સજ્જ, રથના ચકરા જેવાં વિખરાયેલા છે." "લક્ષ્મણ, કોના છે આ માર્યા ગયેલા બાણ, ભયાનક દેખાતા, વિખરાયેલા? જુઓ, બે તૂંકો તૂટી ગયા છે અને બાણોથી ભરેલા છે." "કોનો રથચાલક છે, મારવામાં આવ્યો, છતાં ચાબુક અને અંકુશ પકડી રાખે છે? સ્પષ્ટ છે, આ કોઈ રાક્ષસનો માર્ગ છે." "મુલાયમ, જુઓ, રાક્ષસો સાથે મારી દુશ્મનાઈ, ભયાનક હૃદયવાળા અને રૂપ પરિવર્તન કરી શકતા, હવે સો ગણી વધી છે, મૃત્યુ લાવી છે." "જો વૈદેહી લઈ ગયેલી, મારવામાં આવેલી, કે ખાધી ગયેલી હોય—જો તપસ્વિ સીતા ગુમ થઈ ગઈ હોય—તો ધર્મ પણ એને આ વિશાળ વનમાં બચાવી શક્યો નથી." "જો વૈદેહી ખાધી ગઈ કે લઈ ગઈ, લક્ષ્મણ, તો કોણ, મુલાયમ, દેવોમાં પણ, મને આનંદ આપી શકે?" "લક્ષ્મણ, સર્વ જીવોના સ્વામી, શૂર અને દયાળુ—even he might be disregarded by all creatures out of ignorance." "નિ:સંદેહ, દેવોના સ્વામી મને કમજોર માને છે, કારણ કે હું મુલાયમ, જગતના કલ્યાણમાં તત્પર, આત્મસંયમી અને દયાળુ છું." "જુઓ, લક્ષ્મણ, મારી સદગુણતા હવે મારા માટે દોષ બની ગઈ છે; આજે એ સર્વ જીવો અને રાક્ષસોનો વિનાશ લાવશે." "જેમ મહાસૂર્ય ઉગે ત્યારે ચંદ્રકિરણો ખેંચી લે છે, તેમ, સર્વ સદગુણો ખેંચી, મારી શક્તિ તેજસ્વી થશે." "યક્ષ, ગંધર્વ, પિશાચ, રાક્ષસ, કિનર કે માનવ—લક્ષ્મણ, કોઈને પણ સુખ નહીં મળે." "જુઓ, લક્ષ્મણ, આકાશ મારા શસ્ત્રો અને બાણોથી ભરાઈ ગયું છે; આજે હું ત્રણેય લોકમાં ફરતા સર્વ માટે આકાશ અપ્રાપ્ય કરી દઈશ." "ગ્રહો અટકાવી દઈશ, ચંદ્ર અવરોધી દઈશ, અગ્નિ અને પવન અદૃશ્ય, સૂર્યનું તેજ છુપાવી દઈશ." "પર્વતના શિખરો તૂટી જશે, સરોવરો સુકાઈ જશે, વૃક્ષ, લતાવલિ, અને જંગલ નષ્ટ થઈ જશે, અને સમુદ્ર પણ અદૃશ્ય થઈ જશે." "ત્રણેય લોકને, કાળ અને મૃત્યુના બળ સાથે, વિનાશ તરફ લઈ જઈશ; જો વિશ્વના સ્વામી સીતા મને અખંડિત પાછી આપશે નહીં.