પ્રિય વાચક, હવે હું вамPresented verses પરથી એક સચોટ અને ભાવસભર વાર્તા રજૂ કરું છું: શ્રીરામ, પોતાના પ્રિયજનની શોધમાં સંપૂર્ણ રીતે લીન થઈ ગયા હતા. એ સમયે તેઓ એક પાગલ જેવા દેખાતા, વનમાં, નદીઓમાં, પર્વતો પર, ઝરણાઓમાં અને જંગલોમાં અંધાધૂંધ અને નિર્દેશ વિના દોડતા ફરી રહ્યા હતા. વિશાળ અને ઘન દંડકવન પાર કરીને પણ, જયારે પણ આશા ડગમગતી, ત્યારે પણ તેઓ માઇથિલી સીતા માટે ફરીથી આખરી પ્રયત્ન કરતા. પછી, જયારે શ્રીરામ આશ્રમ પર પાછા આવ્યા, ત્યારે તેમણે જોયું કે પર્ણકુટી ખાલી પડી છે અને બેઠકો પણ વિખેરાઈ ગઈ છે. સૌ તરફ શોધ્યા છતાં પણ જ્યારે વૈદેહી દેખાઈ નહીં, ત્યારે રામ પોતાના સુંદર ભુજાઓ પકડીને રડવા લાગ્યા: "લક્ષ્મણ, વૈદેહી ક્યાં ગઈ? અહીંથી કયા સ્થાને ગઈ? કોના દ્વારા મારી પ્રિયાને લઇ જવામાં આવી? કે કોઈ દાનવ એ ખાઈ ગઈ?" પછી રામ સિંતાને સંબોધીને બોલ્યા: "જો તું ઝાડ પાછળ છુપાઈને મને મજાક કરી રહી છે, તો હવે બસ, હું ખૂબ જ દુઃખી છું—મારે પાસે આવી જા." રામે જોયું કે, જે કુમળા મૃગો સાથે સીતા રમતી હતી, તે પણ હવે તેના વિના ઉદાસ થઈને બેઠાં છે. રામે લક્ષ્મણને કહ્યું: "સીતા વિના હું જીવતો રહી શકતો નથી; સીતા અપહરણનું દુઃખ મને કાયમ માટે કચડી નાખે છે." તેમણે કહ્યું કે, "પિતાશ્રી હવે પરલોકમાં હશે અને મને આવી હાલતમાં જોઈને 'હાય, હાય!' કહેતા હશે." પછી રામે ફરીથી સીતા માટે વિલાપ કર્યો: "મારી પ્રિયે, તું ક્યાં જઈ રહી છે? મને દયામય છોડી ન જા. હું તારા વિના જીવતો રહી શકતો નથી." આમ રામ સતત સીતા માટે વ્યાકુળ થઈને રડતા રહ્યા. લક્ષ્મણે રામને ખૂબ સહાનુભૂતિપૂર્વક સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો: "મહાન આત્મા, નિરાશ ન થાઓ. ચાલો, આપણે એકસાથે પ્રયત્ન કરીએ. આ પર્વત અનેક ગુફાઓથી શોભાયમાન છે. માઇથિલી કદાચ જંગલમાં કે ખીલી રહેલા કમળના વનમાં ગઈ હશે. કદાચ કોઈ નદીના કિનારે છે કે અમને ડરાવવા માટે ક્યાંક છુપાઈ ગઈ છે. ચાલો, આપણે સમગ્ર જંગલમાં શોધીએ." લક્ષ્મણના પ્રોત્સાહનથી, રામે મન સંયમિત કરીને લક્ષ્મણ સાથે શોધ શરૂ કરી. બંને ભાઈઓએ જંગલ, પર્વત, નદીઓ, સરોવરો અને પર્વતની દરેક ઢાળ, શિલા અને શિખરોમાં સીતા માટે શોધખોળ કરી, પણ એ ક્યાંયે મળ્યા નહીં. આખું પર્વત ખૂંદ્યા પછી રામે કહ્યું: "હે લક્ષ્મણ, વૈદેહી અહીં ક્યાંયે દેખાતી નથી." લક્ષ્મણે દુઃખી રામને આશ્વાસન આપ્યું: "તમે નિશ્ચિત રહો, તમે માઇથિલી ને પાછી મેળવશો, જેમ વિષ્ણુએ બલિનું બંધન કરીને પુન: પૃથ્વી મેળવી." પણ રામનું મન દુઃખથી ભરાઈ ગયું હતું. તેમણે કહ્યું: "આ સમગ્ર જંગલ સુંદર છે, કમળના સરોવર ખીલી રહ્યા છે, પર્વત શીતલ છે, અનેક ગુફાઓ અને ઝરણાઓ છે—છતાં પણ મને વૈદેહી, જે મને પ્રાણથી પણ પ્રિય છે, ક્યાંયે દેખાતી નથી." આમ રામ સીતા વિયોગના દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ ગયા. તેમનું શરીર કંપવા લાગ્યું, મન ભટકી ગયું, તેઓ જમીન પર બેઠા અને ઊંડા શ્વાસો સાથે લાંબા રોદન કરવા લાગ્યા. વારંવાર રામ, કમળની જેમ આંખો ધરાવતા, ઊંડા શ્વાસો સાથે 'હાય મારી પ્રિયે!' કહીને રડતા રહ્યા. લક્ષ્મણ, તેમના સહાનુભૂતિપૂર્ણ ભાઈ, હાથ જોડીને તેમને અનેક રીતે શાંત પાડવાનો પ્રયાસ કરતા રહ્યા. છતાં, રામ લક્ષ્મણના શબ્દોને અવગણતા, સતત સીતા માટે રડતા રહ્યા. પછી, જ્યારે સીતા ક્યાંયે દેખાઈ નહીં, ત્યારે રામ, જે ધર્મનિષ્ઠ અને મહાબાહુ હતા, દુઃખથી કંટાળીને પીડાભરી વાણી બોલવા લાગ્યા. તેમને લાગ્યું કે, જાણે સીતા સામે છે પણ એ દેખાતી નથી—પ્રેમથી વ્યાકુળ રામે વ્યથા ભરેલા શબ્દો ઉચ્ચાર્યા: "પ્રિયે, તું અશોક વૃક્ષની ડાળીઓથી શરીર ઢાંકી રહી છે અને ફૂલો પસંદ કરે છે—પણ એ ફૂલો તો મારા દુઃખમાં વધારો કરે છે. હે દેવી, તારા જાંઘો કેળાના થડ જેવી છે, પણ પાનથી છુપાવા છતાં હું તેને જોઈ શકું છું—તારું છુપાવવું વ્યર્થ છે. હે કોમળે, તું કર્ણિકાર વૃક્ષોની વાટિકામાં રમતી અને હસતી રહી છે; પણ હવે તારી આ મજાક મને માત્ર દુઃખ આપે છે." આ રીતે, શ્રીરામ પોતાના પ્રિયજનના વિયોગમાં વ્યાકુળ અને દુઃખી થઈને, સતત તેમને શોધતા અને રડતા રહ્યા.