ગોદાવરી નદી, રામના ભયથી ધીમે ધીમે વહેવા લાગી હતી. એ સમયે દશગ્રિવ રાવણ, રામ સામે અવસર શોધતો, ત્યાં આવ્યો. રાવણ ભિક્ષુકના વેશમાં બેઠેલી વૈદેહી પાસે આવ્યો—જે અયોગ્ય હતો છતાં યોગ્ય દેખાતો—જ્યારે સીતાજી પોતાના પતિ માટે શોક કરી રહી હતી. રાવણ, શનિ ગ્રહ જેમ તેજસ્વી તારાને અચાનક નજીક આવે તેમ, વૈદેહી પાસે આવી પહોંચ્યો. એનું રૂપ તો ભિક્ષુકનું હતું, પણ અંદરથી એ ઘાતકી હતી—જેમ ઘાસથી ઢંકાયેલું કૂવું. રાવણ ત્યાં ઊભો રહીને રામપત્ની વૈદેહીને નિહાળતો રહ્યો. વૈદેહી સુંદર દાંત અને હોઠ ધરાવતી, ચંદ્રમાની જેમ ઉજળી મુખવાળી, પર્ણકુટીમાં બેઠી હતી; એ દુઃખ અને આંસુઓથી વ્યાકુળ હતી. રાત્રિમાં ભમણારો રાવણ આનંદિત મનથી તેના નજીક ગયો—એના કમળ સમાન નેત્રો અને પીળા વસ્ત્રો પહેરેલા હતા. કામના બાણોથી વિધવસ્ત રાવણ, મંત્રોચ્ચાર જેવી ધ્વનિ સાથે, એકાંતમાં સૌમ્ય વચન બોલવા લાગ્યો. રાક્ષસાધિપતિ રાવણે એના રૂપની પ્રશંસા કરી—એ એવી તેજસ્વી લાગતી, જાણે ત્રિલોકીની શ્રેષ્ઠ લક્ષ્મી કમળ વગર તેજ પામી હોય. પીળા વસ્ત્રો, કમળમાળાથી અલંકૃત, એનું રૂપ ચાંદી અને સોનાથી પણ તેજસ્વી લાગતું, જાણે ફૂલેલા કમળની વાવ. “શું તમે લજ્જા છો? શું ધન્યતા, યશ, શુભલક્ષ્મી કે સ્વર્ગની અપ્સરા છો, સુંદર મુખવાળી? કે ધનની દેવી, કે કામની સ્વતંત્ર દેવી?” “તમારા દાંત સમાન, મૃદુ અને પર્વતના હિમ જેવી ધોળા છે; આંખો વિશાળ, લાલ કિનારાવાળી અને કાળી પોપટાવાળી છે. તમારા કટિ વિશાળ, જાંઘો ગોળ અને મજબૂત, જાણે યુવાન હાથીના દંડ જેવા. તમારા સ્તન ઊંચા, ગોળ, મૃદુ તાડફળ જેવા, રત્નો અને મુક્તાથી શોભિત છે.” “રામપ્રિયે, મોહક સ્મિત, સુંદર દાંત અને આકર્ષક આંખો ધરાવતી, રમણીયે, તમે મારા મનને એવા જ ચોરી લો છો જેમ પાણી કિનારેને ચોરી લે છે. હાથમાં આવતી કમર, સુંદર વાળ અને નજીક આવેલાં સ્તન—તમે ન દેવી, ન અપ્સરા, ન યક્ષી, ન કિનારી લાગો છો.” “પૃથ્વી પર કદી આવી સ્ત્રી જોઈ નથી; તમારા રૂપ, કોમળતા અને યુવાની ત્રિલોકમાં સર્વોપરી છે. આ એકાંત વનમાં તમારું નિવાસ મને ચકિત કરે છે; સુમને, અહીં ન રહો—ચાલો, અહીંથી જાઓ.” “આ રાક્ષસોનું નિવાસ છે—ભયાનક અને રૂપ બદલતા; અહીં ભવ્ય મહેલો અને બગીચાઓ છે. એ સુગંધિત, ધન્ય છે—તમારા માટે યોગ્ય છે; સુંદર વસ્ત્રો, સુગંધ અને હાર માટે તમે યોગ્ય છો.” “કાળી આંખવાળી, તમે યોગ્ય પતિ લાયક છો; શુદ્ધ સ્મિતવાળી, તમે રુદ્ર અથવા મરુતોની પત્ની છો? સુંદર કટિવાળી, તમે મને વસુઓમાંની દેવી જેવી લાગો છો; કારણ કે ગાંધીર્વ, દેવો કે કિનર અહીં આવતાં નથી.” “આ રાક્ષસોનું નિવાસ છે—તમે અહીં કેમ આવી? અહીં વૃક્ષોમાં રહેતા હરિણ, સિંહ, દ્વીપવાસી વાઘ અને ભયાનક વાઘ છે. ભાલુ, રીંછ, બગલા અને ઉગ્ર, ઉન્મત્ત, ઝડપી હાથી પણ છે—તો પણ તમે કેમ ડરાવતી નથી?” “વિશાળ વનમાં, એકલી, સુંદર મુખવાળી, તમે કેમ ડરતી નથી? તમે કોણ છો, કોની પુત્રી, ક્યાંથી આવી, અને કયા હેતુ માટે દંડક વનમાં આવી છો?” “સુંદરિ, તમે એકલી ભયાનક રાક્ષસો વાટે ફરો છો; એમ રાવણે વૈદેહીની પ્રશંસા કરી.” રાવણને દ્વિજના વેશમાં આવીને જોઈ, વૈદેહીએ મહેમાનની જેમ સર્વ સન્માન આપ્યા. એણે પ્રથમ આસન લાવ્યું, પગધોવા માટે પાણી આપ્યું અને કહ્યું, “બધું તૈયાર છે,” એ દેખાવમાં સૌમ્ય જણાતા મહેમાનને. દ્વિજના વસ્ત્રમાં, પાત્ર અને કુસુંબા ધરાવતા તેને જોઈ, વૈદેહી એના અતિથિ-ધર્મમાં અવરોધ ન લાવી શકી અને બ્રાહ્મણ સમાન સ્વાગત કર્યું. “અહીં આસન છે, બ્રાહ્મણ, બેસો; પગ માટે પાણી સ્વીકારો. આ શ્રેષ્ઠ વનભોજન તમારા માટે તૈયાર કર્યું છે—નિર્ભયતાથી માણો.” મૈથિલી, રાણી, આમ સન્માનપૂર્વક બોલતી જોઈ, રાવણે મનમાં દૃઢ સંકલ્પ કર્યો કે એણે સીતાને બળપૂર્વક પકડવી છે અને એના વિનાશ માટે પોતે સમર્પિત થવું છે. પછી, સીતાજી પોતાના પતિની રાહ જોઈ રહી હતી—જે શિકારથી, લક્ષ્મણ સાથે, સુંદર વેશમાં આવવાના હતા—એણે આસપાસના વિશાળ લીલા વનને જોયું, પણ રામ કે લક્ષ્મણ ક્યાંય દેખાયા નહીં. એ સમયે, રાવણે, જે સીતાને હરણ કરવા ઇચ્છતો હતો, ભિક્ષુકના વેશમાં પોતાને રજૂ કર્યો અને સીતાને પ્રશ્નો પૂછ્યા. મનમાં વિચાર્યું: “જો આ બ્રાહ્મણ મહેમાનનું યથાવિધિ સન્માન ન કરું, તો એ શાપ આપી શકે,” એટલે સીતાએ થોડું વિચાર્યા પછી આ રીતે કહ્યું: “હું મિથિલાના મહારાજ જનકની પુત્રી છું; મારું નામ સીતાં છે. આપને વંદન. હું રામની પ્રિય પત્ની છું. મેં બાર વર્ષ ઇક્ષ્વાકુઓના મહેલમાં માનવ સુખ ભોગવ્યા, સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ.” “તેરા વર્ષે, રાજાએ અને મંત્રીઓએ રાઘવને રાજ્યાભિષેક કરવાનો નિર્ધાર કર્યો. જ્યારે રાજ્યાભિષેકની તૈયારી થઈ રહી હતી, ત્યારે મારી આદરણીય સાસુ, કૈકેયી નામની, પતિ પાસેથી વર્તમાન માગ્યું.” “કૈકેયીએ પિતાસમ રાજાની કૃપા મેળવી, મારા પતિને વનવાસ અને ભરતને રાજ્યાભિષેક અપાવ્યો. કૈકેયીએ રાજા પાસે બે વર માગ્યા: ‘હું કદી ખાઉં નહીં, સૂઈશ નહીં, પીશ નહીં.