આરિણ્યકાંડના વીરસંવેદનથી ભરપૂર છપ્પનમા અધ્યાયની આ કથા શરૂ થાય છે. જ્યારે શૂર્પણખાએ કઠોર શબ્દોમાં લક્ષ્મણને સંબોધન કર્યો, ત્યારે રાઘવના નાના ભાઈ લક્ષ્મણ, રામની યાદમાં અને ગુસ્સામાં, તરત જ ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા. તે જ સમયે, દશગ્રીવ રાવણે તકો ઝડપથી પકડી લીધો. તેણે પોતાના રૂપ બદલી, એક ભિક્ષુકના વેશમાં, વૈદેહી સીતાના નજીક આવ્યો. રાવણ નરમ ગેરુઆ વસ્ત્ર પહેરી, જટાધારી, છત્રી અને પાદુકા સાથે, સુંદર દંડ અને કમંડલુ ડાબા ખભા પર લટકાવ્યા હતા. ભિક્ષુક રૂપમાં, તેણે સીતાને શોધી, જંગલમાં એકલાં, બે ભાઈઓથી અલગ, તેની પાછળ ગયો. સીતાને તેણે twilight (સાંજ) જેવી એકલાં જોઈ, જેમ કે સૂર્ય અને ચંદ્ર વિના, તે યુવાન, તેજસ્વી રાજકુમારી હતી. રોહિણી જે ચંદ્ર વિના, તેવી; રાવણ ક્રૂર, ભયાનક, દુશ્કર્મી, દુશ્મન ગ્રહ જે અશુભ લાવે, એવો દેખાયો. જનસ્થાનના વૃક્ષોએ તેને જોયા. તેને જોઈને વૃક્ષો કાંપી નહીં, પવન પણ નહોતો વહી રહ્યો; ગોદાવરી નદી, રાવણના લોહી જેવા આંખોથી ડરી, ધીમી વહેવા લાગી. ગોદાવરી ડરીને ધીમી થઈ ગઈ; એ સમયે, દશગ્રીવ રાવણ, રામ સામે તકો શોધતો, આગળ આવ્યો. ભિક્ષુકના રૂપમાં, રાવણ, સીતાના નજીક ગયો—જેમ કે યોગ્ય દેખાય, પણ અયોગ્ય. એ સમયે, સીતા પોતાના પતિ રામ માટે શોક કરતી હતી. રાવણ, શનિ ગ્રહ જેમ તેજસ્વી તારાની નજીક આવે, એ રીતે, અચાનક, યોગ્ય વેશમાં, ઘાસથી ઢંકાયેલી કૂવામાંથી જેમ, સીતાની નજીક આવ્યો. રાવણ સીતાને નિહાળતો ઊભો રહ્યો—રામની તેજસ્વી પત્ની. એ રીતે રાવણ, રામની પત્નીને જોઈને ઊભો રહ્યો. સીતાનું ચહેરું, પૂર્ણચંદ્ર જેવું, સુંદર દાંત અને હોઠ, પાંદડાની કુટિરમાં, આંખોમાં આંસુ અને દુ:ખથી મલકાવતી બેઠી હતી. રાવણ, રાત્રિમાં ફરનાર, આનંદિત મનથી, કમળ જેવી આંખો અને પીળા વસ્ત્ર પહેરેલી સીતાની પાસે આવ્યો. કામના બાણોથી ઘાયલ, પવિત્ર મંત્રોના ઉચ્ચાર જેવી ધ્વનિ સાથે, રાક્ષસોના રાજાએ, એકાંતમાં, સૌમ્ય શબ્દો બોલ્યા. રાવણે સીતાની પ્રશંસા કરી—તે તેજસ્વી રૂપમાં, ત્રિભુવનની શ્રેષ્ઠ લક્ષ્મી જે કમળ વિના, સુંદરતા સાથે ઝળહળતી હતી. પીળા વસ્ત્ર, કમળની માળા, ચાંદી અને સોનાની સમાન, ખીલેલા કમળ-પાંજર જેવી દેખાતી હતી. રાવણ પૂછે છે: "શું તું લજ્જા, શ્રી, કીર્તિ, શુભ લક્ષ્મી, કે સ્વર્ગની અપ્સરા છે, સુંદર ચહેરાવાળી? કે તું સંપત્તિ, સુંદર કટિવાળી, કે કામદેવી?" "તારા દાંત ગોળ, ચોખ્ખા, પર્વતના બરફ જેવી સફેદ; તારી આંખો મોટી, સાફ, લાલ કિનાર અને કાળી પાંખી." "તારા કટિ પહોળી, જાંઘો ભરી, ગોળ, મજબૂત, યુવાન હાથીના તંપા જેવી, સારી રીતે બંધાયેલી." "તારા સ્તન ભરી, ઊંચા, સુંદર, પાંમના ફળ જેવી, મણકાં અને મુક્તાથી સજેલા, નજરે સુંદર." "રામની પ્રિય, મોહક સ્મિત, સુંદર દાંત, મોહક આંખો, રમૂજી, તું મારા મનને ચોરી લે છે, જેમ પાણી કિનારાને ચોરી લે છે." "કમર હાથમાં આવતી, સુંદર વાળ, નજીકના સ્તન, તું ન દેવ, ન અપ્સરા, ન યક્ષી, ન કિન્નરી." "પૃથ્વી પર ક્યારેય આવી સ્ત્રી જોઈ નથી; તારી સુંદરતા, નાજુકતા, યુવાની, ત્રિભુવનમાં શ્રેષ્ઠ." "આ એકલાં જંગલમાં તારા નિવાસે મારું હૃદય હલાવી છે; તેથી, સારા સ્ત્રી, અહીં ન રહેવું જોઈએ." "આ રાક્ષસોનું નિવાસ છે, ભયાનક, રૂપ બદલતા; અહીં ભવ્ય મહેલ અને બગીચા છે." "સુગંધિત, વૈભવી, તારા આનંદ માટે યોગ્ય; તું શ્રેષ્ઠ માળા, સુગંધ, વસ્ત્ર, પાત્ર છે." "શ્યામ આંખવાળી, તું યોગ્ય પતિની પાત્ર છે; શુદ્ધ સ્મિતવાળી, તું રુદ્ર અથવા મારુતની પત્ની છે?" "સુંદર કટિવાળી, તું વસુઓમાં દેવીઓ જેવી; ગંધર્વ, દેવ, કિન્નર અહીં આવતાં નથી." "આ રાક્ષસોનું નિવાસ છે—તું અહીં કેવી રીતે આવી? વૃક્ષોમાં રહેતા હરણ, સિંહ, ટાપુના વાઘ, વરુ." "ભાલુ, હાયના, સાડ, કેવી રીતે તું તેમને ડરતી નથી? અને ભયાનક, મદમાં, ઝડપી હાથી?" "તું, એકલી, આ વિશાળ જંગલમાં, સુંદર ચહેરાવાળી, કેમ ડરતી નથી? તું કોણ, કોની દીકરી, ક્યાંથી, અને કયા કારણથી દંડકમાં આવી?" "સુંદર, તું એકલી, ભયાનક રાક્ષસો વાળા સ્થળે ફરતી; રાવણ, મહાન આત્મા, સીતાની પ્રશંસા કરે છે." રાવણના ભિક્ષુક રૂપને જોઈ, વૈદેહી સીતાએ, મહિતીલી, મહેમાન તરીકે યોગ્ય સન્માન આપ્યું. પહેલા, તેણે બેઠક લાવી, પગ ધોવા માટે પાણી આપ્યું, અને કહ્યું, "બધું તૈયાર છે," એ સૌમ્ય દેખાવવાળા વ્યક્તિને. મહિતીલી, તેને દ્વિજના વેશમાં, કમંડલુ અને કુસુંભ સાથે આવતાં જોઈ, અસ્વીકારવું અશક્ય હતું, અને બ્રાહ્મણ જેવા મહેમાનને સ્વાગત કર્યું. "અહીં બેઠક છે, બ્રાહ્મણ, બેસો; પગ માટે પાણી સ્વીકારો. આ ઉત્તમ વનભોજન, તમારા માટે તૈયાર, નિશ્ચિંતપણે અહીં ગ્રહણ કરો." રાવણ, મહિતીલી રાણીના પૂરા, આમંત્રિત શબ્દો સાંભળી, મનમાં નક્કી કરી લીધો—તેને બળજબરીથી પકડી, તેના વિનાશ માટે સમર્પિત થવું. પછી, સીતા, પોતાના પતિ રામ અને લક્ષ્મણના વનશિકારથી સુંદર રીતે વસ્ત્ર પહેરી, પાછા આવવાની રાહ જોઈ રહી હતી. તેણે ચાર તરફ જોઈ, વિશાળ લીલાં જંગલ જોયું, પણ રામ કે લક્ષ્મણ ક્યાંય દેખાયા નહીં. આ રીતે, આરિણ્યકાંડના છપ્પનમા અધ્યાયની કથા અહીં પૂર્ણ થાય છે; હવે સાતપનમા અધ્યાય શરૂ થાય છે.