લક્ષ્મણએ વનના તમામ નિવાસીઓને સાક્ષી રાખીને, પોતાના બંને કાન વચ્ચે તીર સમાન તીખા શબ્દો ઉચ્ચાર્યા: “હું યોગ્ય રીતે વાત કરી છે, છતાં તમે મને કઠોર શબ્દોમાં સંબોધ્યા છે; તમારે જે રીતે મારી ઉપર શંકા કરી છે, તે લાજજનક છે, હે સીતે, તું નિશ્ચય જ વિનાશ પામે છે.” લક્ષ્મણે આગળ કહ્યું: “સ્ત્રીત્વ અને દુષ્ટ સ્વભાવના કારણે, તું તારા મતમાં જ અડગ રહી છે; હવે હું રામ પાસે જઈ રહ્યો છું, હે સુંદર ચહેરાવાળી, તું સુખી રહે.” લક્ષ્મણે સીતાને આશીર્વાદ આપ્યા: “વનના બધા દેવતાઓ તને રક્ષા કરે, હે વિશાળ નેત્રાવાળી; કારણ કે મને ભયંકર શાકું (અપશકુન) દેખાય છે. જ્યારે હું પાછો આવું, ત્યારે રામ સાથે તને ફરીથી જોવા મળું.” લક્ષ્મણના આવા શબ્દો સાંભળીને, જનકનંદિની સીતાએ, દુ:ખ અને અશ્રુથી વ્યાકુળ થઈ, રડતી-રડતી જવાબ આપ્યો: “હે લક્ષ્મણ, રામથી વિયોગ પામીને, હું ગોદાવરીમાં પ્રવેશી જઈશ, અથવા ફાંસ લગાવીશ, અથવા કોઈ ભયજનક સ્થળે શરીર ત્યાગી દઈશ.” સીતાએ વધુ કહ્યું: “હું ઝેરી દવા પી લઉં, કે જ્વલંત અગ્નિમાં પ્રવેશી જઉં, પણ રાઘવ સિવાય બીજા કોઈ પુરુષને ક્યારેય સ્પર્શ ન કરું.” આ રીતે કહી, સીતાએ દુ:ખથી વ્યાકુળ થઈ, પોતાનો પેટ હાથથી માર્યો અને રડવા લાગી. સીતાને આવી સ્થિતિમાં જોઈ, શોકમાં ડૂબેલી, વિશાળ નેત્રાવાળી, લક્ષ્મણે તેને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ સીતાએ પોતાના પતિના ભાઈને કશું બોલ્યું નહીં. પછી લક્ષ્મણે હાથ જોડીને, સીતાને વંદન કર્યું, વારંવાર પાછળ વળી જોઈ, અને નિશ્ચયપૂર્વક રામ પાસે જવા માટે આગળ વધ્યો. આ પછી, વાલ્મીકી રામાયણના અરણ્યકાંડના છપ્પનમા અધ્યાયની વાર્તા શરૂ થાય છે. સીતાના કઠોર શબ્દોથી દુ:ખી અને રામના માટે ઉલ્લાસિત, રાઘવના નાના ભાઈ લક્ષ્મણ તરત જ રામ પાસે જવા નીકળે છે. એ સમયે, દશગ્રિવ રાવણ, તકો ઝડપી, વનવાસી સાધુના વેશમાં વૈદેહી સીતાના સમીપ આવ્યો. રાવણ, નરમ ઓકર રંગના વસ્ત્રો પહેર્યા, જટાધારી, છત્રી, પદુકા, સુંદર દંડ અને કમંડલું ડાબા ખભા પર રાખીને, સાધુના રૂપમાં, સીતાને, જે બે ભાઈઓથી વિભાજિત હતી, વનમાં એકલી મળી, તેનો પીછો કર્યો. સીતા એકલી, twilight (સાંજ) જેવું, જ્યાં સૂર્ય અને ચંદ્ર નથી, એવી યુવતી, તેજસ્વી રાજકુમારી, રાવણને મળી. રોહિણીથી ચંદ્ર વિયોગ પામે છે, એ રીતે, રાવણ, ભયંકર અને ક્રૂર કર્મવાળા, ગ્રહના દોષ સમાન, જનસ્થાનના વૃક્ષોએ તેને જોયો. તેને જોઈને, વૃક્ષો કંપ્યા નહીં, પવન પણ ફૂંકાયો નહીં; ગોદાવરી પણ રાવણના લોહી જેવા આંખોને જોઈ, ભયથી ધીમે ધીમે વહેવા લાગી. ગોદાવરી નદી ભયથી ધીમે વહેવા લાગી; એ વચ્ચે, દશગ્રિવ રાવણ, રામ સામે તકો શોધતો, સીતાને નજીક આવ્યો. રાવણ, સાધુનો વેશ ધારણ કરીને, સીતાને, જે પતિ માટે શોક કરતી હતી, નજીક આવ્યો—જે યોગ્ય દેખાય છે, પણ યોગ્ય નથી. રાવણ, શનિ ગ્રહ જેમ તેજસ્વી તારાની નજીક આવે, એમ, અચાનક, ઘાસથી ઢંકાયેલાં કૂવામાંથી જેમ, સીતાને, યોગ્ય વેશમાં, નજીક આવ્યો. એ રીતે, રાવણ, રામની તેજસ્વી પત્ની વૈદેહી પર નજર રાખી, સામે ઊભો રહ્યો. સીતા, સુંદર દાંત અને હોઠ, ચાંદની જેવું ચહેરું, પાંદડાની કૂટીમાં, અશ્રુ અને દુ:ખથી વ્યાકુળ બેઠી હતી. રાત્રીમાં ફરનાર રાવણ, આનંદિત મનથી, કમલ પાંખડી જેવી આંખ અને પીળાં વસ્ત્રો પહેરેલી સીતાને નજીક આવ્યો. રાવણ, કામના તીરોથી ઘાયલ, મંત્રોચ્ચાર જેવી ધ્વનિ ઊપજાવતો, રાક્ષસોના સ્વામી, એકાંતમાં સૌમ્ય શબ્દોમાં વાત કરી. રાવણે સીતાની સુંદરતા, ત્રણ લોકની શ્રેષ્ઠ લક્ષ્મીથી વિહોણી, કમલ વગરની, તેજસ્વી, એવી પ્રશંસા કરી. પીળાં વસ્ત્રો, કમલમાળ પહેરેલી, સીતાની કાંતિ ચાંદી અને સોનાથી પણ વધુ હતી, કમલવતી તળાવ જેવી. રાવણે પૂછ્યું: “તમે લજ્જા છો, લક્ષ્મી છો, યશ છો, શુભ લક્ષ્મી છો, કે સ્વર્ગી અપ્સરા છો, હે સુંદર ચહેરાવાળી? કે ધન્યતા, કે કામદેવી?” “તમારા દાંત ગિરિ-હિમ જેવા સફેદ, આંખો વિશાળ, લાલ કુંડ અને કાળી પોપટીવાળી છે.” “તમારા કટિ (હિપ) વિશાળ, જાંઘો ગોળ, મજબૂત, યુવાન હાથીના તંડા જેવી, સુંદર અને નજીક-નજીક છે.” “તમારા સ્તન ઉંચા, ગોળ, સુંદર, તાડના ફળ જેવા, રત્ન અને મુક્તા વડે શોભિત છે.” “હે રામપ્રિય, સુંદર સ્મિત, દાંત, આંખો, રમણિય સ્વભાવવાળી, તમે મારા મનને પાણી જેમ તટમાંથી ચોરી લો છો.” “હાથથી પકડી શકાય એવી કટિ, સુંદર વાળ, નજીક-નજીક સ્તન, તમે દેવતા, યક્ષી, કિન્નરી નથી.” “પૃથ્વી પર મેં ક્યારેય એવી સ્ત્રી જોઈ નથી, તમારી સુંદરતા, નાજુકતા, યુવાની ત્રણ લોકમાં શ્રેષ્ઠ છે.” “આ એકાંત વનમાં તમારો નિવાસ મારા હૃદયને ઉલેરા કરે છે; હે સારા સ્ત્રી, તમે અહીં રહેવું જોઈએ નહીં.” “આ રાક્ષસોનું નિવાસ છે, ભયંકર અને રૂપ બદલનાર; અહીં ભવ્ય મહેલ અને બગીચા છે.” “તે સુગંધિત, સમૃદ્ધ, અને તમારી આનંદ માટે યોગ્ય છે; હે સુંદર, તમે શ્રેષ્ઠ માળા, સુગંધ, વસ્ત્રો માટે યોગ્ય છો.” “હે કાળી આંખવાળી, તમે યોગ્ય પતિ માટે યોગ્ય છો; તમે કોણ છો, શુદ્ધ સ્મિતવાળી—શું તમે રુદ્ર અથવા મારુતની પત્ની છો?” “હે સુંદર કટિ, તમે વસુઓમાંના દેવતાની જેમ દેખાય છો; કેમ કે ગંધર્વ, દેવતા, કિન્નર અહીં આવતાં નથી.” “આ રાક્ષસોનું નિવાસ છે—તમે અહીં કેવી રીતે આવી? અહીં વૃક્ષોમાં રહેતા હરણ, સિંહ, દ્વીપના વાઘ, અને ભેડિયા છે.