લક્ષ્મણએ, મૈથિલી સીતાને કહ્યું: "હે મૈથિલી, સ્ત્રીઓના મુખથી આવા અયોગ્ય શબ્દો સાંભળવા અચરજની વાત નથી; આ તો સ્ત્રીસ્વભાવ છે, જે જગતમાં જોવા મળે છે. સ્ત્રીઓ ચંચળ, અવિરત, તીખી અને વિભાજક હોય છે; હે વૈદેહી, જનકનંદિની, હું આવા વચનો સહન કરી શકતો નથી." લક્ષ્મણે વનમાં વસતા સૌ જીવોને સાક્ષી રાખીને કહ્યું: "હું મારા કાન વચ્ચે તપ્ત બાણ સમાન વચન બોલું છું. મેં તો યોગ્ય રીતે વાત કરી, છતાંયે તું મને જે રીતે કઠોર શબ્દો કહ્યા છે, એ શોભનારા નથી. તું મને શંકા કરી રહી છે, એ તારા માટે શરમજનક છે. સ્ત્રીપણું અને દુષ્ટ સ્વભાવને કારણે તું પોતાના મતમાં જ અડગ રહી છે; હવે હું રામ પાસે જાઉં છું, તું સુખી રહે, હે સૌંદર્યવતી!" "વનના દેવતાઓ તારો રક્ષા કરે, હે વિશાળનેત્રવાળી! મને ભયાનક અપશકુન દેખાય છે. જ્યારે હું પાછો ફરું, ત્યારે ફરીથી તને રામ સાથે જોઈ શકું એવી શુભ કામના છે." લક્ષ્મણના આવા વચનો સાંભળીને, જનકનંદિની સીતાએ આંસુઓથી વિલાપ કરતી, દુખથી વ્યાકુળ થઈને કહ્યું: "હે લક્ષ્મણ, રામ વિના હું તો ગોદાવરીમાં પ્રવેશી જઈશ, અથવા ફાંસ બાંધીશ, અથવા કોઈ ભયજનક સ્થળે શરીર ત્યજી દઈશ. હું વિષ પીવીશ કે અગ્નિમાં પ્રવેશી જઈશ, પણ રાઘવ સિવાય બીજાં પુરુષને કદી સ્પર્શ પણ નહીં કરું." આ રીતે દુખથી વ્યાકુળ થઈને, સીતાએ પોતાના પેટ પર હાથ મારે છે અને રડવા લાગી. લક્ષ્મણએ, સીતાને આ હાલતમાં જોઈ, તેને શાંત પાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ સીતાએ પોતાના પતિના ભાઈ સાથે એક પણ શબ્દ બોલ્યો નહીં. પછી લક્ષ્મણે હાથ જોડીને, સીતાને નમસ્કાર કર્યો, વારંવાર પાછળ જોઈને, દૃઢ નિશ્ચયથી રામ પાસે જવા નીકળી પડ્યો. પછી, રાઘવના નાના ભાઈ લક્ષ્મણ, સીતાના કઠોર વચનો સાંભળીને, રોષથી ભરાયલા અને રામની શોધમાં તરત જ ચાલ્યા ગયા. એ સમયે દશગ્રિવ રાવણ, તક મળતાં જ, વૈદેહી પાસે વટુરૂપે આવી પહોંચ્યો. તેણે નરમ કાશાયવસ્ત્ર પહેર્યા હતા, જટાધારી હતો, છત્રી અને પાદુકા ધારણ કરી હતી, સુંદર દંડ અને કમંડલુ ડાબા ખભા પર રાખેલા હતા. આ વટુરૂપે, રાવણે વનમાં એકલી બેઠેલી વૈદેહીને જોયા, જે બંને ભાઈઓથી વિયોગ પામી હતી. રાવણે એકલી, યુવાન અને તેજસ્વિ સીતાને twilightમાં સૂર્ય-ચંદ્ર વિનાની જેમ જોયા. રોહિણીને ચંદ્ર વિના જેવું થાય, એ રીતે રાવણ, ક્રૂર અને ભયાનક, દુઃખ અને વિનાશ લાવતો ગ્રહ સમાન જણાતો હતો; જનસ્થાનના વૃક્ષોએ તેને જોયો. તેને જોઈને, વૃક્ષો હલ્યા નહીં, પવન પણ બંધ થયો, અને ગોદાવરી જેવી પ્રવાહશીલ નદી પણ રાવણના લાલ લોહિયાળ નેત્રથી ડરીને ધીમે વહેવા લાગી. એ રીતે, ગોદાવરી ડરીને ધીમે વહેવા લાગી. આ સમયે દશગ્રિવ રાવણ, રામ વિરુદ્ધ તક શોધતો, આગળ વધ્યો. રાવણ, વટુરૂપે, વૈદેહી પાસે આવ્યો—જોકે તે દેખાવમાં યોગ્ય લાગતો હતો, પણ હકીકતમાં અયોગ્ય—અને તે સમયે સીતાની મન:સ્થિતિ પતિવિયોગથી વ્યાકુળ હતી. રાવણ, શનિ ગ્રહ જેવો તેજસ્વિ તારાને અચાનક નજીક આવે એમ, ઘાસથી ઢંકાયેલા કૂવામાં છૂપાયેલા ખતરાને જેવો, એ રીતે વૈદેહી પાસે આવ્યો. રાવણ, રામપત્ની વૈદેહીને નિહાળી રહ્યો—તેની સુંદરતા, ચંદ્રમાથી સમાન મુખ, સુંદર દાંત અને હોઠવાળી, પત્રછાયા કૂટીરમાં દુ:ખથી વ્યાકુળ થઈને બેઠેલી. રાત્રિમાં ફરનાર રાવણ, આનંદિત મનથી, કમળની પાંખ જેવાં નેત્રવાળી, પીળાં વસ્ત્ર પહેરેલી વૈદેહી પાસે આવ્યો. કામબાણથી વિધ્ધ, મંત્રોચ્ચાર જેવો સ્વર ઊઠાવી, રાક્ષસાધિપતિ રાવણે એકાંતમાં સૌમ્ય વચનો કહ્યા. રાવણે સીતાની સુંદરતા, તેજસ્વિતા અને સૌભાગ્યનું વર્ણન કર્યું—તે ત્રણ લોકની શ્રેષ્ઠ લક્ષ્મી જેવી, કમળ વિના તેજસ્વી, ચાંદી અને સોનાને પણ લજાવતી, ખીલેલા કમળતળાવ જેવી. "તમે કોણ છો? સંકોચ, લક્ષ્મી, કીર્તિ, શુભ લક્ષ્મી, કે અપ્સરા છો? કે શુભ જાંઘવાળી, ધન્યતા, કે પ્રેમની સ્વતંત્ર દેવી છો?" "તમારા દાંત પર્વતના હિમ સમાન સફેદ, ગોળ અને મૃદુ છે; નેત્ર વિશાળ, સ્વચ્છ, લાલ કિનારાં અને કાળી પપિલાવાળા છે." "તમારા કટિ વિશાળ, જાંઘો ગોળ, પુષ્ટ અને યુવાન હાથીના ત્રુંક જેવી, સુંદર અને નજીક છે. સ્તન ઉન્નત, ગોળ, મૃદુ, મણિ-મોતીથી શોભિત, દ્રષ્ટિને આનંદ આપતા." "હે રામપ્રિયે, મોહક સ્મિત, સુંદર દાંત અને મોહક દૃષ્ટિવાળી, રમણીય હાસ્યવાળી, તું તો મારા મનને પાણી જેમ કિનારે વહી જાય એમ ચોરી લે છે." "તમારી કટિ હાથમાં આવી જાય એવી, વાળ સુંદર, અને સ્તન નજીક છે; તમે દેવતા, અપ્સરા, યક્ષી કે કિન્નરી પણ લાગતી નથી." "પૃથ્વી પર મેં કદી આવી રૂપવતી સ્ત્રી જોઈ નથી; તમારી સુંદરતા, નાજુકતા અને યુવાની ત્રણે લોકમાં શ્રેષ્ઠ છે." "આ વનમાં એકલી તમારી ઉપસ્થિતિ મારા હૃદયને સ્પર્શે છે; તેથી, સુમધુરે, અહીં ન રહો." "આ રાક્ષસોનું નિવાસસ્થાન છે, ભયાનક અને રૂપ બદલતા; ત્યાં વિશાળ મહેલ અને બગીચા છે." "તે સ્થળ સુગંધિત, વૈભવી અને તમારી માટે યોગ્ય છે; હે સુંદરવતી, તમે શ્રેષ્ઠ માળા, સુગંધ અને વસ્ત્ર ધારણ કરવા યોગ્ય છો." "હે કાજલનેત્રવાળી, તમે યોગ્ય પતિને પાત્ર છો; તમે કોણ છો, શુદ્ધ સ્મિતવાળી—શું તમે રુદ્રો અથવા મરુતોની પત્નીઓમાંની એક છો?" આ રીતે રાવણ, વટુરૂપે, વૈદેહી પાસે આવ્યો, અને તેની અપ્રતિમ સુંદરતાનો વર્ણન કરીને, પોતાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી.