વૈદેહી, અશ્રુભરી આંખો અને દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, લક્ષ્મણને પૂછે છે: “તમે અહીં મુખ્ય રક્ષક તરીકે આવ્યા છો, તો પણ અહીં કેમ રોકાયા છો?” સીતા ડરી ગયેલી હતી, ત્યારે લક્ષ્મણે તેને શાંત પાડવા પ્રયત્ન કર્યો. તે કહે છે: “હે વૈદેહી, સાપો, અસુરો, ગંધર્વો, દેવો, દાનવો કે રાક્ષસો—કોઈ પણ તમારા પતિ રામને પરાજિત કરી શકે એમ નથી. દેવો, મનુષ્યો, ગંધર્વો કે પક્ષીઓ પણ તેમને હરાવી શકે એમ નથી. રાક્ષસો, પિશાચો, કિન્નરો, પ્રાણીઓ કે ભયાનક દાનવોમાં પણ કોઈ એવો નથી જે રામ સાથે યુદ્ધ કરી શકે. રામ તો ઈન્દ્ર સમાન છે, યુદ્ધમાં અપરાજેય છે; તેથી તમે આવું ન બોલો.” લક્ષ્મણ આગળ કહે છે: “હું તમને અહીં રાઘવ વિના છોડવાનો વિચાર પણ કરી શકતો નથી; રામની શક્તિને સૌથી શક્તિશાળી પણ ટક્કર આપી શકતા નથી. ત્રણેય લોકના દેવો અને તેમના અધિપતિઓ પણ ભેગા થાય તો પણ રામની શક્તિને જીતવી શક્ય નથી. તમારું હૃદય શાંત કરો, દુઃખ છોડો. રામ શીઘ્ર જ સુંદર મૃગને મારીને પાછા આવશે; તમે જે અવાજ સાંભળ્યો, એ સાચો રામનો નથી, ન તો એ કોઈ દેવનો અવાજ છે. એ રાક્ષસની માયા હતી, ગંધર્વોના શહેર જેવી. હે વૈદેહી, મહાન આત્મા રામે મને તમારી રક્ષા માટે સોંપ્યા છો; હું તમને અહીં છોડી જઇ શકતો નથી. હવે તો આપણે રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસો માટે શત્રુ બની ગયા છીએ.” લક્ષ્મણ કહે છે: “ખરાના સંહાર પછી જનસ્થાનની ઘટનાઓને લઈને રાક્ષસો વનમાં અનેક પ્રકારની વાતો કરે છે. પરંતુ હે વૈદેહી, તમે આ હિંસા અને ક્રૂરતાની વાતોનું ચિંતન ન કરો.” લક્ષ્મણના આવા સાંત્વન છતાં, ક્રોધથી અને લાલ આંખે, સીતાએ લક્ષ્મણને કડક શબ્દોમાં કહ્યું: “તમે નીચ, નિર્દય, ક્રૂર અને કુળના કલંક છો. મને તો લાગે છે કે તમને રામના દુઃખમાં આનંદ આવે છે; રામની મુશ્કેલી જોઈને તમે આવું બોલો છો. હે લક્ષ્મણ, વિરોધીઓમાં દુષ્ટતા ઉદ્ભવે એ નવાઈની વાત નથી—ખાસ કરીને તમારી જેમ ક્રૂર અને દગાબાજોમાં. તમે ખરેખર દુષ્ટ છો; રામના નામે જંગલમાં મારા માટે અથવા ભરતના કહ્યા પ્રમાણે ગુપ્ત રીતે આવ્યા છો. પણ, હે સુમિત્રાનંદન, તમારો કે ભરતનો આ પ્રયાસ સફળ નહીં થાય; હું તો રામને, જેઓ નીલકમળ સમાન શ્યામ અને કમળને અનુરૂપ આંખો ધરાવે છે, પતિ તરીકે સ્વીકાર્યા છે—ફરી બીજાને કેમ ઇચ્છું? તમારી હાજરીમાં જ, હે સુમિત્રાનંદન, હું પ્રાણ ત્યાગી દઈશ. રામ વિના તો હું ક્ષણ પણ જીવવા તૈયાર નથી.” સીતાના આવા ઉગ્ર અને હૃદય કંપાવી દે એવા શબ્દો સાંભળીને, લક્ષ્મણ સંયમ રાખીને, હાથ જોડીને, નમ્રતાપૂર્વક બોલ્યા: “હું જવાબ આપી શકતો નથી; તમે તો મારા માટે દેવતાસમાન છો. હે વૈદેહી, સ્ત્રીઓ પાસેથી આવા અયોગ્ય શબ્દો સાંભળવું નવાઈનું નથી; આ તો સ્ત્રીઓની સ્વભાવમાં છે, જે જગતમાં દેખાય છે. સ્ત્રીઓ ચંચળ, અવિરત, તીખી અને વિભાજક હોય છે; હે જનકનંદિની, હું આવા શબ્દો સહન કરી શકતો નથી. જંગલના બધા રહેવાસીઓ સાક્ષી રહે, હું મારા બંને કાન વચ્ચે તીખા તીર સમાન શબ્દો બોલું છું. મેં યોગ્ય વાત કરી છતાં તમે મને આવા કડક શબ્દો કહ્યા; હે નાશ પામતી, મને શંકા કરી ને તમને શરમ આવવી જોઈએ. તમારા સ્ત્રીસ્વભાવ અને દુષ્ટતાથી તમે તમારી જ વાત પર અડગ છો; હવે હું રામ પાસે જાઉં છું—તમારો કલ્યાણ થાય, હે સુંદર ચહેરાવાળી. જંગલના બધા દેવતાઓ તમારી રક્ષા કરે, હે વિશાળ નેત્રવાળી; કારણ કે મને ભયાનક અપશકુન દેખાઈ રહ્યા છે. હું પાછો આવીશ ત્યારે રામ સાથે ફરીથી તમને જોઈ શકું એવી પ્રાર્થના છે.” લક્ષ્મણના આવા શબ્દો પછી, જનકનંદિની સીતા રડતી અને અતિ દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, બોલી: “હે લક્ષ્મણ, રામ વિના હું ગોદાવરીમાં ઝંપલાવીશ, અથવા ફાંસો બાંધીશ, અથવા કોઈ ભયાનક સ્થળે શરીર ત્યાગી દઈશ. હું વિષ પી જઈશ અથવા જ્વલંત અગ્નિમાં પ્રવેશી જઈશ, પણ રાઘવ સિવાય બીજા પુરુષને સ્પર્શીશ નહીં.” આવું કહી, શોકથી વ્યાકુળ સીતાએ પોતાના પેટ પર હાથ મારીને રડવા લાગી. લક્ષ્મણએ તેને આવી સ્થિતિમાં જોયા—શોકગ્રસ્ત, રડતી અને ઉદાસ, વિશાળ નેત્રોવાળી—અને તેને શાંત કરવાની કોશિશ કરી, પણ સીતાએ પતિના ભાઈ સાથે કંઈ બોલ્યું નહીં. પછી લક્ષ્મણ, હાથ જોડીને, સીતાને નમન કરીને, વારંવાર પાછળ જોઈને, મજબૂતીથી રામ પાસે જવા નીકળી પડ્યા. આ રીતે, વૈદેહી દ્વારા અપમાનિત થયેલા રાઘવના નાના ભાઈ લક્ષ્મણ, રોષ અને રામ માટેની ચિંતાથી તરત જ ત્યાંથી નીકળી ગયા. હવે દશમુખ રાવણે, તાકી રહેલી તકનો લાભ લઈ, વૈદેહી પાસે ભિક્ષુકના વેશમાં આવી પહોંચ્યો. તેણે નરમ કેશરીય વસ્ત્ર પહેર્યા હતા, જટાધારી, છત્રી, પાદુકા, સુંદર દંડ અને કમંડલુ ડાબા ખભા પર લટકાવેલું—આ રીતે ભિક્ષુકના રૂપમાં તે વૈદેહી પાસે ગયો, જે બંને ભાઈઓથી વિયોગી બની જંગલમાં એકલી હતી. તે સમયે, twilight (સાંજ) જેવું એકલુંપણું—જેમ سورج અને ચંદ્ર વિના સાંજ હોય તેમ—એવી યુવાન, તેજસ્વી રાજકુમારીને તેણે જોયી. તે રોહિણીના ચંદ્ર વિના જેવું હતું; પોતે ક્રૂર અને ભયાનક કર્મો કરનાર, અકાળના ગ્રહ જેવો શકુન લાવનાર હતો. જનસ્થાનના વૃક્ષોએ તેને જોયા. તેને જોઈને વૃક્ષો કાંપી નહીં, પવન પણ ફૂંકાયો નહીં; ગોદાવરી પણ, ભયથી, ધીમી વહેવા લાગી, કારણ કે તે લાલ આંખે તાકતો હતો.