મારીચા, જે મૃગનું રૂપ ધારણ કરીને આવ્યો હતો, અચાનક દેખાઈ અને અચાનક અદૃશ્ય થઈને રાઘવને આશ્રમથી દૂર લઈ ગયો. કકુત્સ્તવંશી રામ, તેની ચાલથી ગુસ્સે અને ગભરાઈ ગયા, અને થાકીને એક લીલા ઘાસવાળા સ્થળે છાંયડી શોધી થોભી ગયા. એ રાત્રીમાં ફરતા રાક્ષસ, મૃગના રૂપમાં, રામને ઉશ્કેરી રહ્યો હતો; બીજા મૃગોની વચ્ચે, એ થોડા અંતરે દેખાયો. રામે તેને પકડવાની ઉત્સુકતા જોઈ, તો ફરીથી આગળ ધપ્યા, પણ એ જ ક્ષણે મારીચા ડરીને ફરી અદૃશ્ય થઈ ગયો. પછી, એક વૃક્ષની પાછળથી દૂરથી ફરી બહાર આવ્યો, અને તેજસ્વી રામે તેને જોઈ, અને તેને મારવાનો સંકલ્પ કર્યો. રાઘવ ગુસ્સાથી ઝળહળતો તીર ઉઠાવ્યો, જે સૂર્યકિરણની જેમ પ્રભાસ્વી અને શત્રુવિનાશક હતો. રામે એ તીરને મજબૂત ધનુષ પર ચડાવી, જોરથી ખેંચી, એ મૃગ પર નિશાન લગાવ્યો, જે સાપની જેમ શ્વાસ લઈ રહ્યો હતો. બ્રહ્મા દ્વારા બનાવેલ એ અગ્નિસ્વરૂપ, તેજસ્વી તીર છોડ્યો, અને એ મૃગના શરીરને ભેદી નાખ્યો. એ તીર મારીચાના હૃદયમાં વીજળીની જેમ વાગ્યો; એક તળની દૂર કૂદી, મારીચા ગંભીર રીતે ઘાયલ થઈને જમીન પર પડ્યો. મરીચાએ ધરતી પર ભયંકર ચીસ પાડી, જીવન અંતિમ અવસ્થામાં પહોંચ્યો; મૃત્યુશય્યાએ, તેણે એ ખોટું મૃગરૂપ ત્યજી દીધું. રાક્ષસના શબ્દો યાદ કરીને, તેણે વિચાર્યું—કઈ રીતે લક્ષ્મણને અહીંથી દૂર મોકલાય, જેથી રાવણ સીતા ને એકલામાં પકડી શકે? સમય આવી ગયો જાણીને, મારીચાએ રાઘવની અવાજની નકલ કરતાં ચીસ પાડી: “હાય, સીતા! લક્ષ્મણ!” અદ્વિતીય તીરથી જીવલેણ ઘાયલ થઈ, તેણે મૃગરૂપ છોડીને રાક્ષસનું ભયંકર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. મારીચા, વિશાળ શરીરવાળો, જીવન ત્યજી ગયો; જમીન પર પડેલો, ભયાનક દેખાવ ધરાવતો રાક્ષસ જોઈને, રામે તેને લોહીથી લથબથ, પીડામાં પકડેલો જોયો. રામે સીતા અને લક્ષ્મણના શબ્દો યાદ કર્યા—આ મારીચાની માયા છે, જે લક્ષ્મણે પહેલા કહ્યું હતું; આજે એ જ ઘટી ગયું—મારીચા મારી ગયો છે. “હાય, સીતા! લક્ષ્મણ!” કહીને, રાક્ષસે અવાજ કર્યો; એ સાંભળીને, સીતા સાથે શું થશે? રામે વિચાર્યું—લક્ષ્મણ, શક્તિશાળી, જરૂરથી સીતા માટે અહીંથી જતો થશે; એ વિચારથી, ધર્મનિષ્ઠ રામના રોમાંચ ઊભા થઈ ગયા. પછી, ચિંતાથી જન્મેલું ભય રામમાં પ્રવેશ્યું; રાક્ષસમૃગને મારીને એ અવાજ સાંભળ્યા પછી—રામે બીજું ચિતકબરી મૃગ માર્યું અને તેનું માંસ લઈને જનસ્થાન તરફ દોડી ગયા. પછી, વનમાંથી પતિના દુ:ખદ અવાજને ઓળખીને, સીતાએ લક્ષ્મણને કહ્યું, “રાઘવ વિશે જાણો અને જુઓ, શું થયું છે.” “મારું જીવન સુરક્ષિત નથી, અને હૃદય સ્થિર નથી; મેં દુ:ખમાં ચીસ સંભાળી છે અને એ મને ઊંડી રીતે હલાવી નાખી છે.” “તમે તમારા ભાઈને બચાવો, જે વનમાં બોલાવી રહ્યો છે; જલદી દોડી જાઓ, તમારા આશ્રય શોધતા ભાઈ પાસે.” “રાક્ષસોની શક્તિમાં એ ફસાઈ ગયો છે, જેમ કે સિંહોમાં વાછરડો; છતાં, લક્ષ્મણે ભાઈના આજ્ઞા યાદ રાખીને ત્યાં જ રહ્યો.” પછી, જનકનંદિની disturbed થઈ, લક્ષ્મણને કહ્યું: “સુમિત્રાનંદન, તમે મિત્ર જેવા દેખાવ છો, પણ ભાઈ માટે શત્રુની જેમ વર્તી રહ્યા છો.” “જો તમે આ સમયે ભાઈ પાસે જશો નહીં, તો, લક્ષ્મણ, એ તો મારા માટે જ તમે રામના વિનાશની ઈચ્છા રાખો છો.” “ખરેખર, મારા માટે જ તમે રાઘવના પાછળ જતાં નથી; મને લાગે છે તમે તેના દુ:ખમાં આનંદ મેળવો છો, અને ભાઈ માટે કોઈ લાગણી નથી.” “તેથી તમે અહીં એટલા આત્મવિશ્વાસથી રહો છો, જયારે તેજસ્વી રામ નજરે નથી; જો એ, જેમાં હું વિશ્વાસ રાખું છું, મુશ્કેલીમાં છે, તો હું અહીં શું કરું?” “તમે અહીં મુખ્ય રક્ષક તરીકે આવ્યા હોવા છતાં, રહેવાનો શું અર્થ છે?” એવી રીતે વૈદેહી, આંસુ અને શોકથી ભરેલી, બોલી. પછી, લક્ષ્મણે ડરી ગયેલી, મૃગની જેમ સીતા સાથે કહ્યું: “સર્પ, અસુર, ગંધર્વ, દેવ, દાનવ કે રાક્ષસ—” “તમારા પતિ, વૈદેહી, દેવ, માનવ, ગંધર્વ કે પક્ષીઓથી પરાજિત થઈ શકે નહીં—કોઈ શંકા નથી.” “રાક્ષસ, પિશાચ, કિન્નર, પશુ, કે ભયાનક દાનવોમાં પણ, કોઈ નથી, ઓ સુંદર, જે રામ સાથે યુદ્ધ કરી શકે; રામ ઇન્દ્ર સમાન છે, યુદ્ધમાં અપરાજિત છે, તેથી તમે આવું ન કહો.” “રાઘવ વગર તમને વનમાં છોડી જવાનો હું સહન કરી શકતો નથી; રામની શક્તિ સૌથી શક્તિશાળી દ્વારા પણ અવરોધી શકાતી નથી.” “ત્રણે લોક, તેમના સ્વામી અને દેવો એકસાથે આવી જાય, તો પણ તેની શક્તિ જીતવી શક્ય નથી. તમારું હૃદય શાંત રાખો, અને કલ્યાણ માટે ચિંતાને છોડો.” “તમારા પતિ જલદી પાછા આવશે, શ્રેષ્ઠ મૃગને મારીને; જે અવાજ તમે સાંભળ્યો એ સાચો રામનો નથી, કે કોઈ દેવનો નથી.” “એ રાક્ષસની માયા હતી, જેમ કે ગંધર્વ શહેર; વૈદેહી, મહાન આત્મા રામે મને તમારી રક્ષા માટે સોંપ્યા છે.” “સુંદર કટિવાળી, હું તમને અહીં છોડવાનો સહન કરી શકતો નથી, કેમ કે રામે તમને મને સોંપી છે; હવે, શુભે, અમે રાત્રીમાં ફરતા રાક્ષસો માટે દુશ્મન બની ગયા છીએ.” “દેવી, ખરા વિધ્વંસ પછી જનસ્થાનમાં, રાક્ષસો વનમાં અનેક પ્રકારની વાતો કરી રહ્યા છે.” આ રીતે, રામ, લક્ષ્મણ અને સીતા વચ્ચેની ચિંતાઓ, માયા, અને વિશ્વાસની વાતો વનમાં ફરી રહી હતી, જ્યાં રાક્ષસોની કાવતરો અને દુ:ખદ અવાજો તેમની કિસ્સાને આગળ વધારતા હતા.