વાળ્મીકી રામાયણના અરણ્યકાંડમાં વર્ણવાયેલી આ કથા મુજબ, એક અદભૂત મૃગ ફરી ફરીને ફરી પાછો આવી રહ્યો હતો. તે ક્ષણભર ત્વરિત દૂર જતો, પછી ફરી પાછો આવતો, અને જમીન પર ક્યારેક રમતો, ક્યારેક બેસી જતો. આશ્રમના દ્વાર પાસે, તે મૃગના ટોળા વચ્ચે ફરતો. આ મૃગના ટોળા તેને અનુસરી રહ્યા હતા, અને તે વારંવાર પાછો વળતો, સીતા ના દૃષ્ટિ માટે આતુર, કારણ કે એ રાક્ષસ, મારિચ, મૃગ રૂપે આવી ગયો હતો. તે ચમકતા આકારોમાં વળતો, અને તેની સાથે જંગલમાં રહેતા બધા મૃગ astonishment થી તેને જોઈ રહ્યા હતા. તેઓ નજીક આવી, તેને સૂંઘ્યા અને પછી દશ દિશાઓમાં વિખેરાઈ ગયા; છતાં, એ રાક્ષસ, શિકારનો આનંદ માણતો, જંગલી મૃગોમાં મિશ્રિત થઈ ગયો. પરંતુ પોતાનું સાચું સ્વરૂપ છુપાવવા માટે, એ મૃગ સાથે રહેતો, પણ ક્યારેય તેમને ખાવતો નથી. એ જ સમયે, સુંદર આંખોવાળી વૈદેહી, ફૂલો ભેગા કરતાં, વૃક્ષો — કર્નિકાર, અશોક અને કેરી — વચ્ચે ફરતી હતી. ફૂલો ભેગા કરતી, તેજસ્વી મુખવાળી સીતા જંગલમાં ફરી રહી હતી; જંગલ જીવન માટે અનફિટ, તેણે એ રત્ન સમાન મૃગને જોયો. સીતા એ મૃગને જોઈ, જેના અંગો પર મોતી અને રત્નોથી શોભા પામેલી, ચમકતા દાંત અને હોઠ, અને ચાંદી જેવી વાળ હતી. આ અદભૂત મૃગને જોઈ, સીતા ના આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ; પ્રેમથી તેને જોઈ રહી હતી, અને એ માયાવી મૃગ પણ રામની પ્રિય સીતા પર દૃષ્ટિ રાખી રહ્યો હતો. એ મૃગ ત્યાં ફરતો, будто જંગલને પ્રકાશિત કરતો; ક્યારેય ન જોયેલ, અનેક રત્નોથી શોભિત એ મૃગ જોઈ, જનકની પુત્રી સીતા અત્યંત આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગઈ. અત્યંત સુંદર કમરોવાળી સીતા, ફૂલો ભેગા કરતી, એ મૃગને જોઈ — તેના પાંખે સોનાં અને ચાંદીના રંગથી ચમકતા હતા. એ delighted, spotless સ્વરૂપવાળી, પોળિશ્ડ ગોલ્ડ જેવી તેજસ્વી, રામ અને લક્ષ્મણને બોલાવી, ફરી ફરી બોલાવી, એ મૃગને તાકી રહી: “આવો, આવો, ત્વરિત આવો, ó મહાન, તમારા નાના ભાઈ સાથે!” વૈદેહી ના આહ્વાન પર, માનવોમાં વાઘ સમાન રામ અને લક્ષ્મણ, એ સ્થળ પર જોઈ, અને એ મૃગને જોયો. લક્ષ્મણે, શંકા સાથે, કહ્યું: “મને લાગે છે કે આ મૃગ કોઈ બીજો નથી, એ મારિચ રાક્ષસ છે.” “જંગલમાં ફરતો, શિકારનો આનંદ લેતો, રાજાઓને મારનાર આ રૂપ બદલનાર રાક્ષસ છે, ó રામ.” “આ માયાવિની માયા છે; આ મૃગનું સ્વરૂપ એણે બનાવ્યું છે, ó માનવોમાં વાઘ, એ ગંધર્વ શહેર જેવી ચમક ધરાવે છે.” “ó રાઘવ, આવા રત્નોથી શોભિત મૃગ ક્યાંય નથી; ó પૃથ્વીના સ્વામી, આ ચોક્કસ માયા છે, કોઈ શંકા નથી.” લક્ષ્મણના શબ્દો વચ્ચે, શુદ્ધ સ્મિતવાળી, delight અને ભ્રમિત મનવાળી સીતા બોલી: “ó મહાન, આ મૃગ મારા હૃદયને આકર્ષે છે; ó બાહુબલી, તેને અમારે માટે લાવો, એ અમારો રમણ માટે રહેશે.” “અમે આશ્રમમાં અનેક શુભ દૃષ્ટિ ધરાવતા મૃગો — ચમરા, શ્રમરા અને બીજા — સાથે રહી છે. ó બાહુબલી, અહીં ભાલુ, હરણોના ટોળા, વાંદરા અને કિનરાઓ પણ, સુંદર સ્વરૂપ અને શક્તિથી, ફરતા રહે છે. ó રાજા, આવા મૃગ મેં ક્યારેય જોયા નથી — ન તો તેજસ્વી, ન તો સહનશીલ, ન તો પ્રકાશમાં, જેમ આ શ્રેષ્ઠ મૃગ છે.” “આ મૃગના બહુવિધ રંગોવાળા, અદભૂત શરીર, મારા સામે રત્ન સમાન, અશાંતિ રહિત જંગલને પ્રકાશિત કરે છે, ચંદ્ર જેવી ચમક ધરાવે છે. અહા, તેનું સ્વરૂપ! અહા, તેની સુંદરતા! તેની અવાજ અને તેજસ્વી, અદભૂત, વિવિધ રંગોવાળી, મનમોહક મૃગ, મારું હૃદય ચોરી લે છે.” “જો તમે આ મૃગને જીવતો પકડી લાવો, તો એ આશ્ચર્યજનક અને ચકિત કરનાર હશે. જ્યારે અમારો વનવાસ પૂરો થાય અને અમે રાજ્યમાં પાછા જઈએ, ત્યારે આ મૃગ મહેલમાં શોભા માટે રહેશે. ó મહાન, ભારતા માટે, મારી સાસુઓ માટે, અને મારા માટે, ó સ્વામી, આ દિવ્ય મૃગ સ્વરૂપ ચકિત કરનાર હશે.” “ó માનવોમાં વાઘ, જો તમે આ શ્રેષ્ઠ મૃગને જીવતો પકડી લાવો, તો તેની સુંદર ચામડી તમારી હશે. જો આ પ્રાણી મરી જાય, તો હું તેની સોનાની ચામડી ઘાસના ચટાઈ પર પાથરી પૂજા કરવા ઈચ્છું છું. આ ઇચ્છા ઉગ્ર છે અને સ્ત્રીઓ માટે યોગ્ય નથી, તેમ હું માનું છું; છતાં, આ પ્રાણીના રૂપે મને અદભૂત લાગણી થઈ છે.” “તેના સોનાના વાળ, તેજસ્વી રત્નોથી શોભિત શિંગા, યુવાન, સૂર્ય સમાન રંગ, અને તારાઓના માર્ગ જેવી ચમક — ó રાઘવ, મારી વાત અને આ અદભૂત મૃગ જોઈ, તમારું મન પણ આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયું.” મૃગના સ્વરૂપથી મોહિત અને સીતાના આગ્રહથી રાઘવ delighted થઈ, લક્ષ્મણને કહ્યું: “લક્ષ્મણ, વૈદેહીની આતુર ઇચ્છા જુઓ; તેની શ્રેષ્ઠ સુંદરતા માટે, આ મૃગ આજે નહીં રહે.” “જંગલમાં, નંદનવનમાં, કે ચૈત્રરથના આશ્રમોમાં, ó સૌમિત્રિ, પૃથ્વી પર ક્યાંય આવા મૃગ નથી.” “મૃગના સુંદર વાળ, grainની સામે અને grain સાથે, વિવિધ સોનાના ચમકતા ડાઘથી શોભિત છે.” “જુઓ, જ્યારે એ યawning કરે છે, તેની જીભ — blazing flame જેવી તેજસ્વી — મોઢામાંથી બહાર આવે છે, будто સો કિરણોવાળા વાદળ સમાન.” આ રીતે, સીતા, રામ અને લક્ષ્મણ, એ અદભૂત, રત્નોથી શોભિત, માયાવિ મૃગને જોઈ, આશ્ચર્ય અને મોહથી ભરાઈ ગયા.