લક્ષ્મણ, યુદ્ધ માટે તૈયાર થયેલા યોદ્ધાઓના ચહેરા જ્યારે નિરાશ અને તેજહીન દેખાય છે, ત્યારે એ તેમના જીવનના અંતની નજીક હોવાનો સંકેત હોય છે—રામે લક્ષ્મણને સમજાવ્યું. તે સમયે, રાક્ષસો ભયંકર અવાજે ચીસો પાડી રહ્યા હતા અને ક્રૂર કાર્યો કરતા દૈત્યોએ ઢોલ વગાડ્યા હતા, જેના કારણે ભયાનક ગુંજ ઉઠી હતી. રામે કહ્યું, “જે કોઈ સારા ફળની ઈચ્છા રાખે છે, તેને આગોતરા ભયને ધ્યાનમાં રાખીને, બુદ્ધિપૂર્વક આગળની તૈયારી કરવી જોઈએ.” તેથી, રામે લક્ષ્મણને આજ્ઞા આપી, “વૈદેહી સાથે તું તીર-ધનુષ લઈને, પર્વતની કોઈ મજબૂત અને ઘન વૃક્ષોથી ઘેરાયેલી ગુફામાં આશ્રય લે.” રામે સ્પષ્ટ કહ્યું, “હું સ્વયં એ રાક્ષસોનો સામનો કરવા ઈચ્છું છું; આ વિષયમાં મારે સાથે વિવાદ ન કર. જા, બાળકો, મારી આજ્ઞા પ્રમાણે, વિલંબ ન કર.” રામે લક્ષ્મણની બહાદુરી અને શક્તિની પ્રશંસા કરી, છતાં કહ્યું, “તમે આ શત્રુઓને નિશ્ચિતપણે સંહાર કરી શકો, પણ હું સ્વયં રાત્રિમાં ફરતા બધા દૈત્યોને નાશ કરવા ઈચ્છું છું.” રામના આ શબ્દો સાંભળી, લક્ષ્મણ અને સીતા તીર-ધનુષ લઈને, ઘન ગુફામાં આશ્રય માટે ગયા. લક્ષ્મણ અને સીતા ગુફામાં પ્રવેશ્યા બાદ, રામે પોતાના કવચ પહેર્યા અને કહ્યું, “હવે, તેઓ આવે!” કવચથી સજ્જ રામ અંધારામાં અગ્નિ સમાન તેજથી ઝલક્યા. ધનુષ ઉંચું કરીને અને મહા તીર લઈને, રામે ધનુષની ડોરનો ગુંજ પાડી, અને સમગ્ર દિશાઓમાં એ અવાજ વ્યાપી ગયો. તે સમયે, દેવતાઓ, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને ચારણો—all મહાન આત્માઓ—યુદ્ધ જોવા માટે એકત્ર થયા. મહાન ઋષિ અને બ્રહ્મર્ષિઓ પણ એકત્ર થયા અને પરસ્પર વાતો કરતા, “ગાય, બ્રાહ્મણ અને સમગ્ર જગત માટે કલ્યાણ થાય! રાઘવ યુદ્ધમાં પૌલસ્ત્યો—રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસો—પર વિજય મેળવે!” તેઓએ કહ્યું, “જેમ ચક્રધારી દેવ સર્વ શ્રેષ્ઠ અસુરોને યુદ્ધમાં નાશ કરે છે, તેમ રામ પણ કરે!” અને પરસ્પર જોઈને ફરીથી વાત કરી. તેઓએ ચિંતિત થઈ કહ્યું, “ચૌદ હજાર ભયાનક કાર્યો કરતા રાક્ષસો અને એકલા ધર્મનિષ્ઠ રામ—આ યુદ્ધ કેવી રીતે થશે?” રામ, યુદ્ધના મોરચે ઊભા, શક્તિથી ઝલકતા, તેમને જોઈને બધા જીવોમાં ભય વ્યાપી ગયો. રામના અવિરત કાર્યો અને રૂપની સમકક્ષ કોઇ નહોતું; તે રૂદ્રના ક્રોધિત સ્વરૂપ જેવો દેખાતા. દેવ, ગંધર્વો અને ચારણો વાત કરી રહ્યા હતા ત્યારે, ભયાનક અવાજ સાથે રાક્ષસોની ભયાનક ટોળકી, ભયાનક ચામડાં પહેરી, હથિયારો અને ધ્વજ લઈને ઊભી રહી. રાત્રિમાં ફરતા દૈત્યોએ યુદ્ધના ચીસો પાડી, એકબીજાની સામે આગળ વધ્યા. તેઓ ધનુષ ખેંચતા, વારંવાર જમાઈ લેતા, અને તેમના અવાજ તથા ઢોલના ગુંજથી સમગ્ર જંગલ ગુંજી ઉઠ્યું. એ અવાજથી જંગલના વન્ય પ્રાણી ડરી ગયા અને શાંત સ્થળે ભાગ્યા. રાક્ષસોની મહા સેના, ધોધ જેવી ઝડપથી, રામ તરફ આગળ વધેલી. વિવિધ હથિયારો લઈને, સમુદ્ર જેવી ઊંડાણવાળી એ સેના રામ સામે ઊભી રહી; રામે સર્વત્ર નજર દોડાવી. તેણે ખરા ની સેના યુદ્ધ માટે આગળ આવતી જોઈ, અને પોતાનો ભયાનક ધનુષ તણીને તીર કાઢ્યા. રામે સર્વ રાક્ષસોના નાશ માટે ઉગ્ર ક્રોધ પોકાર્યો; તે સમયે, રામ જોઈ શક્યા નહીં, જેમ કલ્પાંતની અગ્નિ પ્રગટે છે. રામના તેજથી જંગલના દેવતાઓ પણ ડરી ગયા; રામના ક્રોધિત સ્વરૂપે, પિનાકધારી શિવ જેવો દેખાયા, જેમ શિવ દક્ષના યજ્ઞને નાશ કરવા તત્પર થાય. રાક્ષસોની સેના, ધનુષ, આભૂષણ, રથ અને કવચથી અગ્નિ સમાન ઝલકતી, સૂર્યોદય સમયે કાળા વાદળોની ટોળી જેવી દેખાઈ. વાળ્મીકી રામાયણના અરણ્યકાંડમાં, પચ્ચીસમો સર્ગ સાંભળવા યોગ્ય છે. ખરા, પોતાના શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ સાથે આશ્રમમાં આવ્યો અને રામને ગુસ્સામાં, ધનુષ સાથે, દુશ્મનનાશક રૂપે જોયો. રામને ધનુષ તણેલા જોઈ, ખરાએ ભયાનક ચીસ પાડી અને પોતાના રથચાલકને રામ તરફ રથ ચલાવવાની આજ્ઞા આપી. ખરાના આદેશથી, રથચાલકે ઘોડાઓને રામ જ્યાં ઊભા હતા, ત્યાં દોડાવ્યા; રામ એકલા, મહાબાહુ, ધનુષ સાથે ઊભા હતા. ખરા આગળ વધતા, રાત્રિમાં ફરતા દૈત્યોએ, તેના મંત્રીઓ સાથે, મોટી અવાજે ઘેરાવ કર્યો. ખરા, રથમાં, રાત્રિ દૈત્યોની વચ્ચે, લાલ ગ્રહ મંગળ જેવો, તારા વચ્ચે ઊભો દેખાયો. પછી, ખરાએ હજારો તીરોથી રામ પર આક્રમણ કર્યું અને યુદ્ધમાં ભયાનક અવાજે ચીસો પાડી. પછી, બધા ક્રોધિત રાત્રિ દૈત્યોએ, અપરાજિત અને ભયાનક ધનુષ ધારણ કરેલા રામ પર વિવિધ હથિયારોનો વરસાદ કર્યો. રાક્ષસો, ક્રોધથી, યુદ્ધમાં રામ પર ગદા, લોખંડના ભાલા, શૂલ, તલવાર અને કુહાડી વડે હુમલો કર્યો. મહાન કદ અને શક્તિ ધરાવતા, વાદળ સમાન દેખાતા, રાક્ષસો રથ અને ઘોડા સાથે કકુત્સ્થ રામ પર તૂટી પડ્યા. રામને યુદ્ધમાં મારવા, તેઓ પર્વત સમાન હાથીઓ સાથે આગળ વધ્યા; રાક્ષસોની ટોળકીએ રામ પર તીરનો વરસાદ કર્યો. રામ, ચારે બાજુથી ભયાનક રૂપ ધરાવતા રાક્ષસોથી ઘેરાયેલા, મહાપર્વત પર વાદળોથી ઘેરાયેલા પર્વતરાજ જેવો દેખાયા. જેમ મહાદેવ તહેવારના દિવસે પોતાના ભક્તો સાથે ઘેરાયેલા હોય, તેમ રાઘવ યાતુધાનોએ છોડેલા હથિયારોને સ્વીકાર્યા. આ રીતે, રામ—ધર્મનિષ્ઠ, એકલા, ક્રોધિત, અને અવિરત શક્તિથી—ચૌદ હજાર રાક્ષસોની ભયાનક સેના સામે યુદ્ધ માટે તૈયાર થયા, અને દેવો, ઋષિઓ, તથા સર્વ જીવોએ એ અદભુત અને ભયાનક યુદ્ધનું દ્રશ્ય જોયું.