માતાંગી, શાર્દૂલી, શ્વેતા અને સુરભી, તેમજ સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત સુરસા અને કદ્રૂ – આ મહાન સ્ત્રીઓમાંથી અનેક પ્રાણી જન્મે છે. હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ રામ, બધા હરણ મૃગીના સંતાન છે; મૃગમંદા અને સૃમરા તથા ચમરામાંથી રીંછો ઉત્પન્ન થાય છે. ભદ્રમદા નામની સ્ત્રીએ ઇરાવતી નામની પુત્રીને જન્મ આપી, અને તેના પુત્ર એ મહાન ગજ, વિશ્વના અધિપતિ એરાવત થયો. હરીમાંથી વાનર તથા તપસ્વી વાનરો જન્મ્યા, શાર્દૂલીમાંથી પૂંછવાળા લંગૂર અને બाघો ઉત્પન્ન થયા. માતાંગીમાંથી હાથીઓ જન્મ્યા, શ્વેતાએ દિશાના હાથીને જન્મ આપ્યો. સુરભીએ બે પુત્રીઓ – રોહિણી અને પ્રસિદ્ધ ગંધર્વી – ને જન્મ આપી. રોહિણીમાંથી ગાયો, ગંધર્વીમાંથી ઘોડા ઉત્પન્ન થયા; સુરસા serપોથી સર્પો, અને કદ્રૂમાંથી નાગો જન્મ્યા. મનુએ મહાન આત્માવાળા કશ્યપમાંથી મનુષ્યો – બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્વ અને શૂદ્ર – ને ઉત્પન્ન કર્યા. પરંપરા મુજબ, બ્રાહ્મણો મુખમાંથી, ક્ષત્રિયો છાતીમાંથી, વૈશ્વો જાંઘમાંથી અને શૂદ્રો પગમાંથી જન્મ્યા. અનલાએ સર્વ પુણ્ય ફળવાળા વૃક્ષોને જન્મ આપ્યો; વિનતા, શુકીની પૌત્રિ, અને કદ્રૂ, સુરસાની બહેન છે. કદ્રૂએ હજાર સર્પો – પૃથ્વી ધારક નાગો – ને જન્મ આપ્યો; વિનતાએ બે પુત્રો – ગરુડ અને અરુણ – ને જન્મ આપ્યા. અરુણમાંથી હું – જટાયુ – જન્મ્યો, અને સમ્પાતી મારા મોટાભાઈ છે. હે શત્રુ વિજયી રામ, મને શ્યેનીનો પુત્ર જટાયુ જાણો. જો તમે ઈચ્છો તો, આ કઠિન અને રાક્ષસ-પુરીત વનમાં હું તમારો સાથી બની રહી શકું; જ્યારે તમે લક્ષ્મણ સાથે જશો, હું સીતા ની રક્ષા કરીશ. રાઘવાએ જટાયુનો આદરપૂર્વક સન્માન કર્યો, આનંદથી તેને ગળે લગાવ્યો અને વંદન કર્યું; કારણ કે પિતા પાસે વારંવાર જટાયુ સાથે મિત્રતા વિશે સાંભળ્યું હતું. મહાન પંખીને, મિથિલાની રાજકુમારી સીતાને સોંપી, રામ લક્ષ્મણ સાથે પંચવટી તરફ ગયા, શત્રુઓનો નાશ કરવા માટે ઉત્સુક, જેમ અગ્નિ પતંગીઓનો નાશ કરે છે. હવે સત્તરમું સર્ગ સાંભળો. રામે સ્નાન પૂર્ણ કરી, સીતા અને સોમિત્રી સાથે ગોદાવરીના કિનારે થી પોતાના આશ્રમ તરફ ગયા. રાઘવ લક્ષ્મણ સાથે આશ્રમમાં પહોંચ્યા, પ્રભાતના વિધિ કર્યા અને પાંદડાની કુંટીમાં પ્રવેશ્યા. ત્યાં તેઓ આનંદથી મહાન ઋષિઓ દ્વારા સન્માનિત થઈ રહેતા; રામ પાંદડાની કુંટીમાં સીતા સાથે બેઠા. મહા બાહુ રામ ચંદ્ર, ચંદ્ર જેવો તેજસ્વી, લક્ષ્મણ સાથે વિવિધ વાતચીતમાં વ્યસ્ત રહ્યા. એ સમયે, જ્યારે રામ મનમાં વાર્તાઓમાં લીન હતા, એક રાક્ષસી અચાનક ત્યાં આવી. તેનું નામ હતું શૂર્પણખા – દશગ્રિવ રાક્ષસની બહેન. તેણે રામને જોઈને, દેવતુલ્ય રૂપાવાન જણાયો. તેણે રામનું તેજસ્વી ચહેરું, મહા બાહુ, કમળની પાંખડાની જેમ લાંબી આંખો, હાથી જેવી ચાલ અને ગોળ ચોટીવાળી જટાઓ જોઈ. તે રામને, કોમળ પણ શક્તિશાળી, રાજલક્ષણોથી ચિહ્નિત, નીલ કમળ જેવો કાળો અને કામદેવ જેવો તેજસ્વી જોઈ. ઈન્દ્ર સમાન રામને જોઈ, રાક્ષસી કામથી વ્યાકુળ થઈ,醜સ્વરૂપ હોવા છતાં સુંદર રામને જોઈ, તેનું પહોળું કમર અને મોટું પેટ. તેના વિક્રુતિભર્યા નેત્રો, તાંબું જેવા વાળ,醜સ્વરૂપ છતાં રામનો pleasing રૂપ, મીઠો પણ ભયાનક અવાજ – એ બધું જોઈ. તે વૃદ્ધ પણ યુવા, ક્રૂર પણ કોમળ બોલી, દુશ્ચરિત્ર પણ રામ ધર્મનિષ્ઠ,醜સ્વરૂપ અને pleasing. કામગ્રસ્ત રાક્ષસી રામને કહ્યું: "તમે જટાવાળા, તપસ્વી વસ્ત્રમાં, પત્ની સાથે, ધનુષ-બાણ ધારણ કરીને… આ રાક્ષસો વસતા પ્રદેશમાં કેમ આવ્યા છો? આવવાનું કારણ શું છે? સાચું કહો." રાક્ષસી શૂર્પણખાએ આ રીતે પૂછ્યું, અને રામે સર્વે વાત સીધા હૃદયથી કહી: "દશરથ નામના રાજા હતા, જેમનું શૌર્ય દેવતુલ્ય હતું; હું તેમનો જ્યેષ્ઠ પુત્ર, રામ તરીકે પ્રસિદ્ધ છું. આ મારા નાના ભાઈ લક્ષ્મણ છે, અને આ મારી પત્ની વૈદેહી – સીતા." "પણ હવે હું જાણવું ઈચ્છું છું – તમે કોણ છો, કયા કુળની છો, અને અહીં કેમ આવી છો? તમે રાક્ષસી લાગે છો, પણ આકર્ષક રૂપ ધરાવ છો." "હકીકત શું છે? સાચું કહો." રાક્ષસી, કામથી વ્યથિત, જવાબ આપ્યો: "સાંભળો રામ, હું સાચું કહું છું: હું રાક્ષસી શૂર્પણખા છું, ઈચ્છા મુજબ રૂપ લઈ શકું છું. આ વનમાં એકલી ભયજનક રીતે ફરું છું. રાવણ મારા ભાઈ છે – કદાચ તમે સાંભળ્યું હશે." "તે વિશ્રવસનો પુત્ર, મહાન શૂરવીર છે; કુંભકર્ણ – સદા ઊંઘમાં – પણ શક્તિશાળી છે. વિભીષણ – ધર્મપ્રવર્તક – રાક્ષસ જેવો વર્તે છે નહિ; મારા અન્ય ભાઈ ખરા અને દુષણ, યુદ્ધમાં પ્રસિદ્ધ છે." "હું તેમને છોડી, પ્રથમવાર તમને જોઈ, હૃદયથી આકર્ષાય, શ્રેષ્ઠ પુરુષ તરીકે પતિ શોધવા આવી છું. હું શક્તિશાળી છું, સ્વેચ્છાએ ફરું છું; તમે મારા પતિ બનો – સીતાથી શું કરશો?