સીતાએ પવિત્ર હૃદયથી પ્રાર્થના કરી—"હે નિર્દોષ, forestમાં મારા બાહુબલી પતિ અને તેમના ભાઈ સાથે ફરીથી જોડાઈને, હું ફરી અયોધ્યામાં પ્રવેશી શકું એવી ઇચ્છા ધરાવું છું." આમ કહીને નિર્દોષ સીતાજી ઝડપથી ગંગાના દક્ષિણ કાંઠે પહોંચી ગઈ. ત્યાં પહોંચીને, પુરુષશ્રેષ્ઠ રામ ચંદ્રજી, પોતાના ભાઈ અને મહાન વૈદેહી સાથે નાવમાંથી ઊતર્યા. પછી બળવાન રામે સુમિત્રાનંદન લક્ષ્મણને કહ્યું, "લોકોમાં હોવ કે એકાંતમાં, અમારી રક્ષા માટે સાવચેત રહેજે." તેમણે આગળ ઉમેર્યું, "વિશેષ કરીને આ અજ્ઞાન અને એકાંત વનમાં સુરક્ષા જરૂરિયાત છે. હે સૌમિત્રિ, તું આગળ ચાલ, સીતાજી તારા પાછળ આવશે." "હું પાછળથી ચાલીને તારી અને સીતાની રક્ષા કરીશ. આજે વૈદેહી વનવાસના દુઃખ firsthand અનુભવીશે. કોઈ પણ કાર્ય સમય પહેલાં સરળતાથી પૂરું થતું નથી; આજે વૈદેહી વનવાસનું દુઃખ જાણશે." "આજે તે એવા વનમાં પ્રવેશ કરશે જ્યાં કોઈ માનવ નથી, ખેતરો-ઉદ્યાનો નથી, મુશ્કેલીઓ ભરપૂર છે અને ઊતાર-ચઢાવ છે." રામના આ વચનો સાંભળી લક્ષ્મણે આગળ પગલાં લીધાં. પછી રઘુકુલના આનંદદાયક રાઘવ સીતાના પીછે ચાલ્યા. ગંગાના પાર પહોંચી, સુમિત્રાનંદન લક્ષ્મણે રામચંદ્રજી તરફ તીવ્ર દ્રષ્ટિથી જોયું, પણ લાંબા માર્ગના કારણે તેના ચહેરા પર વ્યથા છવાઈ ગઈ અને તે તપસ્વી લક્ષ્મણ દુઃખથી રડવા લાગ્યા. એ મહાપુરુષ, જેણે દેવતાઓ સમાન શક્તિ ધરાવતા હતા, મહાન ગંગા પાર કરીને ધીમે ધીમે સમૃદ્ધ ગામડાંઓ તરફ વધ્યા, જ્યાં સુંદર પાક અને આનંદિત વાછરડાં હતાં. ત્યાં, રામ અને લક્ષ્મણે ચાર મોટા પ્રાણીઓ—એક જંગલી ડુંગર, ઋષ્ય, ચિતરડા હરણ અને મહાન ઋષ્યશૃંગ—શિકાર કર્યા. પવિત્ર માંસ લઈને, ભૂખ્યા અને ઉત્સુક રહી, તેઓ વનમાં આશ્રય લેવા માટે ઝડપથી વનપતિ પાસે ગયા. પછી રામે એક વૃક્ષ પાસે જઈ, પશ્ચિમ દિશાના સાંજના પ્રકાશને નિહાળી, લક્ષ્મણને કહ્યું: "આજે શહેરની બહાર રહેવાની પહેલી રાત્રિ છે; સુમિત્રાનંદન, તું મારી વિમુખતામાં ચિંતા ન કરવી." "આજથી આપણે રાત-દિવસ ચેતન રહેવું પડશે, લક્ષ્મણ, કેમ કે સીતાની સુરક્ષા આપણે જ સંભાળવાની છે. ચાલ, સૌમિત્રિ, કોઈક રીતે આ રાત્રિ પસાર કરીએ, જમીન પર પાંદડાં અને ઘાસથી પોતે જ પથારી તૈયાર કરીએ." રામ, જે રાજસિક પથારીના આદારી હતા, આજે ધરતી પર સૂઈ ગયા અને સૌમિત્રિને શુભ વચન આપ્યા. "નિશ્ચિતપણે આજે મહારાજ દુઃખી હૃદયથી સુતા હશે, લક્ષ્મણ; પણ કૈકેયી, પોતાની ઇચ્છા પૂર્ણ કરીને, સંતોષ અનુભવે છે." "કૈકેયી તો રાજ્ય માટે જીવ પણ આપી દેવા તૈયાર થઈ જાય, જો ભરત પાછા આવી જાય. હવે, વૃદ્ધ અને સહાય વિનાના પિતા, મારા વિયોગમાં, કૈકેયીના પ્રભાવ હેઠળ શું કરશે?" "આ દુઃખ અને પિતાના વિચલિત મનને જોઈને મને લાગે છે કે ઇચ્છા ધન અને ધર્મ બંને કરતાં વધારે વજનદાર છે." "કોણ, ભલે અજ્ઞાની હોય, પત્ની માટે પોતાના પુત્રને ત્યાગે છે? જેમ પિતાએ મારા માટે કર્યું, લક્ષ્મણ, હું તો હંમેશા કૈકેયીના આદેશમાં રહ્યો." "નિશ્ચિતપણે, કૈકેયીપુત્ર ભરત પોતાની પત્ની સાથે ધન્ય છે; હવે આખું કોસલ રાજ્ય પણ એકલા ભરતને જ મળશે." "હવે પિતા વૃદ્ધ અને હું વનમાં, આખા રાજ્યમાં માત્ર ભરતનું જ પ્રભુત્વ રહેશે." "જે વ્યક્તિ ધન અને ધર્મ છોડી ઇચ્છા પાછળ દોડે છે, તે ઝડપથી દુઃખમાં પડી જાય છે, જેમ દશરથ મહારાજે કર્યું." "મને લાગે છે, શાંત સ્વભાવની કૈકેયી દશરથના અંત, મારી વનગમન અને ભરતના રાજ્ય માટે આવી છે." "મને આશા છે કે કૈકેયી, પોતાના સુખમાં મસ્ત થઈ, કૌશલ્યા અને સુમિત્રાને મારાથી દુઃખ આપતી નથી." "મારા કારણે સુમિત્રા રાણી દુઃખમાં ન રહે, લક્ષ્મણ, તું યોગ્ય સમયે અયોધ્યા પરત ફરજે." "હું એકલો સીતાના સાથે દંડક વનમાં જઈશ; અને માતાને જેણે આધાર ગુમાવ્યો છે, તું તેનું રક્ષણ કરજે, લક્ષ્મણ." "નિશ્ચિતપણે, કૈકેયી દુભાવથી ખરાબ કામ પણ કરી શકે છે; કદાચ મારી માતાને પણ ભરતને સોંપી દેશે, જે ધર્મને જાણે છે." "કદાચ કોઈ પૂર્વ જન્મમાં, પુત્રથી વિયોગ પામનારી સ્ત્રીઓએ કંઈક કર્યું હશે; તેથી જ આજે મારી માતા પર આવું થયું છે." "કૌશલ્યા, જેણે મને લાંબા સમય સુધી અને અનેક દુઃખ સહન કરીને ઉછેર્યો, આજે મારા વિયોગમાં છે—મારા પર શરમ આવે છે." "કોઈ સ્ત્રીએ કદી મારા જેવા પુત્રને જન્મ ન આપવો જોઈએ, હે સૌમિત્રિ, જે પોતાની માતાને અનંત દુઃખ આપે છે." "મને લાગે છે, લક્ષ્મણ, કે કૌશલ્યાજી માટે શણગારી પાળેલું સુગંધિત પંખી પણ વધુ પ્રિય છે, જે દુશ્મનના પોપટની આંગળીઓ ગણતી વખતે તેની વાત સાંભલે છે." "હે વિજયી, હું મારી માતા માટે શું કામનો, જે દુઃખી છે અને જેને હું, પુત્ર, કોઈ રીતે મદદ કરી શકતો નથી?" "મારી માતા કૌશલ્યા, મારા વિયોગમાં, મહાદુઃખથી overwhelm થઈ, દુઃખના મહાસાગરમાં પડી ગઈ છે." "હું એકલો ગુસ્સામાં તીરો વડે અયોધ્યા અને પૃથ્વી પણ જીતાવી શકું, લક્ષ્મણ, પણ વાસ્તવિક પરાક્રમ વ્યર્થ છે." "અધર્મ અને પરલોકના ડરથી, હે નિર્દોષ, એ માટે જ હું આજે પોતાને રાજસિંહાસન પર બેસાડી રહ્યો નથી." આવી અનેક વ્યથા ભરેલા વચનો રામે એકાંત વનમાં રાત્રે લક્ષ્મણને કહ્યા. પછી રામ, આંખોમાં અશ્રુ લઈને, મૌનભાવે રાત વિતાવા લાગ્યા.