રામચંદ્રજી, પોતાના પિતા દ્વારા નક્કી કરેલા સત્ય અને ધર્મના માર્ગને અનુસરીને, સીતા સાથે forestમાં જવાની તૈયારી કરે છે. તેઓ કહે છે, “મારા પિતા જેમણે સત્ય અને ધર્મના માર્ગ પર જીવવાનું નિર્ધાર કર્યું છે, તેમ જ હું પણ કરવું છું; એ જ શાશ્વત ધર્મ છે.” રામનું મન દૃઢ છે—તેઓ સીતા પાસે સ્પષ્ટ કરે છે કે, “હું તને દંડકવનમાં લઈ જવા માટે નિશ્ચય કરી બેઠો છું; તું મારા સાથે આવ અને ત્યાં રહે.” રામ, સીતા—જેઓ નિર્મળ અંગો અને મદભરી આંખો ધરાવે છે—ને કહે છે, “તારા માટે આ વનજીવન નિર્ધારિત થયેલું છે; ભયભીત ન થ, મારા સાથે ચાલ અને ધર્મમાર્ગે મારી સાથી બની રહે.” તેઓ સીતા માટેના તેના નિશ્ચયની પ્રશંસા કરે છે: “સીતા, તારો નિશ્ચય મારા માટે અને તારી કુળ માટે યોગ્ય છે; તારો નિર્ણય અત્યંત સરાહનીય છે.” પછી રામ સીતા ને forest માટે યોગ્ય કામો શરૂ કરવા કહે છે: “શુભ કટિ ધરાવતી, હવે તું વનજીવન માટે યોગ્ય કાર્ય શરૂ કર. હવે, સીતા, તારી વિના તો સ્વર્ગ પણ મને આનંદ આપતો નથી.” તેઓ સીતા ને કહે છે કે, “મણિ-રત્નો બ્રાહ્મણોને આપી દો, ભિક્ષુઓને અન્ન આપો; જે માંગે, તેને દાન આપો—મંદી ન કરો.” પછી, “બધા દાગીનાં, સુંદર વસ્ત્રો, અને રમવા માટેના વસ્તુઓ—બેડ, વાહન, અને મારા અન્ય તમામ સગવડ—પ્રથમ બ્રાહ્મણોને આપી, પછી આપણા સેવકોને આપી દો.” પતિના વનગમનના સમાચાર જાણીને, રાણી સીતા આનંદથી અને ઉત્સાહથી તુરંત દાન આપવાનું શરૂ કરે છે. પોતાના પતિના શબ્દો સાંભળીને, મહાન અને ધર્મનિષ્ઠ સીતાજી, હૃદયમાં આનંદ અનુભવી, ધન અને રત્નોનું દાન આપે છે. આયોધ્યાકાંડના એકત્રીસમા અધ્યાયમાં, લક્ષ્મણ—રઘુકુલના આનંદ—રામ અને સીતાની વાતચીત સાંભળીને, આંખોમાં અશ્રુ લઈને, દુઃખ સહન ન કરી શક્યા. લક્ષ્મણે પોતાના ભાઈના પગ દબાવી, સીતાજી અને મહાન વ્રતધારી રાઘવને બોલ્યા: “જો તમે હરણ અને હાથીથી ભરેલા વનમાં જવાના નિશ્ચય કર્યો છે, તો હું તમારો આગવી સાથી બની, ધનુષ લઈને તમારી આગળ જઉં.” લક્ષ્મણ કહે છે, “મારી સાથે તમે મનોહર વનોમાં ફરશો, જ્યાં પંખીઓ અને જંગલી પશુઓના ટોળા છે. હું સ્વર્ગમાં જવું ઈચ્છતો નથી, અમરતા પણ નથી, અને તમારી વિના તો વિશ્વની રાજસત્તા પણ નથી.” લક્ષ્મણ, વનમાં રહેવા માટે નિશ્ચિત, રામના મૃદુ શબ્દોથી રોકાયા છતાં, ફરી બોલ્યા: “તમે પહેલેથી જ મને અનુમતિ આપી છે, તો હવે ફરીથી શા માટે રોકો છો? મને forestમાં જવાની ઈચ્છા છે—મને કારણ જાણવું છે, કારણ હું અવિશ્વાસમાં છું, હે નિર્દોષ.” રામ, દૃઢ અને ભક્તિભર્યા લક્ષ્મણને, હાથ જોડીને, પ્રેમથી જવાબ આપે છે: “તુ ધર્મનિષ્ઠ, પ્રેમાળ, દૃઢ, હંમેશાં સદ્ગુણોમાં સ્થિત, જીવન જેટલો પ્રિય, આજ્ઞાકારી, વિજયી અને મિત્ર છે. જો તું આજે મારા સાથે વનમાં જાય, તો કોણ કૌશલ્યા અથવા મહાન સુમિત્રાની સેવા કરશે?” રામ કહે છે, “મહાન રાજા, ધરતી પર ઇચ્છાઓ વરસાવનાર, હવે કામના બંધનમાં છે. ઘોડાના સ્વામીની પુત્રી રાજ્ય મેળવશે, પણ દુઃખી સહપત્નીઓને સુખ નહીં આપશે. ભરત, કૈકેયી સાથે રાજ્ય મેળવે છે, પણ કૌશલ્યા અને દુઃખી સુમિત્રાની સંભાળ નહીં લેશે.” રામ લક્ષ્મણને કહે છે, “લક્ષ્મણ, તું આ મહાન સ્ત્રીને—કૌશલ્યાને—અહીં પોતે અથવા રાજાની કૃપાથી સંભાળ; એના માટે તું જે કરવું જોઈએ, એ કર. તારી ભક્તિ અને ધર્મના જ્ઞાતાઓના સન્માનમાં તું જે મહાન અને અતુલ્ય ધર્મ બતાવશે, એ સ્પષ્ટ થશે.” “મારા માટે, રઘુકુલના આનંદ, તું એ કર; આપણા માતાને, અમારી વિના, સુખની કમી ન રહે.” રામના મૃદુ શબ્દો સાંભળીને, લક્ષ્મણ, વાતચીતમાં નિપુણ અને જવાબ આપવાની જાણકારી ધરાવતા, બોલ્યા: “હે વિર, તારા તેજથી, ભરત નિશ્ચયપૂર્વક કૌશલ્યા અને સુમિત્રાને ભક્તિપૂર્વક સન્માન આપશે—એમાં કોઈ શંકા નથી.” લક્ષ્મણ કહે છે, “જો ભરત રાજ્ય મેળવે પછી યોગ્ય રીતે શાસન નહીં કરે, અને અહંકારથી દુઃખી મનથી વર્તે, તો હું એ દુષ્ટ અને ક્રૂર મનના વ્યક્તિને નિશ્ચયપૂર્વક સંહાર કરી દઈશ; એના પક્ષમાં જે હોય, ત્રણેય લોક—even—તેમને પણ.” “કૌશલ્યા, એક હજાર મારા જેવા લોકોની સંભાળ કરી શકે છે, કારણ કે તેમને એક હજાર ગામ અને આશ્રિતો મળ્યા છે. તે સ્વયં, મારી માતા અને મારા જેવા લોકો માટે પૂરતી છે—તે દૃઢ નિશ્ચયવાળી સ્ત્રી છે.” લક્ષ્મણ વિનંતી કરે છે, “મને તારો સાથી બનાવો; એમાં કોઈ અયોગ્યતા નથી. હું પૂર્ણ થઈ જઉં, અને તારો ઉદ્દેશ પણ પકડાઈ જશે.” “મારું ધનુષ તંગ કરીને, કોદળી અને ટોપલી લઈને, હું તારી આગળ ચાલીશ, માર્ગ બતાવીશ. હંમેશાં તારા માટે વનમૂળ અને ફળ, અને તપસ્વીઓ માટે યોગ્ય વનભોજન લાવીશ.” “તું અને વૈદેહી પર્વતની ઢાળ પર આનંદ માણો, અને હું તારા માટે બધું કરીશ—તુ જાગ્રત હોય કે સુત હોય.” રામ, લક્ષ્મણના શબ્દોથી અત્યંત પ્રસન્ન થઈ, કહે છે: “જાઓ, લક્ષ્મણ, અને તમારા બધા મિત્રોને વિદાય લો.” અને પછી, તે બે દિવ્ય ધનુષ, જે મહાન વરુણે રાજાને જનકના મહાન યજ્ઞમાં આપ્યા હતા, અને જે ભયંકર દેખાવ ધરાવે છે... આ રીતે, રામ, સીતા અને લક્ષ્મણના વનગમનની તૈયારી, ધર્મની ભાવનાથી, દાન અને સ્નેહથી, અને એકબીજાની સેવા અને સમર્પણ સાથે, શ્રદ્ધાભાવથી આગળ વધે છે.