આયોધ્યા કાંડના અઢારમા સર્ગમાં શ્રી રામની વાત સાંભળો. રામ પોતાના પિતા, રાજા દશરથને કૈકેયી સાથે બેઠેલા, દુઃખી અને ઊંઝાયેલા મુખ સાથે જોયા. રામે સૌ પ્રથમ યોગ્ય રીતે પિતાના પગે વંદન કર્યું અને પછી શાંતિપૂર્વક કૈકેયીના પગે વંદન કર્યું. રાજા દશરથના આંખોમાં આંસુ હતા; "રામ," એમ બોલ્યા, પણ દુઃખથી તેઓ રામને જોઈ શક્યા નહીં, કે બોલી શક્યા નહીં. આ અદભુત અને ભયાનક દૃશ્ય જોઈને રામ પણ ભયથી ઘેરાઈ ગયા, જાણે સાપ પર પગ મુક્યો હોય. રામે રાજા દશરથને ઊંઝાયેલા, દુઃખ અને શોકથી પીડાતા, ઊંડા ઉચ્છ્વાસ લેતા, મનમાં કલેશ અને ઇન્દ્રિયો નિરાશ જોઈ. રાજા, જે સમુદ્રની જેમ સ્થિર હતા, હવે તરંગોમાં ધકેલાઈ ગયા હતા; જાણે સૂર્ય ગ્રહણમાં આવ્યાં હોય, કે ઋષિએ અસત્ય બોલ્યું હોય. રાજાના દુઃખને, જે અગાધ છે, રામે અનુભવ્યું અને તેઓ વધુ ચિંતિત થયા, જાણે પૂર્ણિમાની રાતે સમુદ્ર ઉંચે આવે. પિતાની ભલાઈ માટે રામે મનમાં વિચાર્યું: "આજે રાજા મને કેમ મળતા નથી?" "અન્ય સમયે—even ગુસ્સામાં—મને જોઈને રાજા પ્રસન્ન થાય છે; આજે શું દુઃખ છે?" દુઃખી, શોકગ્રસ્ત, મુખ ઝુકાવેલો, રામે કૈકેયીને વંદન કરીને પૂછ્યું: "શું મેં અજાણતાં કોઈ ભૂલ કરી છે, જેના કારણે પિતા ગુસ્સામાં છે? મને કહો અને તેમને શાંત કરો." "મારા પિતા, જે હંમેશા મને પ્રેમ કરે છે, આજે કેમ દુઃખી છે, કેમ બોલતા નથી?" "કોઈ શારીરિક કે માનસિક પીડા તો નથી ને તેમને?" "પ્રસન્નતા મળવી મુશ્કેલ છે; દુઃખ કે ચિંતાનો ઉદય તો થાય જ છે." "ભરત, જે સૌને આનંદ આપે છે, કે શક્તિશાળી શત્રુઘ્ન, કે મારી માતાઓ—કોઈને તો દુઃખ નથી ને?" "જો હું મહાન રાજાને દુઃખી કરું, કે પિતાની આજ્ઞા પૂર્ણ ન કરું, તો એક ક્ષણ પણ જીવવું હું ઈચ્છું નહીં, જ્યારે રાજા ગુસ્સામાં હોય." "કારણ કે, વ્યક્તિ પોતાના અસ્તિત્વના મૂળને અહીં જ જુએ છે; એ દ્રશ્ય દેવતા—પિતાની ઇચ્છા પ્રમાણે કેમ ન ચાલે?" "શું પિતાએ, અભિમાન કે ગુસ્સામાં, કૈકેયીને ક્યારેય કોઈ કઠોર શબ્દ કહ્યું છે, જેના કારણે તેમનું મન દુઃખી થયું છે?" રામના આવા ઉન્નત શબ્દો સાંભળીને, કૈકેયીએ, નિર્ભય અને નિ:શંક થઈ, પોતાના હિત માટે બોલી: "રામ, રાજા ગુસ્સામાં નથી, કે તેમને કોઈ દુઃખ નથી; પણ તેઓ તારી ભયથી જે મનમાં છે, એ કહી શકતા નથી." "તેમને તને સુખદ કે દુ:ખદ શબ્દ કહેવા નથી આવડતા; તેથી, તું એ કરજે, જે તેમણે મને કહ્યું નથી." "કયાંક પહેલાં, મને સન્માન આપીને, રાજાએ મને વરદાન આપ્યું હતું; હવે એ વરદાનથી રાજા પસ્તાય છે, જેમ સામાન્ય માણસ પસ્તાય.