મંત્રાના કટુ અને દૃઢ શબ્દોથી રાણી કૈકેયી ખૂબ દુખી થઈ હતી. કૈકેયી કહે છે: “હું અહીં મરી ગઈ છું એવું રાજાને કહી દેજે, ઓ કૂબડી! પણ જ્યારે રાઘવ વનમાં જશે, ત્યારે ભરતને રાજ્ય મળશે.” કૈકેયીનું મન зол, દાગ, ખાવા-પીવા, આભૂષણ—કશી ઈચ્છા ન રહી; જો રામનો અભિષેક થાય, તો એના જીવનનો અંત છે. મંત્રાએ ફરીથી, ખૂબ જ ધૃષ્ટતાપૂર્વક, કૈકેયીને સંબોધી અને ભરતની માતાને રામ વિશે મદદરૂપ અને નુકસાનકારક સલાહ આપી: “જો રાઘવ ખરેખર રાજ્ય મેળવે, તો તું અને તારો પુત્ર દુઃખી થશો; તેથી, ઓ મહાન રાણી, તું એ માટે પ્રયત્ન કર કે તારો પુત્ર ભરત અભિષેક પામે.” મંત્રાની વારંવાર કટુ વાતોથી કૈકેયી હૃદય પર હાથ રાખીને આશ્ચર્યચકિત થઈ, અને ગુસ્સામાં મંત્રાને વારંવાર ધિક્કારવા લાગી. કૈકેયી કહે છે: “હું અહીંથી યમલોક જાઉં, ત્યારે તું એ વાત કરીશ, ઓ કૂબડી; અથવા, જ્યારે રાઘવ લાંબા સમય માટે વનમાં જશે, ત્યારે ભરત સુખી થશે.” કૈકેયી ફરીથી કહે છે: “મને શયન, ફૂલો, ચંદન, લાવણ્ય, ખાવા-પીવા—કશી ઈચ્છા નથી; જો રાઘવ અહીંથી વનમાં નહીં જાય, તો મને જીવન પણ ઈચ્છ્ય નથી.” આવી ભયાનક વાતો કહી, તેજસ્વી કૈકેયી એના બધા આભૂષણો દૂર કરી, અને જમીન પર પડેલી—as if apsara poisoned—જેમ દેખાઈ. ગુસ્સામાં ચહેરા પર અંધકાર, શ્રેષ્ઠ ફૂલો અને આભૂષણો હવે ત્યજી દીધા, કૈકેયી દુઃખી થઈ—as if sky with stars obscured. આયોધ્યાકાંડના દસમા સર્ગમાં, જ્યારે પાપી મંત્રાએ કૈકેયીને કટુ શબ્દોમાં ધિક્કાર્યું, ત્યારે કૈકેયી જમીન પર પડેલી—as if apsara struck by poison—જેમ દેખાઈ. કૈકેયી મનમાં દૃઢ નિર્ધાર કરીને, મંત્રાને બધું સમજાવ્યું. મંત્રાની વાતોથી કૈકેયી દુઃખી અને અવ્યાખ્યેય બની, લાંબા અને ગરમ ઉચ્છ્વાસ લઈ—as if serpent maiden—જેમ. થોડા સમય માટે, કૈકેયી સુખદાયી માર્ગ વિચાર્યો; અને મિત્ર તથા પોતાના હિત માટે, મંત્રાની સલાહ સાંભળીને, કૈકેયી નિશ્ચય કર્યો. મંત્રા ખૂબ ખુશ થઈ—as if her aim achieved—અને હવે ગુસ્સે ભરેલી કૈકેયી પોતાનો નિશ્ચય દૃઢ કરી. દુઃખી અને નબળી, કૈકેયી જમીન પર પડેલી, ભ્રૂભંગ કરીને; એના તેજસ્વી ફૂલો અને દૈવી આભૂષણો—કૈકેયી દ્વારા ત્યજી—જમીન પર પડેલા. ગુસ્સાની કક્ષામાં, કપડાં મેલાં, જમીન કુરુપ—as if stars to sky—જેમ. કૈકેયીનું વાળ એક જ ગાંઠમાં, as if kinnari bereft of life; મહાન રાજાએ રાઘવના અભિષેકનો આદેશ આપી દીધો હતો. આ સમયે, આત્મનિયંત્રિત, સુખદાયી મહાન રાજા દશરથ કૈકેયીની શ્રેષ્ઠ કક્ષામાં પ્રવેશ કરે છે. એ કક્ષા—as if sky with pale clouds, moon seized by Rahu—મોર અને બાર્હિનથી ભરેલી, ક્રેન અને હંસના અવાજોથી ગુંજતી. વાદ્યોના સંગીતથી ગુંજતી, કૂબડી અને બટકી દાસીઓથી ભરેલી, કુટિર અને ચિત્રિત કક્ષાઓથી શોભિત, ચંપક અને અશોક વૃક્ષોથી સુશોભિત. દાંતી, રજત, સોનાના મંચ, સદા ફૂલો અને ફળવાળા વૃક્ષો, જળકુંડથી શોભિત. શ્રેષ્ઠ દાંતી, રજત, સોનાની બેઠકો, વિવિધ ખાવા-પીવાના વ્યંજનોથી સમૃદ્ધ. દૈવી આભૂષણોથી શોભિત—as if abode of gods—મહાન રાજા પોતાના ભવ્ય આંતરમહલમાં પ્રવેશ કરે છે. રાજા કૈકેયીને શ્રેષ્ઠ શયન પર જોવા નથી મળતા; સુખ અને આનંદની ઈચ્છાથી, મનુષ્યોના સ્વામી તેને શોધે છે. પોતાની પ્રિય પત્ની જોવા નહીં મળતાં, રાજા દુઃખી થાય છે; કેમ કે કૈકેયી ક્યારેય એવા સમયે દૂર રહી નથી. રાજાએ ક્યારેય ખાલી કક્ષામાં પ્રવેશ કર્યો નથી; હવે, કક્ષામાં જઈ, રાજા કૈકેયીની પૂછપરછ કરે છે. રાજા, કૈકેયીના સ્વાર્થ અને અવિજ્ઞાનથી અજાણ—as before—પૃચ્છા કરે છે; પણ દ્વારપાલિકા, ડરીને, હાથ જોડીને કહે છે: “મહારાજ, રાણી બહુ ગુસ્સે છે અને ગુસ્સાની કક્ષામાં ગઇ છે.” એ સાંભળીને, રાજા ખૂબ દુઃખી થાય છે. રાજા ફરીથી દુઃખી, ઇન્દ્રિયોમાં ખલેલ, ત્યાં કૈકેયીને જમીન પર પડેલી, અનૌચિત રીતે, જોઈ. પૃથ્વીના સ્વામી—as if scorched by sorrow—પત્ની, જીવનથી પણ વધુ પ્રિય, યુવા, જમીન પર પડેલી જોઈ. રાજા, પોતે નિર્દોષ, કૈકેયી—whose mind was set on evil—જમીન પર પડેલી—as if creeper cut off, goddess fallen—જેમ. કૈકેયી—as if kinnari cast away, fallen apsaras, vanished delusion, subdued deer—જેમ. એ—as if wounded elephant by poisoned arrow—જમીન પર પડેલી, પ્રેમથી દુઃખી—as if great elephant in woods—જેમ. રાજા, હાથથી ચહેરો પોંછે, મનમાં ઊંડું દુઃખ, અને કમલનેત્ર કૈકેયીને કહે છે: “મારે કૈકેયી, તારા મનમાં ગુસ્સો કયાંથી આવ્યો છે? કોણે તને બદનામ કર્યું છે, કોણે તને અપમાન કર્યું છે?” “ઓ સુભાગ્યવતી, તું કેમ ધૂળથી ઢંકાઈ જમીન પર પડી છે, મને દુઃખ આપે છે, જ્યારે મારું મન તો તારા સુખ માટે જ છે?” “મને લાગે છે—as if some being has afflicted your mind—મારું હૃદય પણ દુઃખી છે; મારી પાસે કુશળ વૈદ્યો છે, જે તને ખુશ કરી શકે છે.” “મને કહો, ઓ સુંદર, કઈ બીમારી તને હોય છે? કે કોઈ ઈચ્છા છે, કે કોઈએ તને હાનિ પહોંચાડી છે?” આ રીતે, રાણી કૈકેયી અને રાજા દશરથ વચ્ચે દુઃખ, ગુસ્સો, અને નિશ્ચયથી ભરેલી વાતચીત, મહેલના આંતરમહલમાં, ચાલતી રહી.