વાલ્મીકિરામાયણમ્

વસિષ્ઠજીના ઉદાર અને મહાન આત્મા વચનોથી જનક રાજાને સમજાયું કે દાતા અને ગ્રહીતાની વચ્ચે તમામ કાર્ય પૂર્ણ થાય છે—તેથી પોતાનું ધર્મ પાલન કરીને આ ઉત્તમ લગ્ન વિધિ પૂર્ણ કરો. વસિષ્ઠજીના આ ઉદાર વચન સાંભળી, જનક રાજા, જે શ્રેષ્ઠ ધર્મના જ્ઞાતા હતા, હર્ષભેર જવાબ આપ્યા: “મારા દ્વાર પર કોણ રખડતું છે? મારીtodayhouseમાં deliberation શું છે? જાણે કે આ રાજ્ય તમારું છે! તમામ ઉત્સવની તૈયારી પૂર્ણ થઈ ગઈ છે, અને મારા પુત્રીઓ યજ્ઞસ્થળે આવી ગઈ છે, હે મહામુની, તેઓ જ્યોત્સ્ના જેવી તેજસ્વી લાગે છે. હું હવે આ યજ્ઞસ્થળે તમારો રાહ જોઈ રહ્યો છું; બધું વિઘ્ન વિના ચાલે—શા માટે વિલંબ છે?” જનકના આ વચન સાંભળી, દશરથ રાજાએ પોતાના તમામ પુત્રો અને ઋષિગણને યજ્ઞસ્થળે લાવ્યા. ત્યારબાદ વિદેહના રાજા જનકે વસિષ્ઠજીને કહ્યું: “હે ધર્માત્મા મુનિ, બધા વિધિઓ ઋષિગણ સાથે પૃથકપણે પૂર્ણ કરો.” રામ, જે જગતના આનંદ છે, તેમના લગ્ન માટે વિધિ કરવી છે—આવું કહીને જનક રાજાએ વિનંતી કરી. વસિષ્ઠજી, “તથાસ્તુ” કહી, વિશ્વામિત્ર અને સતાનંદને આગળ રાખી, પંડાલના મધ્યમાં યજ્ઞસ્થળ યોગ્ય રીતે બનાવ્યું. તે યજ્ઞસ્થળને સુગંધિત ફૂલો, સોનાના પાત્રો અને અંકુરવાળા સુશોભિત કળશોથી સુશોભિત કર્યું. અંકુરથી ભરેલા પાત્રો, ધૂપથી ભરેલા ધૂપપાત્રો, શંખપાત્રો, ચમચા, માલાઓ અને અર્જ્યાદિ પાત્રો સાથે યથાવિધિ સન્માનિત કર્યા. તળેલાં અનાજ અને પકવેલા ભાતથી ભરેલા પાત્રો, prescribed દર્ભા ઘાસ વિછાવી, યોગ્ય મંત્રોચ્ચાર સાથે વિધી પૂર્ણ કરી. યજ્ઞસ્થળ પર અગ્નિ સ્થાપિત કરીને, યથાવિધિ મંત્રો અને વિધિથી વસિષ્ઠજીએ હવન કર્યું. પછી, સીતાજી, સૌંધાં આભૂષણોથી સજ્જ, રાઘવ (રામ) સામે, અગ્નિ સમક્ષ લાવવામાં આવી. જનક રાજાએ રામને કહ્યું: “આ છે સીતા, મારી પુત્રી, તમારી ધર્મસંગિની. શુભ હો, તેની હથેળી તમારા હાથમાં લો. એ પતિવ્રતા, મહાભાગ્યવતી, સદાય તમારી છાંયાં જેવી અનુસરે છે.” આ કહીને, જનક રાજાએ મંત્રોથી શુદ્ધ કરેલું પાણી રામના હાથ પર રેડ્યું, અને દેવો તથા ઋષિગણ ‘શાબાશ, શાબાશ!’ કહીને પ્રસન્ન થયા. આ સમયે દૈવી ઢોળ-ઢોળનો મહા નાદ થયો અને ફૂલોની વર્ષા થઈ; જનક રાજાએ સીતાને, મંત્રજળથી પવિત્ર કરીને, રામને આપી. આ પ્રસંગે આનંદથી ભરાયેલા જનક રાજાએ કહ્યું: “લક્ષ્મણ, આવો, શુભ હો; ઉર્મિલા, જેને મેં તૈયાર કરી છે, તમારી છે. તેનું હાથ પકડી લો, વિધિ માટે યોગ્ય સમય ગુમાવશો નહીં.” પછી જનકે ભરતને કહ્યું: “રઘુકુલના આનંદ, મંડવીનું હાથ તમારા હાથમાં લો.” અને શત્રુઘ્નને કહ્યું: “મહાબાહુ, શ્રુતકીર્તિનું હાથ તમારા હાથમાં લો.” તમે સૌ સૌમ્ય અને શ્રેષ્ઠ વ્રતોમાં સ્થિર છો. કકુત્સ્થ વંશજો પોતાની પત્નીઓ સાથે જોડાઈ જાય, યોગ્ય સમય ગુમાવશો નહીં.” જનકના આ વચન સાંભળી, ચારે ભાઈઓએ પોતાની પત્નીઓના હાથ પકડી લીધા. વસિષ્ઠજીના માર્ગદર્શન મુજબ, ચારે ભાઈઓ અને ચારે બહેનો, આગ, યજ્ઞસ્થળ અને રાજાને પરિક્રમા કરી. રઘુકુલના મહાન આત્માઓ, પોતાની પત્નીઓ અને ઋષિગણ સાથે, prescribed વિધિ પ્રમાણે લગ્ન વિધિ પૂર્ણ કરી. આ પ્રસંગે દૈવી ફૂલોની તેજસ્વી વર્ષા થઈ, દૈવી ઢોળ-ઢોળ, ગીતો અને વાદ્યોના નાદ સાથે. અપ્સરાઓએ નૃત્ય કર્યું, ગંધર્વોએ મધુર ગીત ગાયા; રઘુકુલના શ્રેષ્ઠ પુત્રોના લગ્નમાં અદભુત spectacle સર્જાયો. બધાએ આગની ત્રણ પરિક્રમા કરી, અને પોતાની પત્નીઓ સાથે વિધિવત વિધિ પૂર્ણ કરી. પછી, રઘુવંશી ભાઈઓ પોતાની પત્નીઓ સાથે વિશ્રાંતિ સ્થાને ગયા; અને રાજા, ઋષિગણ, સગાં-વહાલાં સૌ તેમના પાછળ ગયા, નિહાળી રહ્યા. આ પછી, વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડના ચૌહોતેરમા સર્ગનું વર્ણન છે. રાત પસાર થઈ, ત્યારે મહામુનિ વિશ્વામિત્રે બંને રાજાઓ (દશરથ અને જનક)ને વિદાય આપી, ઉત્તર પર્વતો તરફ પ્રસ્થાન કર્યું. વિશ્વામિત્રના વિદાય પછી, દશરથ રાજાએ પણ જનક રાજાને વિદાય આપી, અને ઝડપથી પોતાના શહેર (અયોધ્યા) તરફ રવાના થયા. પછી, વિદેહના રાજા જનકએ લગ્ન પ્રસંગે અતિપ્રચુર દાયજ (bridal gifts) આપ્યા; હજારો ગાયો, સુંદર ઓઢણાં, રેશમી કપડાં, લાખો વસ્ત્રો, હાથી, ઘોડા, રથ, અને સુંદર દૈવી દેખાવવાળા પદાતી સૈનિકો આપ્યા. શત કન્યાઓ, દરેક સાથે ઉત્તમ દાસ-દાસીઓ, સોનાં, શુદ્ધ સોનાં, મણિ, અને મુક્તા-મોતી, મોતી, મણિ, અને મુક્તા-મોતી, coral જેવી ભેટો આપી. રાજા આનંદથી ભરાઈ, અદ્વિતીય દાયજ આપ્યા; અનેક પ્રકારની ભેટો આપી, પછી રાજાએ દશરથને વિદાય આપી. મિથિલાના રાજા પોતાના શહેરમાં પ્રવેશ્યા; અને અયોધ્યાના રાજા, પોતાના પુત્રો સાથે, તમામ ઋષિગણને આગળ રાખી, સૈન્ય સાથે પ્રસ્થાન કર્યા. પુરુષ સિંહ (દશરથ) ઋષિગણ અને રામ સાથે, સગાં અને સૈન્ય સાથે આગળ વધ્યા. આ સમયે, ભયાનક પક્ષીઓ四દિશામાં ચીંકારો કરતા હતા; અને ધરતીના તમામ પ્રાણીઓ ચક્રવાતી રીતે ફરતા હતા. આ দৃશ્ય જોઈ, રાજા દશરથે વસિષ્ઠજીને પૂછ્યું: “આ પક્ષીઓ ભયાનક છે, અને પ્રાણીઓ ચક્રવાતી રીતે કેમ ફરતા?