લક્ષ્મણના કાકાના આશીર્વાદથી તું દેવો અને દાનવો સામે અડીખમ ઊભો રહી શકે છે; અને કુંભકર્ણ પણ પોતાની શક્તિથી દેવો અને અસુરો સામે ટકી શકે છે. Sugriva કહે છે, “આજે સર્વ પ્રાણીઓ આપણા બંને વચ્ચેના અદ્ભુત અને મહાન યુદ્ધને જોઈ શકે, જે ઈન્દ્ર અને શમ્બર વચ્ચેના યુદ્ધ જેવું છે. તું અદ્વિતીય પરાક્રમ બતાવ્યો છે અને શસ્ત્રવિદ્યા દર્શાવી છે; તારા ભયંકર વિરસાહસથી વાનરો ઘાયલ થયા છે. હે વીર, હું તને મારી નાખ્યો નથી, કારણ કે લોકો મને નિંદા કરશે એ ભયથી; હવે તું તારો કાર્ય પૂર્ણ કરી થાકી ગયો છે, એટલે આરામ કર અને મારી શક્તિ જો.” સુગ્રીવના શબ્દોમાં માન અને થોડું અપમાન મળતાં, કુંભનું તેજ ઘી ધરાવેલી અગ્નિ જેમ વધુ તેજસ્વી બન્યું. પછી કુંભે સુગ્રીવને પોતાના ભજ્જાઓમાં જકડી લીધો. બંને વારંવાર ભારે શ્વાસ લેતાં, જેમ કે ઉગ્ર મદમાં આવેલા હાથીઓ. બંને એકબીજા સાથે અંગો જોડીને અથડાયા, અને થાકથી તેમના મોઢામાંથી ધુમ્રાગ્નિ જેવી જ્વાળા નીકળી. તેમના પગલાંઓના ઘા થી પૃથ્વી ધસી ગઈ અને સમુદ્રમાં પણ ઉથલપાથલ મચી ગઈ. પછી સુગ્રીવે કુંભને ઉંચકી, જોરથી ક્ષારસમુદ્રમાં ફેંકી દીધો, જેથી સમુદ્રનું તળ દેખાઈ ગયું. કુંભના પડવાથી પાણીનો વિશાળ મંડ, વિનધ્ય અથવા મન્દર પર્વત સમાન, સર્વ દિશામાં ફેલાઈ ગયો. પછી કુંભ ઉછળી, સુગ્રીવ પર તૂટ્યો અને ગુસ્સામાં વીજળી જેવા મુઠીથી તેની છાતી પર ઘા કર્યો. આ ઘા થી સુગ્રીવનું કવચ ફાટી ગયું, લોહી વહેવાયું અને હાડકાં સુધી આંચ આવી. એ ઘા ના પ્રભાવથી ત્યાં તેજસ્વી જ્વાળા ઉદ્દભવી, જેમ કે મેરુ પર્વત પર વીજળી પડે ત્યારે આગ ભભૂકે. આ પ્રહારથી સુગ્રીવ, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, પોતાનું દૃઢ મુઠી ભેગી કરી, વીજળી સમાન મુઠીથી કુંભની છાતી પર ઘા કર્યો. એ મુઠી હજાર અગ્નિ કિરણો જેવા તેજથી ઝળહળતી હતી. એ ઘા થી કુંભ વ્યાકુળ અને અત્યંત પીડિત થઈ પડ્યો, જેમ કે અગ્નિની જ્વાળાઓ બુઝાઈ જાય. એ રાક્ષસ, સુગ્રીવની મુઠીથી ઘાયલ, લાલ મંગળ ગ્રહ જેવો આકાશમાંથી પટકાઈ જાય તેમ ઝડપથી જમીન પર પડ્યો. કુંભનું રૂપ, છાતી ફાટી પડતાં, એવા વાછરડા જેવું તેજસ્વી લાગ્યું જે રુદ્રના ઘા થી ઘાયલ થાય. જ્યારે ભયંકર પરાક્રમી કુંભ યુદ્ધમાં વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવ દ્વારા મારો ગયો, ત્યારે પૃથ્વી, તેના પર્વતો અને વનો સાથે ધ્રુજવા લાગી અને રાક્ષસોમાં વધુ ભય વ્યાપી ગયો. આ પછીનું વર્ણન છે સત્તોત્તર સર્ગનું. કુંભના પતનને જોઈ, તેનો ભાઈ નિકુંભ ભયંકર ક્રોધથી પ્રજ્વલિત થયો અને વાનરરાજ સુગ્રીવ તરફ એવી દ્રષ્ટિથી જોયો જાણે તેને ભસમી નાખે. પછી નિકુંભે સુંદર લોખંડની ગદા ઉપાડી, જે પાંચ હથિયારોવાળી અને મલાર મંડિત હતી, મહેન્દ્ર પર્વતના શિખર જેવી લાગી રહી હતી. તે ગદા સુવર્ણની પટ્ટીઓથી ઘેરાયેલી, હીરા અને મોતીથી શોભાયમાન, યમરાજના દંડ જેવી ભયંકર અને રાક્ષસોના આતંકનો નાશક હતી. મહા પરાક્રમી અને ભયંકર વીર નિકુંભે એ ગદા વડે ઘા કર્યો અને જોરથી ગર્જના કરી, તેનો મોઢો વિશાળ ખુલ્લો હતો, અને તે ઈન્દ્રના ધ્વજ જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો. તેના ગળામાં સુવર્ણનો હાર, હાથોમાં કંકણ, કાનમાં સુંદર કુંડળ અને શોભાયમાન માળા પહેરી, નિકુંભ પોતાની ગદા સાથે મેઘમાં વીજળી અને ગર્જના વચ્ચે ધનુષ્કોટી જેવી ઝળહળતો લાગતો હતો. ગદા નો अग्र ભાગ પવનથી વળગી, ધડાકાભેર ધગધગતો હતો, જેમ ધૂમ રહિત અગ્નિ. નિકુંભની ઘૂમતી ગદા આકાશમાં વીંધી રહી હતી, જાણે વિથાપાવતી શહેર, ગંધર્વોના મહેલ, તારા-ગ્રહો અને ચંદ્ર સાથે ભવ્ય દેખાતી હોય. એ ગદા અને આભૂષણોથી તેજસ્વી, ક્રોધાગ્નિથી દહન પામતો નિકુંભ, કલ્યાણના અંતે અગ્નિ જેવો લાગતો હતો. રાક્ષસો કે વાનરો કોઈ પણ ભયથી આગળ વધી શક્યા નહીં, પણ હનુમાન, મહાબલી અને દૃઢનિશ્ચયી, છાતી ફુલાવીને આગળ ઊભા રહ્યા. હનુમાને પોતાના ગદા જેવા હાથ વડે, સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતું મુઠી નિકુંભની છાતી પર ફેંક્યું. એ પહોળી, દૃઢ છાતી પર એ મુઠી પડતાં ગદા સો ટુકડા થઈ ગઈ, જાણે આકાશમાં સો ઉલ્કાઓ છૂટે. પણ મહાબલી હનુમાન એ ઘા થી અડીખમ ઊભા રહ્યા, જાણે પર્વત ભૂકંપથી પણ અચળ રહે. એમ પ્રહારથી હનુમાન, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અને અત્યંત શક્તિશાળી, સંપૂર્ણ બળથી પોતાની મુઠી ભેગી કરી. તેજસ્વી અને વીર હનુમાન એ મુઠીને ઉંચકી, પવન જેવી ઝડપથી, નિકુંભની છાતી પર પ્રહાર કર્યો. એ પ્રહારથી નિકુંભનું કવચ ફાટી ગયું અને લોહી વહેવાયું, જેમ મેઘમાંથી વીજળી નીકળી આવે. એ ઘા થી નિકુંભ લથડ્યો, પણ પોતાને સંભાળી, મહાબલી હનુમાનને પકડી લીધા. હનુમાનને યુદ્ધમાં નિકુંભે પકડી લીધા તે જોઈ, લંકાવાસીઓ ભયથી ચીસ પાડી ઉઠ્યા. હવે પણ, જ્યારે રાક્ષસે હનુમાનને ખેંચી રહ્યો હતો, પવનપુત્ર હનુમાને વીજળી જેવી મુઠીથી તેને ઘા કર્યો. પોતાને મુક્ત કરી, હનુમાને ઝડપથી નિકુંભને જમીન પર ફેંકી દીધો અને તેને પછાડી નાખ્યો.