યુદ્ધ કાંડના પચાસમી અને છટ્ઠી સર્ગાની વાત છે. રાક્ષસોની ભયંકર સેના, ભવ્ય હથિયારો સાથે, ધનુષ પર તીરો ચડાવી, સુગંધિત માળાઓ અને લાવણ્યથી સજ્જ, વાદળ જેવી ગર્જના કરતી આગળ વધી રહી હતી. એ અપરાજિત રાક્ષસોનો દળ જોઈ, વાનર સેના ડરી ગઇ, પણ જોરથી દહાડીને, ઝંપલાવી, ફરીથી રાક્ષસોની ભયંકર સેના સામે આવી. વાનરો શત્રુ સેના સામે જલતી અગ્નિમાં પડતી પંખી જેવી ધડાકે આગળ વધ્યા, તેમના હાથમાં લોખંડના ગદા અને વાયુવૃદ્ધિ જેવા હથિયારો હતાં. રાક્ષસોની અગ્રગણ્ય શક્તિ ફરીથી ઝળહળી, અને વાનરો પણ પાગલ જેવા યુદ્ધ માટે ઉત્સાહિત થઈ ઊભા રહ્યા. પછી વાનરો રાતમાં ફરતા રાક્ષસોને વૃક્ષ, પર્વતો અને મુઠ્ઠીઓથી મારવા લાગ્યા; તીરોની વરસાદ વચ્ચે તેઓ રાક્ષસો પર તૂટી પડ્યા. રાક્ષસો પણ ભયંકર શક્તિથી ઝટપટ વાનરોના માથા પકડી લેતા, કેટલાકના હાથ વાનરોના દાંતથી કાપી પડ્યા, કેટલાકના માથા મુઠ્ઠીથી ફોડી નાખ્યા, અને કેટલાકના અંગો પથ્થરોથી તૂટી ગયા. તે જ રીતે, વાનરો પણ તીક્ષ્ણ તલવારથી રાક્ષસોની અગ્રગણ્ય અને ભયંકર વેશધારી ને માર્યા. એક બીજાને મારતો, બીજો પાછો મારતો; એકને ફેંકવામાં આવતો, તે પોતે શત્રુને ફેંકી દેતો; એકને ગાળવામાં આવતો, તે પણ ગાળી પાછી આપતો; અને એકને કાપવામાં આવતો, તે પણ કાપી નાખતો—આવી રીતે યુદ્ધ ચાલતું રહ્યું. "આપો!" એક બોલતો, બીજો જવાબ આપતો, "હું આપું છું!" બીજો બોલતો, "હું આપું!" અને બીજો પૂછતો, "શા માટે તકલીફ કરો છો? સ્થિર રહો!"—એવી વાતો વચ્ચે યુદ્ધ યથાવત્ ચાલ્યું. કેટલાક પાસે હથિયારો નહોતા, કેટલાક પાસે કવચ કે હાથ નહોતા, તો કેટલાક મોટા ભાલા ઉંચાવી, મુઠ્ઠી, ગદા, તલવાર અને ભાલાથી યુદ્ધ કરતા હતા. વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે અત્યંત ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું; રાક્ષસો યુદ્ધમાં દસ કે સાત વાનરોને માર્યા. વાનરો પણ દસ કે સાત રાક્ષસોને માર્યા; કેટલાકના કપડાં ફાટેલા, કેટલાકે કવચ અને ધ્વજ ફેંકી દીધા, વાનરો પોતાની શક્તિ પર આધાર રાખીને રાક્ષસોને ઘેરી લીધા. અત્યારે, યુદ્ધ કાંડના પચાસમી સર્ગનો અંત આવે છે—શ્રેષ્ઠ કવિ વાલ્મીકી રચિત રામાયણની કથા. હવે, છટ્ઠી સર્ગની વાત સાંભળો. જ્યારે એ ભયંકર અને ઉગ્ર યુદ્ધ ચાલતું હતું, ત્યારે અંગદ, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક, પરાક્રમી કમ્પનાની સામે આવ્યો. કમ્પના, ગુસ્સે, અંગદને બોલાવી, ઝડપથી ગદાથી હુમલો કર્યો; અંગદને જોરથી વાગી, થોડી ક્ષણે સંભળી આવ્યો. પછી તેજસ્વી અંગદે પર્વતની ચોટી ઉછાળી, કમ્પનાને એના ઘા વાગતા, તે જમીન પર પડી ગયો. કમ્પનાને યુદ્ધમાં મૃત જોઈ, શોનિતાક્ષા ઝડપથી રથ લઈને અંગદ સામે આવ્યો, ડર્યા વિના. એ પછી, શોનિતાક્ષાએ તીક્ષ્ણ અને ઝડપી તીરો વડે અંગદને ઘાયલ કર્યો; એ તીરો વિના અગ્નિ જેવા હતા. શોનિતાક્ષાએ તીક્ષ્ણ કટારી, તીરો, લોખંડના શળ, દાંતવાળા અને પથ્થરવાળા તીરો, અનેક તીક્ષ્ણ અને પહોળા શળ વડે અંગદને ઘાયલ કર્યો. વાલીપુત્ર અંગદ, શરીરે ઘાયલ, પણ પરાક્રમી, જોરથી શોનિતાક્ષાના ધનુષ, રથ અને તીરોને ચકનાચૂર કરી નાખ્યા. શોનિતાક્ષાએ તરત તલવાર અને ઢાલ લઈ, ગુસ્સે, યુદ્ધભૂમિમાં ઝડપથી આગળ વધ્યો. અંગદ, વધુ જલદી, તેની સામે ઝંપલાવી, હાથમાંથી તલવાર છીનવી, જોરથી દહાડ્યો. પછી અંગદે તલવારથી શોનિતાક્ષાના ખભા પર ઘા માર્યો, અને વાનરપતિએ એ ખભા, પવિત્ર દોરા જેવી રીતે, કાપી નાખ્યો. મહાતલવાર પકડી, વારંવાર દહાડતો, વાલીપુત્ર અંગદ યુદ્ધમાં શત્રુ નેતાઓ સામે તૂટી પડ્યો. પછી, પ્રજઙ્ઘ અને મહાબલી યૂપાક્ષા, ગુસ્સે, રથમાં વાલીપુત્ર અંગદ સામે આવ્યા. શોનિતાક્ષા, સુવર્ણ કંકણ પહેરેલો, લોખંડની ગદા લઈને, સંભળી, અંગદ સામે દોડ્યો. પ્રજઙ્ઘ, યૂપાક્ષા સાથે, જોરથી અને ગુસ્સે, ગદા લઈને વાલીપુત્ર અંગદ સામે આવ્યા. શોનિતાક્ષા અને પ્રજઙ્ઘ વચ્ચે અંગદ, પૂનમના ચંદ્ર જેવી, દ્વીશાખા તારાઓ વચ્ચે ઊભો, ઝળહળી રહ્યો. મેઇંદ અને દિવિદ, અંગદની રક્ષા કરતા, તેની નજીક ઊભા, એકબીજાને જોવા ઉત્સુક હતા. મહાબલી, સજ્જ રાક્ષસો, તલવાર, તીરો અને ગદાથી, ગુસ્સે, વાનરો પર હુમલો કર્યો. ત્રણ વાનર નેતાઓ અને ત્રણ અગ્રગણ્ય રાક્ષસો વચ્ચે રોમાંચક, વાળ ઊભા કરી દેતી યુદ્ધ શરૂ થઈ. તેઓ વૃક્ષ પકડી, યુદ્ધમાં ફેંક્યા; પ્રજઙ્ઘે તલવારથી એનો પ્રતિકાર કર્યો. તેઓ રથ, ઘોડા, વૃક્ષ અને પર્વતો ફેંક્યા; યૂપાક્ષાએ તીરોના વરસાદથી એ બધું કાપી નાખ્યું. પરાક્રમી શોનિતાક્ષાએ ગદાથી, દિવિદ અને મેઇંદ દ્વારા ઉખેડેલા અને ફેંકેલા વૃક્ષોને યુદ્ધમાં ચકનાચૂર કરી દીધા. પ્રજઙ્ઘે મોટી, જીવને ભેદી શકે એવી તલવાર ઉંચાવી, વાલીપુત્ર અંગદ સામે ઝડપથી દોડી આવ્યો. તેને આવતો જોઈ, મહાબલી વાનરપતિએ અશ્વકર્ણ નામના વૃક્ષથી પ્રજઙ્ઘને જોરદાર ઘા માર્યો. તેણે તલવાર પકડી, એના હાથ પર મુઠ્ઠી માર્યો; વાલીપુત્રના ઘા થી તલવારધારી જમીન પર પડી ગયો. તેને જમીન પર પડેલો જોઈ, મહાબલી વાનરે વીજળી જેવી, તલવાર કે ગદા જેવી, પોતાની મુઠ્ઠી મજબૂત કરીને યુદ્ધમાં તૂટી પડ્યો. આ રીતે, રામાયણના યુદ્ધ કાંડમાં વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ ચાલતું રહ્યું, અને વાલીપુત્ર અંગદ તથા તેના સાથીઓના પરાક્રમથી યુદ્ધમાં અનેક રાક્ષસો પરાજય પામ્યા.