રાત્રિચર રાક્ષસો, જેઓ બળવાન અને ભયાનક આકાર ધરાવતા હતા, ઘંટડી બાંધેલી અવાજ સાથે આનંદથી ગર્જના કરતા ધૂમ્રાક્ષાને ઘેરીને ઉભા રહ્યા. તેઓના હાથમાં વિવિધ શસ્ત્રો હતાં—ભાલા, ગદા, મુસળ, લોખંડની સળિયા અને બીજી અનેક હથિયારો લઈને તેઓ આગળ વધ્યા. કેટલાક રાક્ષસો લોખંડની સળિયા, ગુલેલ, તીરો, ફાંસીઓ તથા કુહાડા પણ લઈ આવ્યા અને વીજળી જેવી ગર્જના કરતા બહાર નીકળ્યા. કેટલાક રાક્ષસો કવચ પહેરીને, ઝંડા અને સોનાની જાળીથી સજ્જ રથોમાં અને વિવિધ મુખવાળા ખચ્ચરો પર સવાર થયા. અન્યોએ અત્યંત ઝડપી ઘોડાઓ અને મદમસ્ત હાથીઓ પર આરોહણ કર્યું; તેઓ બધાં ભયાનક અને દુર્લભ વાઘ જેવા હતા. ધૂમ્રાક્ષાએ પણ ખચ્ચરોની ગર્જનાથી ગુંજતા પોતાના દિવ્ય રથમાં આરોહણ કર્યું, જે સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ અને વરુફ અને સિંહ જેવા મુખવાળા ખચ્ચરો દ્વારા ખેંચાતું હતું. આવી રીતે, મહાબલી ધૂમ્રાક્ષા પોતાના રાક્ષસો સાથે હસતો-હસતો પશ્ચિમ દ્વાર તરફથી નીકળ્યો, જ્યાં હનુમાનજી સ્થિત હતા. ધૂમ્રાક્ષા પોતાના શ્રેષ્ઠ રથમાં બેઠો, ખચ્ચરોની ગર્જનાથી ગુંજતો, ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને આગળ વધ્યો. જ્યારે ધૂમ્રાક્ષા આગળ વધતો હતો, ત્યારે આકાશમાં ક્રૂર પક્ષીઓ ઉડીને તેનું માર્ગ અવરોધવા લાગ્યા અને એક મોટું ભયાનક ગીધ તેના રથના મસ્તક પર પડી ગયું. તેના ધ્વજની ટોચ પર માંસના ટુકડા અને પથ્થરો બંધાયેલા પડ્યા; એક મોટું સફેદ, માથાવાળું, લોહીથી ભીંજાયેલું ધડ જમીન પર પડી ગયું. તે discordant અવાજો સાથે ધૂમ્રાક્ષા પર પડ્યું; આકાશમાંથી લોહી વરસવા લાગ્યું અને ધરતી કંપી ઉઠી. પવન વિપરીત દિશામાં ઝાંઝા મારતો, વીજળી જેવી ગર્જના કરતાં, દિશાઓમાં ઘાટું અંધકાર છવાઈ ગયું. આવા ભયાનક અને અસામાન્ય અપશકુન જોઈને ધૂમ્રાક્ષા અને તેના તમામ રાક્ષસો ભયભીત અને ગભરાઈ ગયા. છતાં પણ, એ અત્યંત ભયાનક અને બળવાન રાત્રિચર રાક્ષસ, યુદ્ધની ઉતાવળમાં, પોતાના અનેક રાક્ષસો સાથે આગળ વધ્યો અને તેણે રાઘવના ભુજદંડોથી સંરક્ષિત, મહાન વાનર સેના જોઈ, જે મહાપ્રવાહ જેવી દેખાતી હતી. આ પછી, યદ્ધકાંડના પ્રખ્યાત વાલ્મીકી રામાયણના બાવનમા સર્ગનું વર્ણન થાય છે. જ્યારે ભયાનક પરાક્રમી રાક્ષસ ધૂમ્રાક્ષાને આગળ વધતો જોયો, ત્યારે બધા વાનરો આનંદિત અને યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈને ગર્જના કરવા લાગ્યા. વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું; તેઓ એકબીજાને ભયાનક વૃક્ષો, ભાલા અને ગદાઓથી મારવા લાગ્યા. ભયાનક રાક્ષસોએ ચારે બાજુથી વાનરોને કાપ્યા, જ્યારે વાનરો પણ વૃક્ષો વડે રાક્ષસોને જમીન પર પાડી રહ્યા. ઉગ્ર રાક્ષસોએ વાનરોને તીક્ષ્ણ, સીધા ઉડતા, બગલાના પાંખવાળા તીરો વડે ભેદી નાખ્યા, જે જોવા જ ભયાનક લાગતા. તેઓ ભયાનક ગદાઓ, તલવાર, કાંટાવાળી ગદાઓ, લોખંડની સળિયા અને સુશોભિત ત્રિશૂલો વડે પણ હુમલો કરતા. રાક્ષસો દ્વારા ફાડાતા છતાં, ક્રોધથી ભરેલા અને બળવાન વાનરો નિર્ભય બની અદભુત પરાક્રમ દર્શાવતા. તેમના શરીર તીરો વડે ભેદાઈ ગયા, અંગો ભાલાથી ફાટ્યા, તો વાનર મુખ્યોએ ત્યાં વૃક્ષો અને પથ્થરો પકડી લીધા. વાનરો ફરી-ફરી ગર્જના કરતા, ભયાનક ઝડપથી રાક્ષસોને કચડી નાખતા અને તેમના નામ પોકારતા. પછી વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે અદભુત અને ભયાનક યુદ્ધ થયું, જેમાં અનેક પથ્થરો અને અનેક શાખાવાળા વૃક્ષોનો વપરાશ થયો. કેટલાક રાક્ષસો, વિજયી વાનરો દ્વારા કચડાતા, લોહી ઉગાળતા; કેટલાક લોહી પીતા રાક્ષસો પણ લોહી ઉગાળતા. કેટલાક બાજુએથી ફાડાયા, કેટલાક વૃક્ષોના ઢગલામાં દબાઈ ગયા, કેટલાક પથ્થરો વડે પીસાઈ ગયા, અને કેટલાક દાંત વડે ફાડાયા. કેટલાક રાત્રિચર રાક્ષસો તૂટી ગયેલા ધ્વજ, પડી ગયેલી તલવાર અને નાશ પામેલા રથોથી પીડાઈ ગયા. ધરતી પર મોટાં, પર્વત જેવા હાથીઓ, વનવાસીઓ દ્વારા ફેંકાયેલા પર્વતો અને પછડાયેલા ઘોડાઓ છવાઈ ગયા. ભયાનક પરાક્રમી વાનરો વારંવાર ઉછળી, તીક્ષ્ણ નખોથી રાક્ષસોના મોઢા ફાડી નાખતા. કેટલાક રાક્ષસો મોઢું નીચે કરી, વાળ વિખેરાઈને, લોહીની વાસથી ભયભીત થઈ જમીન પર પડી ગયા. પરંતુ કેટલાક અત્યંત ક્રોધિત અને ભયાનક બળવાળા રાક્ષસો માત્ર પોતાના હાથ વડે, જે વજ્ર જેવી કઠણ હતી, વાનરો પર તૂટી પડ્યા. એ રાક્ષસો ઝડપથી આવ્યા છતાં, વાનરો તેમની કરતાં પણ વધુ ઝડપથી, મુક્કા, પગ, દાંત અને વૃક્ષોથી તેમને મારવા લાગ્યા. જ્યારે ધૂમ્રાક્ષાએ પોતાની સેના ભાગતી જોઈ, ત્યારે તેણે ક્રોધે ભરાઈને યુદ્ધ ઇચ્છનારા વાનરોની હત્યા શરૂ કરી. કેટલાક વાનરો, ભાલાથી કચડાઈ લોહી વહી રહ્યા હતા, ગદાએ મારાતા જમીન પર પડી રહ્યા હતા. કેટલાક લોખંડની ગદાથી પીસાઈ ગયા, કેટલાક ગુલેલના પથ્થરો વડે ફાડાયા, કેટલાક ભાલાથી કચડાઈ જીવ ગુમાવી રહ્યા હતા. કેટલાક વનવાસી મરીને લોહીથી ભીંજાઈ જમીન પર પડ્યા; કેટલાક ભાગી ગયા, રાક્ષસોના ક્રોધથી વિખેરાઈ ગયા. કેટલાકના હૃદય ફાટીને એક બાજુ પડ્યા, કેટલાક ત્રિશૂળથી ભેદાઈ, આંતરડા બહાર નીકળી ગયા. એ મહાન અને ભયાનક યુદ્ધ, વાનરો અને રાક્ષસોથી ભરેલું, શસ્ત્રો, પથ્થરો અને વૃક્ષોથી ગાઢ થયેલું, તેજસ્વી લાગી રહ્યું હતું. ત્યાં ધનુષ્યના તાણ, ત્રિગુણ વાદ્યોની મીઠી ધ્વનિ, હીચકીઓના તાલ અને મેઘ જેવી ગૂંજી રહેલી ગાનથી એ યુદ્ધ ગંધર્વોની રમણીય રાસ સમાન લાગતું હતું. ધૂમ્રાક્ષા, હાથમાં ધનુષ્ય લઈને, યુદ્ધભૂમિમાં વાનરોને તીરોની વરસાદથી સર્વદિશામાં દોડાવતો, હસતો જોવા મળ્યો.