હે રાજન, સુવર્ણ અને હિમશીતળ પર્વત સલ્વેય પર એક અદ્ભુત વાનર રહે છે—તે છે શરભ, વાનર સેનાના અગ્રણી. તેની પાસે ચાળીસ લાખ વાનર અગ્રણી, જેને વિહાર કહે છે, સદા તેની સેવા કરે છે. વાનર વીરોમાં તે આકાશને ઢાંકી લે એવા મહામેઘ સમાન છે—દેવોમાં જેમ ઇન્દ્ર, તેમ વાનરોમાં શરભ. જ્યારે તે ગર્જના કરે છે ત્યારે તેનું ધ્વનિ મૃદંગના ઘંટન જેવું અને યુદ્ધ માટે તત્પર શાખામૃગ અગ્રણીઓની દહાડ જેવું ભાસે છે. એ જ રીતે, પરિયાત્ર પર્વતના મધ્યમાં પનસ નામે એક અપરાજેય વાનર અગ્રણી વસે છે. તેની પાસે પચાસ હજાર અગ્રણી વાનરો છે, જે શ્રેણીબદ્ધ સેનામાં વિભાજિત છે. જ્યારે સમુદ્રકિનારે ભયાનક અને ઊર્મિલા વાનરસેના એકઠી થાય છે, ત્યારે પનસ તેને શોભિત કરે છે—માણે કે બીજો સમુદ્ર ઉભો થયો હોય. એ વાનરોમાં વિનતા નામે એક વાનર છે, જે દેડકાની જેવો દેખાય છે અને શ્રેષ્ઠ વેણા નદીનું જળ પીતા પીતા ફરતો રહે છે; એ પણ એક અગ્રણી છે. વિનતા પાસે સાઠ લાખ વાનર સેનાનો સમૂહ છે. એમાં ક્રોધન નામે વાનર યુદ્ધ માટે તમને લલકારે છે. એ વાનરો બળવાન અને યુદ્ધકૌશલ્યમાં શ્રેષ્ઠ છે; તેમની સેના પણ શ્રેણીબદ્ધ છે. એ વાનર, જેનું શરીર ગેરૂના રંગ જેવું તેજસ્વી છે, તે ગવય છે—એ સદા અન્ય વાનરોને અવગણે છે અને પોતાના બળ પર ગર્વ કરે છે. ગુસ્સામાં ભરાઈને તે તમારી સામે આગળ વધે છે. સત્તર લાખ વાનરો તેની આસપાસ છે. એ ગવય એકલાએ પોતાની સેનાથી લંકાને ચકનાચૂર કરવાની આશા રાખે છે. આ બધા અપરાજેય વીર છે, જેમની સંખ્યા અજાણી છે. તેઓ સેનાના અગ્રણી છે અને તેમની સેનાઓ શ્રેણીબદ્ધ છે. હવે, રાજન, સાતવિસમા અધ્યાયને સાંભળો. હું હવે એ અગ્રણીઓનું વર્ણન કરું છું, જે રાઘવના કાર્ય માટે આગળ વધ્યા છે અને પોતાનું જીવન મૂલ્યવાન નથી માનતા. તેમના આસપાસ અનેક બળવાન, સ્નેહી અને લાંબી પૂંછવાળા વાનરો છે—તેઓ તાંબાના, પીળા, સફેદ અને મિશ્ર રંગના છે અને કાર્યમાં પ્રખર છે. જ્યારે તેઓ એકઠા થાય છે ત્યારે સૂર્યકિરણો જેવા તેજસ્વી લાગે છે; તેઓ ધરતી પર દોડે છે અને તેમને હર કહેવામાં આવે છે. પછી, હજારો અને લાખો વાનરો વૃક્ષો ઉંચકીને તેની પાછળ દોડે છે, અને લંકા ચઢવા આતુર છે. એ બધા વાનર રાજાના સેવક છે, જેમને તમે ઊભેલા જુઓ છો; તેઓ ઘનઘોર મેઘ જેવા ગાઢ છે. તેઓ કાજળ જેવાં કાળા છે, યુદ્ધમાં અડગ છે, અને એનું વર્ણન કરવું અશક્ય છે—માણે કે સમુદ્રનો પાર શોધવો. તેઓ જ્યાં હોય—પર્વતો પર, પ્રદેશોમાં કે નદીઓ પાસે—એ ભયાનક રીંછો તમારી તરફ ધસી આવે છે, રાજન. એ જ વાનર સેનામાં ભીમાક્ષ નામે એક ભયાનક રૂપ ધરાવતો અગ્રણી ઊભો છે, જે ચારેય બાજુથી મેઘ સમૂહથી ઘેરાયેલો છે—માણે કે વરદાન આપનાર વરুণદેવ. એ રીંછો નર્મદા નદીનું જળ પીતા શ્રેષ્ઠ પર્વત પર વસે છે; તેનું નામ છે ધૂમ્ર—તે રીંછોના અગ્રણી છે. તેની નાની ભાઈ, જે પર્વત જેવો દૃઢ છે, દેખાવમાં સમાન પણ પરાક્રમમાં શ્રેષ્ઠ છે—તે છે જામ્બવન, મહાસેનાપતિઓમાં અગ્રણી. તે શાંત, વડીલપ્રેમી, પણ યુદ્ધમાં અપરાજેય છે. જામ્બવને બુદ્ધિમાન ઇન્દ્રને ઘણીવાર સહાય આપી છે; દેવ-અસુર યુદ્ધમાં તેણે ભાગ લીધો અને અનેક અશીર્વાદ પ્રાપ્ત કર્યા. તે પર્વતો પર ચઢીને મહાપર્વતો જેવા પથ્થરો ઉછાળી શકે છે અને મૃત્યુથી ડરે નહીં. તેની સેના પણ મહાપરાક્રમી છે, જે રાક્ષસો અને વાળાવાળા પિશાચો જેવા દેખાય છે. જ્યારે બધા વાનરો આ અગ્રણીને આગળ ધસી જતા જુએ છે, ત્યારે તેઓ સ્થિર થઈને તેને નિહાળે છે. રાજન, આ વાનર સેનાપતિનું નામ છે ડંભ; તે સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્રની પૂજા કરે છે અને અગ્રણી છે. જ્યારે તે ચાલે છે ત્યારે એક યોજન દૂર આવેલા પર્વતને પાર કરી શકે છે અને તેની કૂદકામથી એક યોજન ઊંચે પહોંચી શકે છે. ચતુષ્પદોમાં તેની જેવું રૂપ બીજું નથી; તેનું નામ છે સમ્નાદન—તે વાનરોનો પૂર્વજ ગણાય છે. એ જ સમ્નાદને એક વખત બુદ્ધિમાન ઇન્દ્ર સાથે યુદ્ધ કર્યું હતું; ભલે વિજય ન મળ્યો, પણ કદી પરાજિત ન થયો—તે અગ્રણીઓમાં અગ્રણી છે. તેનું પરાક્રમ ઇન્દ્ર સમાન છે; તે ગંધર્વ કન્યાથી જન્મેલો છે. દેવ-અસુર યુદ્ધમાં, સ્વર્ગવાસીઓની સહાય માટે, જ્યાં વૈશ્વાનર રાજા જામ્બુ વૃક્ષની પૂજા કરે છે—ત્યાં એ પર્વતોનો રાજા છે, અનેક કિન્નરો તેની સેવા કરે છે, અને તે હંમેશા રમણમાં આનંદ પામે છે. એ તમારા સ્વામીનો ભાઈ છે, રાક્ષસ રાજા. ત્યાં એ પ્રતિષ્ઠિત, મહાબલી, સર્વોચ્ચ વાનર અગ્રણી ક્રથન આનંદથી વસે છે; તે સદા યુદ્ધમાં ગર્વ અનુભવે છે. તેની આસપાસ કરોડો વાનરો છે, અને તે એકલાએ પોતાની સેનાથી લંકાને વિધ્વંસ કરવા તત્પર છે. તે ગંગાના કિનારે ફરતો, હાથીઓના અગ્રણીઓને ભયભીત કરે છે—કેમ કે હાથી અને વાનરો વચ્ચેનું જૂનું વૈર તેને યાદ છે. એ સેનાપતિ પર્વતની ગુફાઓમાં રહે છે, ગર્જના કરે છે, જંગલી હાથીઓને વશ કરે છે અને વિશાળ વૃક્ષોને ઉખાડે છે. આ રીતે, પ્રભુ રાઘવના કાર્ય માટે અપરાજેય વાનર, રીંછ અને તેમના અગ્રણીઓ સજ્જ થયા છે—પ્રતીક્ષામાં કે ક્યારે લંકા વિજય માટે આગળ વધે.