પર્વત પર ખનિજોની ચમક એવી લાગતી હતી, જાણે તેની આંખો આનંદથી પહોળી થઈ જાગી હોય. ધોધના ઊંડા અવાજોમાં એવું ભાસતું હતું, જાણે પર્વત જ સ્વયં વેદમંત્રોનું પઠન કરી રહ્યો હોય. અનેક ઝરણાંના વિવિધ સ્વરોમાં એ પર્વત જાણે ગીત ગાઈ રહ્યો હોય, અને પવનમાં ડોળાતા દેવદાર વૃક્ષો સાથે એ ઊભો રહીને હાથ ઊંચા કરનાર યોગી જેવો દેખાતો હતો. દરેક દિશામાં ધોધોના ગર્જનાથી જાણે તેને કોઈ જોરથી બોલાવી રહ્યો હોય, અને શરદઋતુના પવનમાં ડોળાતા ઘનઘોર અરણ્યથી એ પર્વત કંપી ઉઠતો હતો. પવનમાં હલનારા વાંસનાં ઝાડ સાથે જાણે એ પર્વત ગીત ગાઈ રહ્યો હોય, અને ભયાનક ઝેરી સાપોના ફફડાટ સાથે જાણે એ ક્રોધથી ઉચ્છ્વાસ છોડતો હોય. ઘેરી ધૂંધથી ઘેરાયેલાં તેની ગુફાઓ જાણે ધ્યાનમગ્ન થઈ ગઈ હોય, અને તેના પાયાં વાદળોના આધાર જેવાં લાગતા, જાણે એ સર્વ દિશામાં આગળ વધતો હોય. તેની શિખરો વાદળોમાં ઓગળી ગઈ હોય એવી લાગતી, જાણે પર્વત આકાશમાં હાંફતો હોય; અનેક કટક અને ગુફાઓથી તે શોભિત હતો. સાલ, તાલ, કર્ણ અને અનેક વાંસનાં વૃક્ષોથી ઢંકાયેલો, ફૂલો ભરેલી લતાવલીઓના છાંયાંથી સુશોભિત એ પર્વત અનેક જંગલી પ્રાણીઓના ઝુંડથી ભરેલો હતો, ખનિજના પ્રવાહોથી શણગારી, અનેક ઝરણાં અને પથ્થરનાં સમૂહોથી ઘેરાયેલો હતો. મહાન ઋષિ, યક્ષ, ગંધર્વ, કિનર તથા સાપો એ પર્વત પર વસતા; લતાવલીઓ અને વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો, અને ગુફાઓમાં સિંહો વસતા. વાઘ અને અન્ય જંગલી પ્રાણીઓથી ભરેલો, મીઠા મૂળ અને ફળ ધરાવતા વૃક્ષો સાથે, પવનપુત્ર શ્રેષ્ઠ વાનર એ પર્વત પર ચઢ્યો. રામના દર્શનના આશયથી હર્ષમાં ભરાઈ, તેણે સુંદર પર્વત શિખરો પર પગ મૂક્યા. તેના ભારથી પર્વત ઉપરના પથ્થરો ભાંગી ને ધૂળમાં ફેરવાઈ ગયા; એ મહાન વાનર પર્વત પર ચડીને વધુ શક્તિશાળી બન્યો. ખારાં સમુદ્રના દક્ષિણ કિનારેથી ઉત્તર કાંઠે પહોંચવાની ઈચ્છા સાથે, પવનપુત્ર એ પર્વત પર ચડ્યો. તેણે ભયાનક સાપોથી ભરેલા સમુદ્રને જોયો; પવનપુત્ર પવન જેવો આકાશ તરફ જોઈ રહ્યો હતો. પછી એ વાનરશ્રેષ્ઠ દક્ષિણથી ઉત્તર દિશામાં પસાર થયો; એ સમયે પર્વત તેના ભારથી દબાઈ ગયો. અનેક જીવજંતુઓના અવાજથી પર્વત ગર્જના કરી ઉઠ્યો, પૃથ્વીમાં પ્રવેશી ગયો, તેની શિખરો કંપી ઉઠી અને વૃક્ષો ધરાશાયી થઈ ગયા. પુષ્પોથી લદેલા વૃક્ષો તેની મહાશક્તિથી ઉખડી, જાણે ઇન્દ્રના વજ્રથી તૂટી પડ્યા હોય. ગુફાઓમાં રહેતા પ્રચંડ સિંહોના ભયાનક ગર્જનાથી આકાશ ફાટતું હોય એમ લાગ્યું. વિદ્યાધરીઓ ડરીને, તેમના વસ્ત્રો વિખેરાઈ ગયા અને આભૂષણો છૂટી પડ્યાં, અચાનક પર્વત પરથી ઉડી ગઈ. વિશાળ અને શક્તિશાળી, અગ્નિજ્વાળાવાળા, વિષધારી સાપો તેમના માથા અને ગળા દબાઈ જતાં તડફડાવા લાગ્યાં. કિનર, સાપ, ગંધર્વ, યક્ષ અને વિદ્યાધર પણ એ દબાયેલા પર્વતને છોડીને આકાશમાં ઉડી ગયા. એ મહાન પર્વત, પવનપુત્રની શક્તિથી દબાઈ, તેની ઊંચી શિખરો સાથે પાતાળમાં પ્રવેશી ગયો. દસ યોજન પહોળો અને ત્રીસ યોજન ઊંચો એ પર્વત પૃથ્વી સાથે સમાન થઈ ગયો. પછી, ભયાનક ખારાં સમુદ્રને હળવાઈથી પાર કરવાની ઇચ્છા સાથે, વાનરે આકાશમાં ઉડાન ભરી, ઉછળીને તરંગિત તરંગોની ધાર પર પહોંચ્યો. હવે સત્તાવનમો સર્ગ સાંભળો. હનુમાન, પવનપુત્ર, પર્વત જેવા તેજથી ઉડીને, સાપ, યક્ષ, ગંધર્વ અને ખીલી રહેલા કમળ તથા કુમુદ ફૂલોથી ઉપર પસાર થયો. તેણે સુંદર ચંદ્રને કુમુદ તરીકે, સૂર્યને તેજસ્વી હંસ તરીકે, તારાઓને કદમ્બ ફૂલ તરીકે અને વાદળોને આકાશમાં લીલા શેવાળ જેવાં જોયાં. પુનર્વસુ નક્ષત્રને વિશાળ માછલી, મંગળને મહાન મગર, ઐરાવતને વિશાળ દ્વીપ અને સ્વાતિને રમતા હંસ તરીકે જોયો. થાકેલા હનુમાન આકાશના સમુદ્રને પાર કર્યો, જેના તરંગો પવનના સમૂહોથી બનેલા હતા અને ચાંદનીથી શીતળ હતા. એમ લાગતું હતું કે તે આકાશને ગળી રહ્યો છે, ચંદ્રને ઘસી રહ્યો છે, તારાઓ અને સૂર્યને લઈને જઈ રહ્યો છે; તે ઉંચે ઉડી રહ્યો હતો. થાક્યા છતાં હનુમાન અગાધ વાદળોના સમુદ્રમાં પ્રવેશી ગયો, જાણે વાદળોના સમૂહને ખેંચતો હોય. મહાન વાદળો પીળા, લાલ, વાદળી, ગાઢ લાલ અને લીલા તથા લાલચીલા રંગે ચમકી રહ્યા હતા. વાદળોના સમૂહમાં વારંવાર પ્રવેશી અને બહાર આવી, હનુમાન ક્યારે પ્રકાશિત, ક્યારે છાયામાં, ચંદ્ર જેવો દેખાતો હતો. વિભિન્ન ઘનઘોર વાદળોમાં ગતિ કરતા, ક્યારે તેનો સફેદ દેહ દેખાતો, ક્યારે છુપાઈ જતો; એ વિર હીરો આકાશમાં ચંદ્ર જેવો તેજથી ઝગમગતો હતો. ગરૂડ જેવો આકાશમાં ઉડતો પવનપુત્ર વાદળોના સમૂહને ફાડી, વારંવાર પ્રકાશિત થતો ઝગમગતો દેખાતો હતો. મહાન ગર્જનાથી ગર્જતો, મહાવાદળોની ગર્જના જેવો અવાજ કરતો, સર્વોત્કૃષ્ટ રાક્ષસોને સંહાર્યા પછી પોતાના નામનો પ્રચાર કરતો, શહેરમાં હલચલ મચાવી, રાવણને વ્યાકુળ કરી, મહાન વીરોને સંહાર્યા અને વૈદેહીનું વંદન કર્યા પછી, પ્રખ્યાત હનુમાન ફરીથી સમુદ્રના મધ્યમાંથી પાછો ફર્યો, પૂર્ણ શક્તિથી સુનભ નામના પર્વતની શિખરને સ્પર્શી. ધનુષ્યના તાણેથી છૂટેલી તીરસ જેવો ઝડપથી આગળ વધ્યો, થોડો નજીક આવીને મહાન પર્વતને જોયો. મહાન વાનરે મહેન્દ્ર પર્વતને મેઘ જેવો કાળો જોઈને ગર્જના કરી, અને તેની ગર્જનાથી દશો દિશા ધ્વનિત થઈ ગઈ.