હનુમાનજી સીતા માતાને સંબોધીને વંદનપૂર્વક કહે છે: “હે વૈદેહી, સદભાગ્યે તમે જીવતી છો, જોકે તમે રાક્ષસીઓના અધિકાર હેઠળ આવી ગઈ છો. બહુ જલ્દી તમે શ્રીરામ અને મહાન રથયોધા લક્ષ્મણને જોવા પામશો. મારા વિશે જાણો, હું વાનર સેના વચ્ચે હનુમાન નામે ઓળખાય છું, સુગ્રીવનો મંત્રી છું અને અનંત બળનો ધારક છું. મહાસાગર પાર કરીને, દુષ્ટ રાવણના રાજ્ય લંકામાં પ્રવેશ કર્યો અને તેના અહંકારના શિખર પર પગ મૂક્યો. મારી શક્તિ અને પરાક્રમના આધાર પર હું તમને જોવા આવ્યો છું; હે મહારાણી, હું એવો નથી જેમ તમે મને માનો છો. કૃપા કરીને શંકા છોડો અને મારા વચન પર વિશ્વાસ રાખો.” પછી વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડના પાંત્રીસમાં સર્ગનો આરંભ થાય છે. રામની વાર્તા શ્રવણ કર્યા પછી, વૈદેહી એટલે કે સીતા માતાએ મધુર અવાજે હનુમાનને કોમળ શબ્દોમાં પુછ્યું: “હે વાનર, કૃપા કરીને રામ અને લક્ષ્મણના લક્ષણો ફરીથી કહો જેથી દુઃખ મને ઘેરી ન લે. તેમના કાયાના આકાર અને રૂપ વિશે, તેમના જાંઘ અને ભુજાઓ વિશે, અને લક્ષ્મણ વિશે પણ મને વર્ણન કરી બતાવો.” સીતા માતાના આ વિનંતીથી પવનપુત્ર હનુમાન શ્રીરામનું સાચું સ્વરૂપ વર્ણવવા લાગ્યા: “હે વૈદેહી, ધન્યતા છે કે તમે તમારા પતિ અને લક્ષ્મણના સ્વરૂપ વિશે પૂછ્યું. હે કમલનેત્રવાળી, મારા પાસેથી રામ અને લક્ષ્મણના સુપરીચિત લક્ષણો સાંભળો. શ્રીરામના નેત્ર કમળની પાંખડીઓ જેવા છે, ચહેરો પૂર્ણચંદ્ર સમાન, સૌંદર્ય અને દયાથી યુક્ત, હે જનકનંદિની. તેજમાં તે સૂર્ય સમાન છે, ક્ષમામાં પૃથ્વી સમાન, જ્ઞાનમાં બૃહસ્પતિ સમાન અને યશમાં ઇન્દ્ર સમાન છે. તે પ્રાણીઓ અને પોતાના જનના રક્ષક છે, પોતાના આચરણ અને ધર્મના પાલક છે અને શત્રુઓને દહન કરતા છે. હે સુન્દરી, રામ ચાર વર્ણોના રક્ષક છે, જગતની મર્યાદા સ્થાપક અને પાલક છે. તેઓ તેજસ્વી, બહુમાનપાત્ર, બ્રહ્મચર્યના પાળક, સજ્જનો પ્રત્યે ઋણી અને સદાચારમાં નિપુણ છે. રાજનીતિમાં પારંગત, બ્રાહ્મણપ્રેમી, વિદ્વાન, સદગુણસંપન્ન, શિસ્તબદ્ધ અને again again again શત્રુદહન કરે છે. યજુરવેદમાં નિપુણ, વેદજ્ઞો દ્વારા માન્ય, ધનુર્વેદ તથા વેદાંગોમાં પ્રવીણ છે. વિશાળ ભુજાવાળા, મહાબળવાન, શંખ સમાન ગળાવાળા, સુંદર ચહેરાવાળા, છુપાયેલા કાંધના હાડકાં, તાંબાના રંગના નેત્રવાળા – એ લોકમાં રામ તરીકે જાણીતાં છે. તેમનો અવાજ મૃદંગ જેવો ગુંજતો, કાંતિમય, ઉર્જાસભર, સમચતુર અંગવાળા, સ્પષ્ટ અંગવાળા તથા શ્યામવર્ણ ધરાવે છે. શ્રીરામ ત્રણ રીતે દૃઢ, ત્રણ રીતે લાંબા, ત્રણ રીતે સમાન, ત્રણ રીતે ઉન્નત, ત્રણ રીતે તાંબાના રંગવાળા, ત્રણ રીતે કોમળ અને ત્રણ રીતે ઊંડા છે. તેમના શરીરે ત્રણ રેખાઓ, ત્રણ વાંકા ભાગો, ચાર વિશિષ્ટ અંગો, ત્રણ મસ્તક, ચાર વિભાગો, ચાર નિશાનીઓ, ચાર જાંઘો અને ચાર સમાનતાઓ છે. તેઓ પાસે ચૌદ જોડી, ચાર દાંત, ચાલવાની ચાર રીતો, વિશાળ હોઠ, જડબાં અને નાક, પાંચ કોમળ ગુણો અને આઠ કુળો છે. દસ અંગો કમળ સમાન, દસ વિશાળ, ત્રણ આવરણવાળા, બે સફેદ નિશાનવાળા, છ ઉન્નત ભાગો, નવ પાતળા અંગો અને ત્રણ રીતે વિસ્તૃત એવા રાઘવ છે. તેઓ સત્ય અને ધર્મમાં આનંદ પામે છે, તેજસ્વી છે, દયાળુ અને સહાનુભૂતિથી ભરપૂર છે, સમયે અને સ્થાને યોગ્ય વર્તન જાણે છે અને સર્વને પ્રિય વચન બોલે છે. રામના ભાઈ, બીજી માતાએ જન્મેલા સઉમિત્રિ લક્ષ્મણ, અપરિમિત તેજવાળા, પ્રેમ, રૂપ અને ગુણોમાં સમાન છે. એ રામ, સોનાની જેમ તેજસ્વી, યશસ્વી, શ્યામવર્ણ અને મહાન પ્રતિષ્ઠાવાળા, બંને પુરુષસિંહો તમને જોવા માટે આતુર છે. પૃથ્વી પર સર્વત્ર શોધતા શોધતા તેઓ અમારા સાથે જોડાયા અને તમારી શોધમાં સમગ્ર ધરતી પર ભટક્યા. તેઓ ઋષ્યમૂક પર્વતની છાયામાં વૃક્ષોની ઘેરી ઝાડીઓમાં પૂર્વકર્મથી નિમિત્ત થયેલા પ્રાણીઓના સ્વામી સુગ્રીવને જોવા ગયા. તેમણે પોતાના ભાઈના ડરે બેઠેલા, સૌમ્ય અને સુંદર સુગ્રીવને જોયા. અમે પણ વાનરરાજ સુગ્રીવની સેવા કરીએ છીએ, જે સત્યનિષ્ઠ છે. ત્યારબાદ, વલ્કલધારી અને શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યધારી એ બંને ભાઈઓ ઋષ્યમૂક પર્વતની સુખદ ભૂમિએ આવ્યા. તેઓને ધનુષ્યથી સજ્જ જોઈ, વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવ ડરીને પર્વતની ચોટી પર ચઢી ગયો. ત્યાં પર્વતશિખરે વાનરરાજ સ્થિર રહ્યો. તેણે તરત મને એકલો જ એમની પાસે મોકલ્યો. તેથી, સુગ્રીવના આદેશે, હું એ પુરુષસિંહો પાસે ગયો. સુંદર અને શુભલક્ષણો ધરાવતા, જોડેલા હાથે એ બંને ભાઈઓ મારા સામે આવ્યા. હું એમની સાચી ઓળખીને પ્રેમથી અભિભૂત થયો. પછી, હું એમના પીઠ પર બેસાડી, એમને એ સ્થાન પર લાવ્યો અને મહાત્મા સુગ્રીવને સાચા રૂપે રજૂ કર્યા. બન્ને વચ્ચે પરસ્પર સંવાદથી ગાઢ સ્નેહ ઉત્પન્ન થયો; ત્યાં એ બે પ્રસિદ્ધ, વાનરરાજ અને મનુષ્યરાજ, એકબીજાને ધીરજ આપતા ગયા અને ભૂતકાળની ઘટનાઓની ચર્ચા કરી. પછી રામ, લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ, સુગ્રીવને આશ્વાસન આપ્યો. પોતાના ભાઈ વાલી દ્વારા, એક સ્ત્રીના કારણે, સુગ્રીવને રાજ્યમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યો હતો; એ સમયે, તમારી વિયોગની પીડા રામને વ્યથા પહોંચાડતી હતી. ત્યારબાદ, લક્ષ્મણે વાનરરાજ સુગ્રીવને સંદેશ આપ્યો, અને સુગ્રીવે લક્ષ્મણના વચનો ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યા.