રાક્ષસીઓએ ત્રિજટાને પૂછ્યું: “તમે ગઈ કાલે રાત્રે કેવો સ્વપ્ન જોયો? અમને કહો.” ત્યારે ત્રિજટાએ યોગ્ય સમયે પોતાના સ્વપ્નનું વર્ણન કરવું શરૂ કર્યું: “હું જોઉં છું કે આકાશમાં એક દિવ્ય હાથીદાંતી પલકી ઉડી રહી છે. તેમાં રઘુકુલશિરોમણિ શ્રીરામ, સફેદ વસ્ત્ર અને સફેદ માળા ધારણ કરીને, પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે, હજારો ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાતી પલકીમાં આરૂઢ છે. આજે મારા સ્વપ્નમાં મેં સીતા માતાને પણ સફેદ વસ્ત્રમાં, દરિયે ઘેરાયેલા સફેદ પર્વત પર ઉભેલી જોઈ. સીતા ફરીથી રામ સાથે મળી ગઈ હતી – જેમ તેજસ્વિતા સૂર્ય સાથે રહે છે. પછી રામને મેં ચાર દાંતવાળા મહાન ગજરૂપે જોયા. લક્ષ્મણ સાથે આરૂઢ થઈને, તેઓ પર્વત જેવા તેજથી ઝગમગતા દેખાતા હતા. બંને ભાઈઓ પોતાના તેજથી સૂર્ય સમાન પ્રકાશિત થઈ રહ્યા હતા. સફેદ વસ્ત્ર અને માળા પહેરીને, તેઓ જાનકી પાસે આવ્યા. એ પર્વતના શિખરે, આકાશમાં ઊભેલા ગજ પાસે, જાનકી પોતાના પતિના ભુજ પર આરામથી આરૂઢ હતી. પછી, પતિની ગોદમાંથી ઉછળી, કમળને આંખોવાળી સીતા, ચંદ્ર અને સૂર્યના ચહેરા પોતાના હાથથી પુંછતી હતી. ત્યારબાદ એ બે રાજકુમારો સાથે, તે ઉત્તમ ગજ અને વિશાળ આંખોવાળી સીતાજી લંકાના ઉપર ભાગે ઊભા હતા. પછી મેં જોયું કે કકુત્સ્થ શ્રીરામ પોતાની પત્ની સીતાજી સાથે, આઠ ફિક્કા વાછરડાવાળા રથમાં અહીં આવ્યા. તેઓ સફેદ વસ્ત્ર અને માળા પહેરીને લક્ષ્મણ સાથે આવ્યા. પછી બીજી જગ્યાએ મેં સાચા પરાક્રમી રામને જોયા. મહાબલી રામ, પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ અને સીતાજી સાથે, દિવ્ય પુષ્પક વિમાને આરૂઢ થઈને, સૂર્ય સમાન તેજથી ઝગમગતા હતા. ઉત્તર દિશામાં જોઈને, શ્રેષ્ઠ પુરુષ રામ આગળ વધ્યા. મારા સ્વપ્નમાં મેં એવા રામને જોયા, જેમનું પરાક્રમ ભગવાન વિષ્ણુ સમાન છે. લક્ષ્મણ અને સીતાજી સાથે મેં તેમને જોયા. રામ, મહાન તેજવાળા, દેવો કે દૈત્યોથી જીતાઈ શકતા નથી. રાક્ષસો પણ તેમને હરાવી શકતા નથી, જેમ દુષ્ટને સ્વર્ગ પ્રાપ્ત થતું નથી. પછી મેં રાવણને જોયો—માથું મુંડાયેલું, તેલ લગાવેલું, લાલ વસ્ત્ર પહેરેલું, માદક દ્રવ્યો પીધેલા, કરવી ફૂલોની માળા ધારણ કરેલી. આજે રાવણ પુષ્પક વિમાનમાંથી જમીન પર પડી ગયો. પછી એક સ્ત્રી, મુંડાયેલા માથાવાળી, કાળાં વસ્ત્ર પહેરીને, તેને ખેંચતી હતી. રાવણ ગધેડાં દ્વારા ખેંચાતા રથમાં હતો, લાલ માળા અને લાલ ઉંગટીઓથી રંગાયેલો. તે તેલ પીતો, હસતો, નૃત્ય કરતો, ભ્રમિત મન અને વિચલિત ઇન્દ્રિયો સાથે, ઝડપથી દક્ષિણ દિશામાં ગધેડા પર સવાર હતો. ફરી મેં જોયું કે રાક્ષસાધિપતિ રાવણ ગધેડા દ્વારા ડરાવાયેલો અને ગભરાયેલો, માથું નીચે કરીને જમીન પર પડી ગયો. પછી તે ભયાનક, દુર્ગંધયુક્ત, અસહ્ય અંધકાર—જે નર્ક જેવી ગંદકી અને કાદવથી ભરેલી હતી—તેમાં ઝડપથી ડૂબી ગયો. દક્ષિણ દિશામાં જઈને, તે કાદવવાળા તળાવમાં પ્રવેશ્યો. લાલ વસ્ત્ર પહેરીને એક સ્ત્રીએ દશમુખ રાવણને ગળામાં બાંધ્યો. કાળી સ્ત્રી, શરીરે કાદવ લગાવેલી, તેને દક્ષિણ તરફ ખેંચી ગઈ. ત્યાં જ મેં મહાબલી કુંભકર્ણને જોયો. રાવણના બધા પુત્રો, માથે તેલ લગાવેલા, હાજર હતા; દશમુખ રાવણ સુઅર પર સવાર હતો અને ઇન્દ્રજિત ડોલ્ફિન પર. કુંભકર્ણ ઊંટ પર સવાર થઈને દક્ષિણ તરફ જઈ રહ્યો હતો. ત્યાં મેં એકલાં વિભીષણને સફેદ છત્ર સાથે જોયા. તે સફેદ વસ્ત્ર અને માળા પહેરેલા, સફેદ સુગંધથી સુગંધિત, શંખ અને ઢોલના નાદ, નૃત્ય અને ગીતોથી શોભિત હતા. પછી તેઓ ચાર દાંતો અને પર્વત સમાન દિવ્ય ગજ પર આરૂઢ થયા, જેના ગર્જન વાદળની ગર્જના જેવી હતી. વિભીષણ ચાર મંત્રીઓ સાથે આકાશમાં આવ્યા. પછી એક મહાન સભા રચાઈ, જેમાં સંગીત અને વાદ્યોના સ્વર ગૂંજતા હતા. રાક્ષસો લાલ માળા અને લાલ વસ્ત્ર પહેરીને રક્ત પીતાં હતાં. સુંદર લંકા નગર, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સાથે, સમુદ્રમાં પડેલી દેખાઈ; તેના મિનારા અને દ્વાર તૂટી ગયેલા હતા. મારા સ્વપ્નમાં મેં લંકાને જોયું—જે રાવણ દ્વારા રક્ષાતી—but રામના વાનર દૂત દ્વારા દહન થયેલી હતી. લંકાની તમામ રાક્ષસી સ્ત્રીઓ, તેલ પીધેલું, ઉલ્લાસથી હસતી, રાખથી મલમલાયેલી દેખાઈ. કુંભકર્ણ અને અન્ય મુખ્ય રાક્ષસો સહિત, સૌ લાલ વસ્ત્ર પહેરીને ગૌમયના તળાવમાં પ્રવેશ્યા. હવે જાઓ, પોતે જોઈ લો—રાઘવ સીતાજીને પ્રાપ્ત કરશે; ક્રોધથી ભરપૂર રામ તમને અને તમામ રાક્ષસોને વિનાશ કરશે. તે પોતાની પ્રિય, પૂજ્ય, વનવાસી પત્નીનું અપમાન કે ધમકી સહન કરશે નહીં. હવે ઉગ્ર વચનો પૂરાં કરો; મૃદુ વાણી બોલો. વૈદેહી પાસે વિનંતી કરીએ—મને એ જ યોગ્ય લાગે છે. જેમનું સ્વપ્ન આવું હોય, તે દુઃખમાં રહીને પણ અનેક દુઃખોથી મુક્ત થશે અને પોતાના પ્રિયને પ્રાપ્ત કરશે. જ્યારે તેણે અપમાન સહન કર્યું હોય—even so, રાક્ષસીઓ, તેની પાસે વિનંતી કરો; વધુ ચર્ચાનો અર્થ નથી. રાઘવથી ભયંકર ભય રાક્ષસોમાં આવી ગયો છે. મૈથિલી, જનકનંદિની, નમ્રતાથી સહેજ પ્રસન્ન થઈ જાય છે; એ એકલી જ રાક્ષસીઓને મહા સંકટમાંથી બચાવી શકે છે. આ વિશાળ આંખોવાળી સ્ત્રીમાં હું કોઈ દોષ નથી જોતી—even તેના અંગોમાં લઘુત્તમ ખોટ પણ નથી. મને માત્ર તેના છાયામાં થોડું દુઃખ દેખાય છે; આ દેવી, જે deserving નથી, તે પણ આકાશ માર્ગે આવીને દુઃખ સહન કરી રહી છે.