જનકની દીકરી, સિતા, દુઃખના પાંખે પડેલી હતી. શીતલ પવનથી કમળની સુંદરતા જેમ ઓલવાઈ જાય છે, તેમ અનેક દુઃખો અને વિપત્તિઓના પ્રહારોમાં, તેણીની કાંતિ ઓલવાઈ ગઈ હતી. ચક્રવાક પંખી પોતાના સાથી વિના જેમ વિલાપ કરે છે, તેમ સિતા પણ એકલાઈમાં, દયનીય સ્થિતિમાં પડી હતી. આશોક વૃક્ષોના ફૂલો વડે ભરેલા, ઝૂકતા ડાળીઓ, તેના દુઃખને વધુ ઊંડું બનાવતી હતી. શિયાળાની વિદાય પછી સૂર્યના હજાર કિરણો જેમ ફેલાય છે, તેમ દુઃખની ઠંડીમાં પણ પ્રકાશ ફેલાઈ રહ્યો હતો. હનુમાન, મનમાં વિચારતા, હવે નિશ્ચિત થયા કે આ જ સીતા છે. તે વટ વૃક્ષમાં બેસી રહ્યો, વૃક્ષના આશ્રયમાં, વાનરગણમાં શ્રેષ્ઠ, દ્રઢ અને ઝડપી હનુમાન. પછી ચંદ્ર, સફેદ કમળ સમાન, શુદ્ધ અને તેજસ્વી, આકાશમાં સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો હતો; જળમાં હંસ જેમ તરે છે, તેમ ચંદ્રની કાંતિ ફેલાઈ હતી. એ ચંદ્ર, શીતલ કિરણોથી, હનુમાનને સાથ આપતો હતો. હનુમાને સિતાને જોયા, જેમ પૂર્ણ ચંદ્રનું ચહેરું, પણ ભારે દુઃખોથી દબાયેલ, પાણીમાં ભારથી ઝૂકેલી નાવ જેવી. વૈદેહી (સિતા)ને જોવા માટે, પવનપુત્ર હનુમાને નજીકમાં રાક્ષસીઓ પણ જોયા, જે દેખાવમાં ભયાનક હતી. એક રાક્ષસી એક આંખવાળી, એક એક કાનવાળી, એકનાં કાન ઢંકાયેલા, એકનાં કાન જ ન હતા, એકનાં શંખ જેવું કાન, એકનાં નાક માથા સુધી ઊંચી હતી. એકનું શરીર વિશાળ, અંગો મજબૂત, એક લાંબી પાતળી ગળાવાળી, એકનાં વાળ ઉલઝાયેલા, એકનાં વાળ ઘણાં, એક વાળથી ઓઢણી ઓઢેલી. એકનાં કાન અને કપાળ ઝૂકેલા, પેટ અને સ્તન લટકેલા, મોટા હોઠ અને ઠોડી, મોઢું ખોલેલું, ઘૂંટણ લટકેલા. ટૂકડા અને ઊંચા, કૂણાં અને વિકૃત, વામન, ક્રૂર, વાંકડા ચહેરાવાળી, પીળા આંખવાળી, વિકૃત અવયવવાળી. વિકૃત, પીળા, કાળા, ગુસ્સાવાળી, ઝઘડાળું, કાળા લોખંડના શસ્ત્રો ધારણ કરનારી. ક્યારેક દુકાર, હરણ, વાઘ, મહીસ, બકરા જેવા ચહેરા, ક્યારેક હાથી, ઊંટ, ઘોડા જેવા પગ, કેટલાકનાં માથા જમીનમાં. ક્યારેક એક હાથ, એક પગ, ગધેડા, ઘોડા, ગાય, હાથી, વાનર જેવા કાન, કેટલાકનાં નાક બહુ મોટી, તિરછા, અથવા નાક જ નહીં; કેટલાકનાં હાથી જેવી નાક, કેટલાક માથાથી શ્વાસ લેતા. હાથી, વિશાળ, ગાય, પાંદડાં જેવા પગ, મોટા માથા અને ગળા, મોટા સ્તન અને પેટ. મોટા મોઢા અને આંખ, લાંબી જીભ અને ચહેરા, બકરા, હાથી, ગાય, દુકાર જેવા ચહેરા. ઘોડા, ઊંટ, ગધેડા જેવા ચહેરાવાળી ભયાનક રાક્ષસીઓ, શસ્ત્રો ધારણ કરનારી, ગુસ્સાવાળી, ઝઘડાળું. ધૂમ્ર વાળ, વિકૃત ચહેરાવાળી, હંમેશા દારૂ પીતી, હંમેશા માંસપ્રિય. એ વૃક્ષની આસપાસ, પહોળા ખભાવાળી રાક્ષસીઓ બેઠેલી હતી; અને નીચે, નિર્દોષ રાજકુમારી, સિતા. તેજસ્વી હનુમાન, જનકની દીકરીને જોયા: દુઃખથી ઝૂકેલી, તેના વાળમાં ધૂળ અને ગંદકી. તેના પુણ્ય ઘટી ગયેલા, પૃથ્વી પર પડેલી, જાણે તારા ધરતી પર પડી હોય; ગુણવાન, પતિથી વિયોગમાં પીડિત. સુંદર આભૂષણોથી વિહોણી, પતિના પ્રેમથી સજ્જ, રાક્ષસાધિપતિ દ્વારા બંધાયેલી, પોતાના લોકોથી વિભાજિત. સેનાઓથી ઘેરાયેલી, જાણે હાથીણ ગોળમાં, જાણે વાદળના કિનારે ચાંદની, શરદની ધૂંધથી ઢંકાયેલી. દુઃખી, અસ્પર્શિત, જાણે સારંગી બેસી નથી, પતિના કલ્યાણમાં તત્પર, પણ રાક્ષસીઓનો ભય. આશોકવનમાં, દુઃખના સાગરમાં ડૂબેલી, એ રાક્ષસીઓથી ઘેરાયેલી, જાણે રોહિણી તારાઓની વચ્ચે. હનુમાને તેને જોયા, જાણે ફૂલો વિહોણી વેલ, શરીર પર ધૂળ, છતાં સૌંદર્યથી શોભતી; કમળની ડાંડી પર કાદવ હોય, તેમ તેજસ્વી, છતાં ઝાંખી. મેલમસૂક કપડાંમાં, તેજસ્વી, હનુમાન વાનરે તેને જોયા, હરણ જેવી આંખવાળી, ઢંકાઈ ગયેલી. એ દેવી, દુઃખી ચહેરે, છતાં અડોલ, પોતાના પુણ્યથી રક્ષિત, કાળી આંખવાળી, પતિના તેજથી શોભતી. હનુમાન, સીતાને હરણ જેવી આંખોથી જોયા, જાણે ડરેલી હરણ, બધે નજર ફેરવી રહી. તેના ઉદ્વેગથી વૃક્ષના પાંદડા જાણે બળી જાય છે, જાણે દુઃખનું ગાઢ વાદળ, જાણે પીડાનું મોજું ઉઠ્યું છે. તેના અંગ સુગઠિત, આભૂષણ વિહોણા છતાં સૌંદર્ય અખંડિત, મિથિલાની રાજકુમારીને જોઈને, મરુતિને અદ્વિતीय આનંદ થયો. હનુમાન, તેના મદમસ્ત આંખોવાળી સિતાને જોઈ, આનંદથી આંખે આંસુ આવી ગયા. ત્યાં તેણે રામને વંદન કર્યું. પછી, રામ અને લક્ષ્મણને નમન કરીને, શક્તિશાળી હનુમાન, સિતાને જોઈ આનંદિત, છુપાઈ ગયો. હવે અઠારમો અધ્યાય. વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડમાં અઠારમો અધ્યાય. હનુમાન, ફૂલો વડે ભરેલા વનને નિહાળી, વૈદેહી (સિતા)ને શોધતો, રાત લગભગ પૂરી થઈ હતી. તેણે સાંભળ્યા, બ્રહ્મરાક્ષસો દ્વારા, રાત્રે, વેદ chanting અને યજ્ઞના અવાજ — વેદના છ અંગોમાં પંડિત, વિદ્વાન લોકો દ્વારા. પછી, શુભ સંગીત અને મીઠા અવાજોથી, દશમુખ રાવણ, શક્તિશાળી, જાગૃત થયો. જાગ્યા પછી, વિખ્યાત અને શક્તિશાળી રાક્ષસાધિપતિ, લટકેલા હાર અને વસ્ત્રો પહેરી, વૈદેહી (સિતા) વિશે વિચારવા લાગ્યો.