હનુમાન એ અશોક વનના એક વૃક્ષ પર બેઠા હતા, જ્યાં તેમણે એક સુવર્ણાંગી સ્ત્રીને જોયા, જે હંમેશાં સ્મિત કરતી અને મૃદુ વાણી ધરાવતી હતી. આ સ્ત્રી, જે દુઃખની અયોગ્ય હતી, છતાં સહન કરી રહી હતી. રાઘવ, એટલે કે રામ, આ કલ્યાણવતી સ્ત્રીને જોવા માટે તરસતા હતા, જેમ કોઈ તરસેલો માણસ રસ્તા પર તળાવ શોધે છે. નિશ્ચિતપણે, જ્યારે રાઘવને ફરીથી સીતાની પ્રાપ્તિ થશે, ત્યારે રાજાને ગુમાવેલા રાજ્ય પાછું મળે તેમ તેને આનંદ મળશે. સીતાએ ભોગવિલાસોનો ત્યાગ કર્યો છે, અને પોતાના કુટુંબથી પણ વિહોણી છે; તે માત્ર રામ સાથે પુનર્મિલનની આશામાં પોતાનું શરીર જાળવી રહી છે. તે રાક્ષસીઓ તરફ પણ નજર કરતી નથી, અને વૃક્ષો પર ફૂલો અને ફળો જોવા પણ રસ ધરાવતી નથી; તેની ગતિ માત્ર રામમાં જ સ્થિર છે. સ્ત્રી માટે પતિ સૌથી શ્રેષ્ઠ આભૂષણ છે, જે કોઈ રત્નથી પણ વધારે તેજસ્વી છે; પતિથી વિભાજિત હોય, તો તે સૌંદર્યવતી હોવા છતાં ચમકતી નથી. રામ પણ એક અઘુરી કાર્ય કરી રહ્યા છે; સીતાથી વિહોણા હોવા છતાં, તેઓ પોતાનું શરીર જાળવી રહ્યા છે અને દુઃખમાં ડૂબી નથી રહ્યા. હનુમાન, જ્યારે સીતાને જોઈ રહ્યા છે—જેણે કાળાં વાળ અને કમળ જેવી આંખો છે, જે સુખની યોગ્ય છે, છતાં દુઃખથી પીડાઈ રહી છે—ત્યારે હનુમાનનું પોતાનું હૃદય પણ દુઃખી થાય છે. સીતાએ પૃથ્વી જેવી સહનશીલતા રાખી છે, અને જ્યારે રાઘવ અને લક્ષ્મણ દ્વારા રક્ષિત હતી, ત્યારે હવે તે વૃક્ષની નીચે, રાક્ષસીઓની વાંકડા નજર વચ્ચે, સુરક્ષિત છે. જેમ કમળને હિમશીતળ પવન વાગે છે, તેમ તેની સુંદરતા ઓછી થઈ ગઈ છે; અનેક દુઃખોથી પીડાઈ, ચક્રવાક પંખીની જેમ પતિથી વિહોણી, જનકની પુત્રી અત્યંત કરુણ સ્થિતિમાં છે. આ અશોક વૃક્ષો, જે ફૂલો અને લટકતી ડાળીઓથી ભરેલા છે, તેના દુઃખને વધુ ગાઢ કરે છે; અને જેમ શીતકિરણ સૂર્ય શિયાળાની વિદાય પછી ઊગે છે, તેમ હજારો કિરણોવાળો સૂર્ય પણ આકાશમાં ચમકે છે. આ બધું વિચારતા, હનુમાન—જે વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અને ઝડપી છે—વૃક્ષમાં આરામથી બેઠા, અને તેમને નિશ્ચિત થયું કે આ સીતા છે. પછી, ચંદ્ર, સફેદ કમળની જેમ શુદ્ધ અને તેજસ્વી, આકાશમાં સ્પષ્ટ દેખાયો, અને વાદળી પાણીમાં હંસ જેવો લાગ્યો. એ ચંદ્ર, શીતલ કિરણોથી, પવનદેવના પુત્ર હનુમાનને સંગ આપે છે. હનુમાન, જે વૈદેહી (સીતાને) જોવા ઈચ્છતા હતા, તેમણે સીતાને જોયા—જેણે ચાંદની જેવી મુખાકૃતિ, પણ ભારે દુઃખથી પીડાઈ, પાણીમાં ભારથી ડૂબેલી નાવ જેવી હતી. હનુમાનની નજરમાં ભયજનક દેખાવ ધરાવતી રાક્ષસીઓ આવી. એક આંખવાળી, એક કાનવાળી, એક કાન ઢંકેલી, એક કાન વિનાની, શંખાકાર કાનવાળી, અને એકના નાક માથાની ટોચ સુધી ઊંચા હતા. એકનું વિશાળ શરીર અને સ્પષ્ટ અંગો, એકની પાતળી અને લાંબી ગળા, એકની વિખરેલી વાળ, એકની ખૂબ જ વાળ, એક વાળથી ઓઢણી ઓઢેલી હતી. કેટલાંકના લટકતા કાન અને કપાળ, લટકતો પેટ અને સ્તન, મોટા હોઠ અને ચિહ્ન, પહોળો મોં, લટકતા ઘૂંટણ. ટૂંકા અને ઊંચા, કૂણાં અને વાંકડા, બટકાં, ભયજનક, વાંકડા ચહેરા, પીળા આંખો, વિકૃત અંગો. વાંકડા, પીળા, કાળા, ક્રોધી, ઝઘડાળુ; કાળાં લોખંડના શૂલ અને ગદા ધરાવતા. કેટલાંકના ચહેરા સુઅર, હરણ, વાઘ, મહિસ, બકરા જેવા; કેટલાંકના પગ હાથી, ઊંટ, ઘોડા જેવા, અને કેટલાંકના માથા જમીનમાં દટાયેલા. એક હાથ, એક પગ, ગધેડા, ઘોડા, ગાય, હાથી, વાનર જેવા કાન, અને અન્ય અનેક પ્રકારના. મોટાં નાક, વાંકડાં નાક, નાક વિનાં, હાથી જેવા નાક, અને કેટલાંક額થી શ્વાસ લેતા. હાથી જેવા પગ, વિશાળ પગ, ગાય જેવા પગ, અને પાદપદમ જેવા પગ; ખૂબ જ મોટાં માથા અને ગળા, અને વિશાળ સ્તન અને પેટ. મોટાં મોં અને આંખો, લાંબી જીભ અને ચહેરા; બકરા, હાથી, ગાય, સુઅર જેવા ચહેરા. ઘોડા, ઊંટ, ગધેડા જેવા ચહેરા ધરાવતાં, ભયજનક રાક્ષસીઓ; શૂલ અને ગદા પકડી, ક્રોધી અને ઝઘડાળુ. ભયજનક, ધૂમ્ર વાળવાળી, વિકૃત ચહેરાવાળી રાક્ષસીઓ; સતત દારૂ પીતી, હંમેશાં માંસપ્રિય. આ broad shouldered વૃક્ષની આસપાસ બેસેલી, અને તેના નીચે નિર્દોષ રાજકુમારી (સીતા) હતી. હનુમાન, તેજસ્વી, જનકની પુત્રીને નિહાળી—દુઃખથી ઝાંખી, દુઃખથી બળેલી, તેના વાળ ધૂળથી ગૂંચવાયેલા. તેના પુણ્યનો ક્ષય થયો, પૃથ્વી પર પડેલા તારાની જેમ; તે ગુણવતી, પરંતુ પતિથી વિહોણી દુઃખ સહન કરી રહી છે. સીતા, સુંદર આભૂષણોથી વિહોણી, પતિના પ્રેમથી શોભિત; રાક્ષસાધિપતિ દ્વારા બંધાયેલ, કુટુંબથી વિહોણી. સેનાઓથી ઘેરાયેલી, હાથીની માદા જેવી; વાદળના કિનારે અર્ધચંદ્ર જેવી, શરદના ધુમ્મસથી ઢંકાયેલી. દુઃખી, પરંતુ અસ્પર્શિત, સુરવાળા વાદ્યમાં તરંગ ન હોય તેમ; પતિના કલ્યાણ માટે સમર્પિત, છતાં રાક્ષસીઓની અધિનતા હેઠળ. અશોક વનમાં, દુઃખના સમુદ્રમાં ડૂબેલી; રાક્ષસીઓથી ઘેરાયેલી, જેમ રોહિણી તારા સાથે. હનુમાન એ સીતાને ત્યાં જોયા—કાંઈ ફૂલો વિનાની વેલ જેવી; શરીર પર ધૂળ લાગેલી, છતાં સુંદરતા ઝળહળતી; કમળની ડાળી પર કાદવ લાગેલી, ચમકતી પણ ચમકતી નહીં. મેલાં, ફાટેલા કપડાં પહેરી, તેજસ્વી; હનુમાન એ વાનરે, હરણ જેવી આંખોવાળી સીતાને જોયા, જે ઢંકાયેલી હતી. એ દેવીઓ, દુઃખી મુખવાળી, પણ અવિહળ, પોતાના પુણ્યથી રક્ષિત; સીતાએ કાળી આંખો ધરાવી, પતિના તેજથી ઝળહળતી. હનુમાન, સીતાને હરણ જેવી આંખો સાથે, ભયભીત કિશોરી જેવી, ચારે બાજુ જોઈ રહી હતી—એ રીતે નિહાળી.