આશ્રમમાં ફળ અને મૂળથી સંતોષ માનતી, પોતાના પતિની સેવા માટે સમર્પિત, સીતા વનજીવનમાં એવી આનંદ અનુભવે છે જેમ મહેલમાં પણ અનુભવેત. સુવર્ણકાંતિવાળી, હંમેશા સ્મિતમય અને મૃદુભાષી આ સ્ત્રી, અયોગ્ય દુઃખ સહન કરી રહી છે. રાવણના કષ્ટથી પીડાઈ રહેલી આ પવિત્ર સ્ત્રીને જોવા માટે રાઘવ અત્યંત તરસે છે, જેમ પ્યાસી વ્યક્તિ માર્ગકાંઠે જળાશયને તરસે છે. નિશ્ચિતપણે, જ્યારે રાઘવ તેને પાછી મેળવે છે, ત્યારે રાજાને પોતાનું ગુમાવેલું રાજ્ય પાછું મળે તેમ આનંદ પ્રાપ્ત કરશે. સીતા ભૌતિક સુખોને ત્યજી ચૂકી છે અને કુટુંબથી વિયોગ પામી છે; તે માત્ર પતિ સાથેના મિલનના આશયથી જ શરીર જાળવી રહી છે. તે રાક્ષસ સ્ત્રીઓ તરફ કે આ ફૂલ અને ફળથી ભરેલા વૃક્ષો તરફ નજર પણ કરતી નથી; નિશ્ચયથી, તેનું મન માત્ર રામમાં જ સ્થિર છે. પતિ સ્ત્રી માટે સર્વોત્કૃષ્ટ આભૂષણ છે, જે કોઈ રત્ન કરતાં વધારે તેજસ્વી છે; પતિથી વિયોગ પામેલી, એ સૌંદર્યસંપન્ન હોવા છતાં પણ તેજપ્રદ નથી. રામ પણ મોટું સાધન કરી રહ્યા છે—પત્ની વિના હોવા છતાં, દુઃખમાં પણ પોતાનું શરીર જાળવી રાખે છે અને દુઃખમાં ડૂબી જતા નથી. સીતા, જેણે કાળી વાળ અને કમળની પાંખડી જેવી આંખો ધરાવે છે, સુખ માટે યોગ્ય હોવા છતાં દુઃખથી પીડાઈ રહી છે, તેને જોઈને મારું પણ હૃદય દુઃખી થાય છે. ભૂતકાળે રાઘવ અને લક્ષ્મણના રક્ષણમાં રહેલી, ભૂમિ જેવી ધીરજવાળી, નીલકમળ જેવી આંખો ધરાવતી સીતા હવે વૃક્ષની છાંયામાં વિકૃત દૃષ્ટિવાળી રાક્ષસ સ્ત્રીઓ દ્વારા રક્ષાઈ રહી છે. જેમ તુષારથી પીડાયેલી કમળની પાંખડી ઝૂકી જાય છે, તેમ અનેક દુઃખોથી પીડાઈ, ચક્રવાક પંખીની જેમ પતિ વિના, જનકનંદિની દયનીય હાલતમાં છે. આશોક વૃક્ષોની ફૂલો અને વાંકડા ડાળીઓ તેના દુઃખને વધારે છે; અને જેમ શીતકાળના અંતે શીતલ રશ્મી સૂર્ય ઉગે છે, તેમ હજાર કિરણોવાળો સૂર્ય પણ આકાશમાં ચડી રહ્યો છે. આ રીતે વિચારતા, વાનર હનુમાન, હવે નિશ્ચિત થઈ ગયા કે આ સીતા છે, તે વૃક્ષમાં બેઠા, જે તેમને આશ્રય આપતું હતું—મજબૂત અને ઝડપી વાનર તરીકે. એ સમયે, શુદ્ધ અને તેજસ્વી ચાંદ્રમા, સફેદ કમળના ગુચ્છ જેવો, આકાશમાં પ્રગટ્યો—જેમ નીલા જળમાં હંસ. એ ચાંદ્રમા, તેની શીતલ કિરણોથી, પવનપુત્ર હનુમાનને સહચરતા આપી રહ્યો હતો. ત્યારબાદ, હનુમાને જોઈ, કે સીતા, જેણે ચંદ્ર જેવું ચહેરું ધરાવ્યું છે, ભારે દુઃખથી ઝૂકી ગઈ છે—જેમ પાણીમાં ભારથી લદાયેલ નૌકા. વૈદેહી સીતા દર્શન કરવા ઈચ્છે, એવા હનુમાને નજીકમાં ભયાનક રૂપવાળી રાક્ષસ સ્ત્રીઓ દેખાઈ. કોઈની એક જ આંખ હતી, કોઈની એક જ કાન, કોઈના કાન ઢંકાયેલા, કોઈના કાન જ નહોતા, કોઈના શંખાકાર કાન, તો કોઈની નાસિકા શિર્ષ પર હતી. કોઈનું દેહ વિશાળ અને અંગો મોટાં, કોઈની લમ્બી પાતળી ગળા, કોઈના વાળ વિખરેલા, કોઈના વાળ ઘણા અને વાળનો જ ચોગો પહેરેલો. કોઈના કાન અને કપાળ લટકતા, પેટ અને સ્તન લટકતા, મોટા હોઠ અને ચિહ્ન, મોટો મોં, ઘૂંટણ લટકતા. ટૂંકા, ઊંચા, કૂણાં, વિકૃત, બટકાં, ભયાનક, વાંકડા ચહેરાવાળા, પીળા નેત્રવાળા, વિકૃત અંગવાળા. કોઈ વાંકડા, કોઈ કાળી, કોઈ ક્રોધી, કોઈ ઝઘડાળુ; બધાની પાસે કાળી લોખંડની સળિયા અને ગદા. કોઈના ચહેરા વરાહ, હરણ, વાઘ, મહીષ, બકરા જેવા; કોઈના પગ હાથી, ઊંટ, ઘોડા જેવા; તો કોઈના માથા જમીનમાં દટાયેલા. કોઈની એક જ હાથ, એક જ પગ, કોઈના ગધેડા, ઘોડા, ગાય, હાથી, વાનર જેવા કાન. કોઈની નાક બહુ મોટી, વાંકી, તો કોઈની નાક જ નહોતી; કોઈની હાથી જેવી નાક, તો કોઈ માથેથી શ્વાસ લેતી. કોઈના પગ હાથી જેવા, કોઇના ગાય જેવા, મોટા પગ, પાંજરા જેવા પગ; કોઇના માથા અને ગળા બહુ મોટા, તો કોઇના સ્તન અને પેટ અતિ વિશાળ. oversized મોં, આંખો, લાંબી જિહ્વા, લાંબા ચહેરા; કોઇના ચહેરા બકરા, હાથી, ગાય, શૂકર જેવા. ઘોડા, ઊંટ અને ગધેડા જેવા ચહેરાવાળી ભયાનક રાક્ષસીઓ, હથિયાર લઈને, ક્રોધી અને ઝઘડાળુ. ધૂમ્ર વાળવાળી, વિકૃત ચહેરાવાળી રાક્ષસીઓ, સતત મદિરા પીતાં અને માંસપ્રિય. આ રાક્ષસીઓ વૃક્ષની આસપાસ બેઠેલી હતી, અને નીચે નિર્દોષ રાજકુમારી બેઠેલી હતી. તેજસ્વી હનુમાને જનકનંદિનીને જોયા—દુઃખથી ઝાંખી, તપેલી વાળમાં માટી લાગેલી. તેના પુણ્ય ઘટી ગયેલા, પૃથ્વી પર પડેલા તારા જેવી, પતિથી વિયોગ પામેલી, છતાં ગુણવંતી. તે સુશોભિત આભૂષણોથી વિહોણી, પતિના પ્રેમથી જ શોભાયમાન; રાક્ષસાધિપતિ દ્વારા બાંધેલી, કુટુંબથી વિયોગ પામેલી. સૈન્યથી ઘેરાયેલ, ગજની સ્ત્રીની જેમ ઘેરાયેલ; જેમ વાદળના કિનારે અર્ધચંદ્ર, કે શરદના ધુમ્મસથી ઢંકાયેલ. દુઃખી, પણ અસ્પર્શિત, જેમ સુરમાં ઝુંકી ગયેલું વાદ્ય; પતિના કલ્યાણ માટે સમર્પિત, છતાં રાક્ષસીઓની વશ. આશોકવટિકામાં, દુઃખના મહાસાગરમાં ડૂબેલી; ત્યાં રાક્ષસ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલી, જેમ રોહિણી ચંદ્રમાની આસપાસ તારાઓથી ઘેરાયેલી હોય. હનુમાને તેને ત્યાં જોયા—જેમ ફૂલ વિહોણી વેલ, શરીરે માટી લાગેલી છતાં સૌંદર્યથી શોભાયમાન; જેમ કાદવથી મરડાયેલી કમળની ડાળી, તેજસ્વી છતાં ઝાંખી. મેલાં અને જૂના વસ્ત્રો પહેરેલી તેજસ્વિની; હનુમાને તેને જોયા—મૃગની જેમ આંખવાળી, ઢંકાયેલી. આ દેવીસમાન સ્ત્રી, દુઃખી મુખવાળી છતાં અડગ, પોતાના પવિત્રતાથી રક્ષાયેલી, શ્યામ આંખવાળી, પતિના યશથી તેજસ્વી, એ સીતા હતી.