રામે યુદ્ધમાં ખરા, ત્રિશિરાસ અને મહાબલી દૂષણ—all રાક્ષસો—ને પરાજિત કર્યા, કેમ કે રામ પોતાનો સ્વરૂપ જાણનાર છે. વાનરોની રાજસિંહાસન, જે વાલી દ્વારા કઠિનપણે રક્ષાતું અને મેળવવું મુશ્કેલ હતું, તે પ્રસિદ્ધ સુગ્રીવે સીતા માટે મેળવ્યું. મહાન મહિમાવંત સાગર, જે નદીઓ અને નાળાઓનો સ્વામી છે, તે પણ મારા દ્વારા પાર કરવામાં આવ્યો; અને આ વિશાળ આંખોવાળી સ્ત્રી માટે, આ લંકા નગરનું પણ અવલોકન કર્યું છે. મારી વિચારણા છે કે જો રામ સીતા માટે ધરતીને સાગર સુધી—even આખી દુનિયાને—પલટાવે, તો પણ એ યોગ્ય જ છે. ત્રણ લોકનું રાજ્ય—even આખું બ્રહ્માંડનું રાજપણું—જનકની પુત્રી સીતા સાથે સરખામણી કરી શકાય નહીં; એનું એક અંશ પણ નથી. આ સીતા, મહાન અને ધર્મનિષ્ઠ રાજા જનકની પુત્રી, મિથિલાની રાજકુમારી, પતિ માટે અડગ પ્રતિજ્ઞા ધરાવે છે. એ મહાન રાજા દશરથની મોટેથી વહુ છે, અને યુદ્ધમાં અડગ, પરાક્રમી, ઉત્કૃષ્ટ રામની પત્ની છે. રામ, જે ધર્મ અને કૃતજ્ઞતા જાણે છે, અને પોતાને પણ સમજતા છે, એના પ્રિય પતિ છે—પણ હવે રાક્ષસીઓના વશમાં આવી ગઈ છે. પતિ માટેના પ્રેમથી, એણે બધા સુખ-સંભોગો છોડ્યા, અને એકલતા અને કષ્ટોની ચિંતા કર્યા વિના, એ જંગલમાં પ્રવેશી ગઈ. ફળ અને મૂળમાં સંતોષ રાખી, પતિની સેવા માટે સમર્પિત રહી, એ જંગલમાં પણ મહેલ જેટલો આનંદ અનુભવે છે. આ સોનાની કાયાવાળી, હંમેશા સ્મિત કરતી અને મૃદુ વાણીવાળી સ્ત્રી, અયોગ્ય દુઃખ સહન કરે છે. રાઘવ રાવણથી પીડાતી આ ધર્મનિષ્ઠ સ્ત્રીને જોવા માટે તરસે છે, જેમ તરસેલો માણસ માર્ગકુંડ માટે તરસે છે. નિશ્ચયપૂર્વક, જ્યારે રાઘવ એને પાછી મેળવે, ત્યારે રાજાએ ગુમાવેલું રાજ્ય પાછું મળ્યા પછી જે આનંદ થાય, એ જ આનંદ એ પામશે. એણે બધાં સંભોગો ત્યજી દીધાં છે, અને પોતાના કુટુંબથી પણ વિહોણી છે; એ પોતાનું શરીર માત્ર રામ સાથે પુનર્મિલન માટે જ ટકી રાખે છે. એ રાક્ષસીઓ, ફૂલો-ફળવાળાં વૃક્ષો, બધાં તરફ નજર પણ કરતી નથી; એનું હૃદય માત્ર રામમાં જ સ્થિર છે. પતિ સ્ત્રી માટે શ્રેષ્ઠ આભૂષણ છે, કોઈ પણ ગહનાથી વધુ તેજસ્વી; પતિથી વિભાજિત—even સૌંદર્ય માટે યોગ્ય હોવા છતાં—એ ચમકે નહીં. રામે પણ અઘરું કાર્ય કર્યું છે—પતિથી વિભાજિત હોવા છતાં, એ પોતાના શરીરને ટકી રાખે છે, અને દુઃખમાં ડૂબી નથી જાય. એના કાળા વાળ અને કમળપાંખાં જેવી આંખો જોઈ, અને એ સુખ માટે યોગ્ય હોવા છતાં દુઃખથી પીડાયેલી છે—મારું પણ હૃદય વ્યથિત થાય છે. ધરતી જેવી ધીરજીવાળી, નીલકમળ જેવી આંખોવાળી, જે પહેલાં રાઘવ અને લક્ષ્મણ દ્વારા રક્ષાતી હતી, હવે વૃક્ષની નીચે રાક્ષસીઓની વાંકડાં દૃષ્ટિથી રક્ષાતી છે. શીતલ પવનથી કમળ ઝૂકી જાય છે, એ રીતે એના સૌંદર્યમાં પણ મલિનતા આવી છે; દુઃખોની શ્રેણીથી પીડાયેલી, અને પતિથી વિહોણી, ચકવાક પંખીની જેમ, જનકની પુત્રી કરુણ સ્થિતિમાં છે. આ આશોક વૃક્ષો, ફૂલો-ફળોથી ઝૂકેલા, એના દુઃખને વધારે છે; અને જેમ શીતલ કિરણવાળો સૂર્ય શિયાળે બેસી જાય છે, એ રીતે હજારો કિરણવાળો સૂર્ય પણ ઊગે છે. આ બધું વિચારતા, વાનર હનુમાન, હવે નિશ્ચિત થઈ ગયો કે આ સીતા જ છે, એ વૃક્ષમાં બેઠો, એના આશ્રયમાં, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, શક્તિશાળી અને ઝડપી. આ પછી સત્તરમો અધ્યાય શરૂ થાય છે. ત્યારબાદ, ચાંદ, સફેદ કમળના ગૂંચની જેમ શુદ્ધ અને તેજસ્વી, આકાશમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે, અને જળમાં હંસની જેમ લાગે છે. એ ચાંદ, શાંત અને તેજસ્વી, પોતાના ઠંડા કિરણોથી પવનદેવના પુત્ર હનુમાનને સાથ આપે છે. પછી હનુમાને સીતા જોઈ, એનું ચહેરું પૂર્ણ ચાંદની જેમ છે, પણ ભારે દુઃખોથી પીડાયેલી, પાણીમાં ભારવાળી હોડી જેવી. વૈદેહી (સીતા)ને જોવા ઈચ્છતા હનુમાને નજીકમાં રાક્ષસીઓ દેખાય છે, જે ભયાનક રૂપવાળી છે. એમાંથી એક એક આંખવાળી, એક એક કાનવાળી, એક કાન ઢંકાવેલી, એક કાન વિહોણી, એક શંખ-આકારના કાનવાળી, અને એકની નાક શિરે છે. એક મોટું શરીર અને વિશાળ અંગવાળી, એક પાતળી અને લાંબા ગળાવાળી, એક વિખરાયેલા વાળવાળી, એક વધુ વાળવાળી, અને એક વાળથી ઓઢણી કરેલી. એક ઝૂકેલા કાન અને કપાળવાળી, એક લટકતા પેટ અને સ્તનવાળી, એક મોટા હોઠ અને ચીણવાળી, એક ફાટેલા મોઢાવાળી, અને એક લટકતા ઘૂંટણવાળી. ટૂંકી અને ઊંચી, કૂણાં, વિકૃત, બટકાં, ભયાનક, વાંકડાં ચહેરાવાળી, પીળાં આંખવાળી, અને વિકૃત અંગવાળી. વિકૃત, પીળાં, કાળી, ક્રોધી, ઝઘડાળ; કાળી લોખંડની કાંટા અને ગદા ધારણ કરેલી. કુંવર, હરણ, વાઘ, મહિષ, બકરીના ચહેરાવાળી; કેટલાક હાથી, ઊંટ, ઘોડાના પગવાળી, અને કેટલાકના માથું જમીન પર છે. કેટલાક એક હાથ, એક પગવાળી; ગધેડા, ઘોડા, ગાય, હાથી, વાનર જેવા કાનવાળી. કેટલાક વધુ મોટી નાક, વાંકી નાક, નાક વિહોણી, હાથી જેવી નાક, અને કેટલાક કપાળથી શ્વાસ લે છે. હાથીના પગ, મોટા પગ, ગાયના પગ, પાંખ જેવા પગ, વધુ મોટા માથા અને ગળા, અને વધુ મોટા સ્તન અને પેટવાળી. મોટા મોઢા અને આંખો, લાંબી જીભ અને ચહેરા, બકરી, હાથી, ગાય, ડૂંગળી જેવા ચહેરાવાળી. ઘોડા, ઊંટ, ગધેડા જેવા ચહેરાવાળી, ભયાનક રાક્ષસીઓ; કાંટા અને ગદા ધારણ કરેલી, ક્રોધી અને ઝઘડાળ. ભયાનક, ધૂમ્ર વાળવાળી, વિકૃત ચહેરાવાળી રાક્ષસીઓ; હંમેશા દારૂ પીતી, હંમેશા માંસપ્રિય. એ વૃક્ષની આસપાસ બેઠેલી, અને એના નીચે નિર્દોષ રાજકુમારી (સીતા) છે.