રાવણના મહેલના આંતરિક ભાગમાં હનુમાન પ્રવેશતા, તેમની નજરે એક અદભુત દૃશ્ય પડ્યું: મોટાં કંગણ, હાથકડી અને પાયલ બાજુમાં ફેંકાયેલા હતાં, અનેક ધન-સમ્પત્તિ વિખેરાઈ ગઈ હતી, પીવાના પાત્રો ઉલટાઈ પડયા હતાં, અને વિવિધ પ્રકારના ફળો પણ અહીં-તહીં scattered હતાં. ફૂલોની અર્પણથી ધરતી પર અતિશય તેજ અને શોભા છવાઈ ગઈ હતી; અહીં-તહીં સારી રીતે જોડાયેલા પથારી અને બેઠકો ગોઠવાયેલા હતાં. પીવાના સ્થળ, જ્યાં અગ્નિ નહોતો, પણ તે જગ્યા પ્રકાશિત લાગતી હતી; ત્યાં અનેક પ્રકારના સ્વાદિષ્ટ અને વિવિધ રીતે તૈયાર કરેલા ભોજન-પદાર્થો હતાં. પીવાના મંડપમાં કુશળતાપૂર્વક તૈયાર કરેલી મસૂં, અલગ-અલગ રાખેલી હતી; અને દિવ્ય, સ્વચ્છ, વિવિધ પ્રકારની દારૂ, તથા ખાસ બનાવેલી પણ હાજર હતી. ખાંડથી, મધથી, ફૂલો અને ફળોથી બનાવેલી દારૂ, તેમજ વિવિધ સુગંધિત પાઉડર પણ સુંદર રીતે ગોઠવાયેલા હતાં. મહેલની જમીન અનેક ફૂલોની હારોથી શોભિત હતી; સુવર્ણ વાસણો અને ક્રિસ્ટલના વાસણો પણ Everywhere હતાં. અન્ય સુવર્ણ goblet, ચમકતા રૂપાના પિચકર અને સુવર્ણ કળશથી જમીન ઢંકાઈ ગઈ હતી. ત્યાં હનુમાનએ પીવાના સ્થળની શ્રેષ્ઠતા જોઈ; સુવર્ણ કપ અને રત્નોથી બનેલા દારૂના વાસણો પણ નજરે પડ્યા. મહાન વાનરએ વિવિધ વાસણો જોયા—કેટલાક પૂરા ભરેલા, કેટલાક અડધા, અને કેટલાક સંપૂર્ણ ખાલી. કેટલાક પીણાં હજુ સુધી ચાખ્યા નહોતાં, કેટલાક જગ્યાએ વિવિધ ભોજન, અને બીજા સ્થળે અડધા પીવાયેલા પીણાં હતાં. કેટલાક પથારા અડધા ઢંકાયેલા હતાં; હનુમાન ત્યાં-અહીં ફર્યા. મહિલાઓના પથારા ઘણી જગ્યાએ ખાલી હતાં, તો કેટલીક સુંદર સ્ત્રીઓ એકબીજાને લપટાવી ઊંઘી રહી હતી. એક સ્ત્રીએ બીજીનું વસ્ત્ર લઇને, તેને લપટાવી, ઊંઘમાં Completely મગ્ન થઈ ગઈ હતી. તેમના હળવા શ્વાસથી, શરીર પરના વસ્ત્રો અને ફૂલોની હાર હળવી પવનની જેમ જરા જ હલતી હતી. ઠંડા ચંદન, મધુર દારૂ, વિવિધ ફૂલોની હાર અને અનેક પ્રકારના ફૂલો—આ બધાની સુગંધ હવામાં વહેતી હતી. પુષ્પક મહેલમાં સુગંધ ફેલાઈ ગઈ હતી; કેટલીક સ્ત્રીઓ શ્યામ, કેટલીક ગોર અને કેટલીક સુંદર, કાળાં રંગની પણ હતી. રાક્ષસોની આ વસતિમાં કેટલીક સ્ત્રીઓના અંગો સુવર્ણ જેવા ઝળહળતા હતાં; અને ઊંઘથી overcome થઈ, Passionથી bewildered હતી.Sleeping lotuses જેવી તેમની સ્થિતિ હતી; હનુમાન, તેજસ્વી વાનર, રાવણના આ આંતરિક મહેલને સંપૂર્ણ જોઈ લીધો, પણ જાનકી ક્યાંય દેખાઈ નહીં. આ બધું જોતા, હનુમાનના મનમાં ભારે ચિંતાનો ઉદય થયો—કોઈ પાપના ભયથી તેઓ trouble થયા. “બીજાના હરમની ઊંઘતી સ્ત્રીઓને જોવું, એ તો ધર્મનો ઘોર ભંગ છે,” એમ તેઓ વિચાર્યા. “મારા દ્રષ્ટિએ ક્યારેય બીજાની પત્ની પર ઇચ્છા સાથે નજર નાખી નથી; પણ અહીં, હું બીજાની પત્નીઓના માલિકી જોઈ છે.” પછી, મનના સ્થિર અને ધર્મનિષ્ઠ હનુમાનના મનમાં બીજું વિચાર ઉદય થયું: “હું રાવણની સ્ત્રીઓ જોઈ છે, જે અપ્રતિરોધિત છે, પણ મારા મનમાં ક્યારેય કોઈ વિકૃતિ નથી ઉદભવતી. મન જ બધા ઇન્દ્રિયોની પ્રવૃત્તિનું કારણ છે, શુભ-અશુભ બંનેમાં—મારું મન controlમાં છે. બીજે ક્યાંય હું વૈદેહી શોધી શકું નહીં; સ્ત્રીઓની વચ્ચે સ્ત્રી શોધવી હોય છે. જેનું ઉદભવ જ્યાંથી થાય છે, ત્યાં જ શોધવું પડે; ગુમ થયેલી સ્ત્રીની શોધ હરણોમાં કરી શકાતી નથી.” “શુદ્ધ મનથી, મેં રાવણના આખા આંતરિક મહેલમાં શોધ કરી, પણ જાનકી ક્યાંય દેખાઈ નથી.” હનુમાને દેવ, ગંધર્વ અને નાગોની પુત્રીઓને પણ જોયા, પણ જાનકી દેખાઈ નહીં. અન્ય મહાન સ્ત્રીઓ જોઈ, પણ પોતાની શોધ પૂર્ણ ન થઈ; તેથી હનુમાન withdrawing, ત્યાંથી બહાર નીકળવા તૈયાર થયા. પછી પવનપુત્ર હનુમાન, સર્વ રીતે પ્રયત્ન કરતા, પીવાના મંડપમાંથી બહાર આવ્યા અને બીજાં સ્થળે શોધ શરૂ કરી. હવે, રામાયણના બારમો સर्ग સાંભળો. મહેલના મધ્યમાં ઊભા રહી, હનુમાન વલ્લીઓથી બનેલા ઘરો, રંગાયેલા કક્ષો અને રાત્રિના મંડપોમાં ગયા, સીતા જોવા માટે ઉત્સુક, પણ સુંદર રૂપવાળી સીતા ક્યાંય દેખાઈ નહીં. મહાન વાનર, રઘુવંશી રામના પ્રિયજનને ન જોઈ, વિચાર કર્યો: “નिश्चितપણે, સીતા અહીં નથી, કેમ કે હું સર્વત્ર શોધું છું, પણ મૈથિલી દેખાઈ નથી.” “જાનકી, જે પોતાની પવિત્રતા જાળવવા માટે પ્રતિબદ્ધ હતી, આ દુષ્ટ રાક્ષસે, જે રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેને મારી નાખી હશે, કેમ કે તે ધર્મના માર્ગ પર અડગ રહી.” “રાવણના સ્ત્રીઓ—વિશાળ, ભયાનક, વિક્રાળ, વિકૃત રૂપવાળી—જોઈને, જનક કન્યા ભયથી મરી ગઈ હશે.” “હું સીતા શોધી નથી, કાર્ય પૂર્ણ કર્યું નથી, અને વાનરો સાથે ઘણો સમય વ્યર્થ કર્યો છે; હવે સુગ્રીવ પાસે પાછા જવાનો કોઈ માર્ગ નથી; વાનર રાજા કડક અને શક્તિશાળી છે.” “હું આખું મહેલ અને રાવણની સ્ત્રીઓ જોઈ, પણ પવિત્ર સીતા ક્યાંય દેખાઈ નથી; મારું પ્રયત્ન વ્યર્થ ગયું.” “હું પાછો જઈને, બધા વાનરો શું કહેશે? ‘ઓ વિર, ત્યાં જઈને શું કર્યું?’” “જાનક કન્યાને જોઈ વિના, હું તેમને શું કહી શકું? નિશ્ચિતપણે, હું સમય પસાર થતાં ઉપવાસ કરીને મૃત્યુ સ્વીકારી લઉં.” “મૂખ્ય જાંબવન, અંગદ અને બધા વાનરો શું કહેશે, જ્યારે હું સમુદ્ર પાર કરીને પાછો આવું?” આ રીતે, હનુમાન મહેલમાં Everywhere શોધતા, ચિંતિત અને વ્યથિત થયા, પણ પોતાની શુદ્ધતા અને ધર્મનિષ્ઠા જાળવી, સીતા માટે વધુ શોધ શરૂ કરી.