હનુમાન જ્યારે રાવણના સમીપ પહોંચ્યા, ત્યારે તેઓએ જોયું કે રાવણ મહા સાપની જેમ ઊંડો શ્વાસ લેતો હતો. એ દ્રશ્ય જોઈને હનુમાનના મનમાં ભારે ચિંતા છવાઈ ગઈ, અને તેઓ અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધ્યા. પછી, એક ઊંચા મંચ પાસે પહોંચી, હનુમાન એક બાલુસ્ટ્રેડની પાછળ છુપાઈ ગયા અને રાક્ષસોમાં વાઘ સમા, મદમાં ચૂર રાવણને નિહાળવા લાગ્યા. રાવણનો વિશિષ્ટ શય્યાવિચ્છાદિત ખાટલો, જેમાં એક મહાન હાથી પણ આરામ કરી રહ્યો હોય એમ, ઝરણા જેવો તેજ પામતો હતો. હનુમાને રાવણના શક્તિશાળી હાથો જોયા—સુવર્ણ કંકણોથી શોભિત, વિદ્યુત ધ્વજ જેવા, અને ઇન્દ્રના ધ્વજ સમાન પહોળા. એ હાથોમાં હાથીના દાંતના નિશાન હતાં, વીજળીથી કોતરાયેલા જેવાં લાગતાં, અને વિષ્ણુના ચક્ર જેવી છાપ પણ દેખાતી. એ હાથો જાડા, સુંદર રીતે બંધાયેલા, મજબૂત અને સુંદર નખ તથા અંગૂઠા ધરાવતા હતાં, અને રાવણના પોતાની વીંટીથી પણ શોભિત હતાં. એ હાથો એકબીજા સાથે જોડાયેલા, લોખંડના ગદા જેવા, ગોળ અને હાથીના સુંડ જેવા દેખાતા, તેજસ્વી ખાટલા પર બે પાંચમુંખી સાપો જેમ પથરાયેલા હતાં. ઠંડા, સુગંધિત અને વિશિષ્ટ ચંદનથી અંકિત, ચંદ્ર કે શશિ પર લગાડવામાં આવતું ચંદન જેવી શોભા ધરાવતા, સુંદર રીતે શણગારાયેલા હતાં. એ હાથો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ દ્વારા દબાવવામાં આવ્યા હતાં, ઉત્તમ સુગંધથી મલ્યા હતાં, અને યક્ષ, નાગ, ગંધર્વ, દેવ તથા શ્રેષ્ઠ દાનવો પણ ત્યાં આવતાં હતાં. હનુમાને એ હાથો ખાટલા પર બે મહા સાપો જેવાં લાગ્યાં, જેમ કે મંદર પર્વતની ગુફામાં ક્રોધિત અવસ્થામાં સૂઈ રહેલા હોય. એ બે ભરપૂર હાથો સાથે રાક્ષસાધિપતિ રાવણ પર્વત જેવો વિશાળ દેખાતો હતો—મંદર પર્વતના બે શિખરોની જેમ. રાવણના શરીર પરથી કેરી, ચંપા અને શ્રેષ્ઠ બકુલના સુગંધ સાથે ઉત્તમ ભોજન અને પાનની સુગંધ પણ ફેલાતી હતી. એ રાક્ષસ રાજાના વિશાળ મોઢામાંથી ઊંડો શ્વાસ નીકળતો, જાણે આખું મહેલ એ શ્વાસથી ભરાઈ ગયું હોય. તેના શિર પર મણિ અને મુક્તાથી શોભિત મકુટ, થોડીક બાજુ ઝૂકેલું હતું; તેના ચહેરે તેજસ્વી કાનના કુંડળ ઝગમગતા હતાં. લાલ ચંદનથી અંકિત અને સુંદર હારથી શોભિત, તેનું પહોળું અને ભરપૂર છાતી વિશિષ્ટ દેખાતી હતી. પળંગ પર તેના ઘાયલ પાશ્વ ભાગ પર પીળા રેશમી વસ્ત્ર વિખેરાયેલા હતાં, અને એ મોંઘા ઉપરવસ્તુથી સારી રીતે આવરાયેલો હતો. રાવણ મહા સાપની જેમ ઊંડો શ્વાસ લેતો, કાળાં ચણાના ઢગલા જેવો દેખાતો, અને જાણે મહા ગંગાના કિનારે સૂતો હોય તેવો મહા હાથી જેવો લાગતો. ચાર સુવર્ણ દીવાઓથી આખું મહેલ પ્રકાશિત હતું, અને રાવણનું શરીર વીજળીથી ઝગમગતા વાદળ જેવું તેજ આપતું હતું. રાવણના પગ પાસે, એ મહાન આત્માવાળા રાક્ષસાધિપતિની પત્નીઓ, પોતાના પતિના પ્રેમમાં લીન, મહેલમાં સૂઈ રહી હતી. તેમની ચહેરા ચંદ્ર જેવા તેજસ્વી, સુંદર કુંડળોથી શોભિત, અને તેમના હાર તથા આભૂષણો કદી ન વાંઝા થાતા—હનુમાન એ સૌને નિહાળતા રહ્યા. નૃત્ય અને સંગીતમાં પારંગત, રાવણના હાથ પર બેઠેલી, સુંદર આભૂષણોથી શણગારેલી, એ સ્ત્રીઓ આરામથી સૂઈ રહી હતી. હનુમાને સ્ત્રીઓના કાનના છેડે અને હાથમાં સુવર્ણના કુંડળ અને વીંટી, હીરા અને વેદુર્યમણિથી શોભિત, દેખાયાં. ચંદ્ર સમાન ચહેરાવાળી અને સુંદર કુંડળોથી શોભિત એ સ્ત્રીઓથી મહેલ આકાશમાં તારાઓના સમૂહથી શોભે તેમ તેજ પામતું હતું. મદ અને રમણથી થાકેલી, રાવણની કમળકાંતિ ધરાવતી સ્ત્રીઓ વિવિધ જગ્યાએ સૂઈ રહી હતી. બીજી એક, નૃત્યમાં નિપુણ, સુંદર અંગવાળી, આખું શરીર સુંદર રીતે પથરાવેલું, તેજસ્વી રંગથી ઝગમગતી, સૂઈ રહી હતી. એક સ્ત્રી વીના (લ્યુટ)ને જકડીને સૂઈ હતી, જાણે મહાન નદીમાં કમળ તણાય તેવું દૃશ્ય હતું. બીજી એક, કાળી આંખવાળી, પાશ્ર્વમાં મૃદંગ રાખીને સૂઈ હતી, જાણે માતા પોતાના બાળકને ચુંબન કરે. અન્ય એક, સુંદર અંગવાળી, સુંદર ઉરોજ ધરાવતી, મૃદંગને બાજુ મૂકી સૂઈ હતી, જાણે પ્રેમી દંપતી વિશ્રાંતિ લઇ રહ્યા હોય. એક કમળનેત્ર વાળી, વીના (લ્યુટ)ને જકડીને, પોતાના પ્રિયને ચુંબન કરતાં સ્ત્રી જેમ, સંતોષ સાથે સૂઈ હતી. બીજી એક, નૃત્યમાં નિપુણ, વિપંચી (એક પ્રકારની વાદ્યવીણા)ને પકડીને, પોતાના પ્રેમી સાથે ઝગમગતી સ્ત્રી જેવી સૂઈ હતી. બીજી એક, મદમાં ચૂર આંખોવાળી, મૃદંગને સુંદર રીતે સ્પર્શ કરતી, સોનાની જેમ તેજસ્વી, સૂઈ રહી હતી. એક સુંદર કમરવાળી, નિર્દોષ સ્ત્રી, મદથી થાકી, નાના મૃદંગને હાથમાં પકડીને બાજુએ સૂઈ હતી. બીજી એક, મૃદંગને પ્રેમથી જકડીને, જાણે સ્ત્રી પોતાના વાછરડા સાથે સૂઈ હોય, એમ સૂઈ હતી. કમળનેત્ર વાળી, મદમાં મગ્ન, તંબુરાને દબાવીને, પોતાના હાથોની મજબૂત ઝપટમાં લઈ, સૂઈ રહી હતી. બીજી એક તેજસ્વી સ્ત્રી, ઘડો દૂર મૂકી, જાણે વસંત ઋતુમાં પુષ્પોથી શોભિત લતા હોય, એમ સૂઈ હતી. એક યુવાન સ્ત્રી, ઊંઘના પ્રભાવે, પોતાના બંને હાથથી ઉરોજને જકડીને, જાણે સોનાના ઘડા હોય, એમ સૂઈ હતી. બીજી એક, કમળનેત્ર, પૂર્ણચંદ્ર જેવા ચહેરાવાળી, બીજી સુંદર નિતંબવાળી સ્ત્રીને જકડીને, મદમાં મગ્ન, સૂઈ હતી. મહાન સ્ત્રીઓ વિવિધ વાદ્યોને પોતાના ઉર પર દબાવીને, જાણે પ્રેમી પોતાના પ્રેમાસ્પદને દબાવે તેમ, સૂઈ હતી. એ સ્ત્રીઓ વચ્ચે, એક ભવ્ય શય્યાપર અલગથી સૂઈ રહેલી, અનન્ય સૌંદર્યથી પરિપૂર્ણ સ્ત્રી હનુમાનના નજરે પડી. મુક્તા અને મણિથી શોભિત આભૂષણોથી શણગારેલી, એ સ્ત્રીની તેજસ્વિતા આખા મહેલને વધુ તેજ આપી રહી હતી.