હનુમાન્જી લંકાની અંદર રાવણના મહેલમાં પહોંચ્યા ત્યારે તેમણે એક વિશાળ અને વિસ્તૃત સભાગૃહ જોયું, જે પૃથ્વી જેટલું વિશાળ લાગતું હતું. તેમાં અનેક મકાનો અને વિસ્તાર હતા, અને મદમસ્ત પક્ષીઓના કલરવથી વાતાવરણ ગૂંજતું હતું. ચારેકોર દૈવી સુગંધો ફેલાઈ રહી હતી. તે મહેલ મહાંગી ચાદરો અને સુંદર આવરણોથી શોભિત હતું, અને રાક્ષસાધિપતિ રાવણ સ્વયં તેની સેવા કરતો હતો. મહેલની દિવાલો હંસ જેટલી ધોળી અને શુદ્ધ હતી, અને અગરની ધૂપથી સુગંધિત હતી. મહેલમાં પાંદડા અને ફૂલોની અર્પણીઓથી શોભા વધતી હતી. તેનો તેજસ્વી રંગ મનને આનંદ આપતો અને ઇન્દ્રિયોને આનંદિત કરતો હતો. એ દૈવી સભાગૃહ દુઃખને દૂર કરનાર અને સમૃદ્ધિ આપનાર લાગતું, જ્યાં પાંચેય ઇન્દ્રિયો માટે શ્રેષ્ઠ વસ્તુઓ હાજર હતી. રાવણના સંરક્ષણ હેઠળ, એ મહેલ તેમનું પાલનપોષણ માતા જેવી કરતો હતો. હનુમાન્જીના મનમાં વિચાર આવ્યો: "આ તો સ્વર્ગ હશે, દેવતાઓનું લોક, કદાચ ઇન્દ્રનું શહેર હશે, કે પછી સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ!" હનુમાન્જી વિચારોમાં તલ્લીન થઈને ત્યાંના સોનાની દીવો જોયા, જે એવા લાગતા કે જાણે એક ચતુર ખેલાડી બીજાને જીતે છે. દીવાઓના તેજ, રાવણના પ્રભા અને ઝગમગતા આભૂષણોથી એવું લાગતું કે આખું સભાગૃહ જ અગ્નિથી પ્રગટાયું છે. પછી તેમણે ઝાંખી કરી તો જોઈu કે અનેક રંગીન વસ્ત્રો અને ફૂલોની વણાવટથી શોભિત, વિવિધ આભૂષણોથી અલંકૃત હજાર જેટલી રાણીવર્ગની સ્ત્રીઓ ગુલાબી ગાદલાં પર બેઠેલી હતી. આમ, મધ્યરાત્રિના સમયે, જ્યારે અડધી રાત વીતી ગઈ હતી, ત્યારે એ સ્ત્રીઓ દારૂ અને ઉંઘના પ્રભાવથી માથું ઝુકાવી સૂઈ ગઈ હતી. રમત-ગમત બંધ થઈ ગઈ હતી અને ઊંઘમાં મગ્ન થઈ ગઈ હતી. એ શાંત અને નિર્વિવાદ જૂથ એવી તેજસ્વી લાગતી, જેમ કે મોટાં કમળ તળાવમાં હંસ અને મધમાખીઓ શાંત થઈ જાય છે. હનુમાન્જીએ તેમના મુખમંડળ જોયાં, જે કમળ જેટલા સુગંધિત હતાં, દાંત બંધ અને આંખો મીચેલી હતી. રાત પૂરી થતી આવી ત્યારે, તેમના ચહેરા ખીલેલા કમળ જેવા લાગતા; પછી જ્યારે પાંખડીઓ બંધ થાય, એમ જ તેઓ ફરી રાત્રિ સમાન બની જતા. આવા કમળ સમાન મુખમંડળો પર વારંવાર મદમસ્ત મધમાખીઓ આકર્ષાય છે, જેમ તેઓ ખીલેલી કમળ પર મંડરાય છે. મહાન વાનર હનુમાન્જી વિચાર કરવા લાગ્યા કે આ સ્ત્રીઓ તેમની સુંદરતામાં પાણીમાંથી જન્મેલી અપ્સરાઓ જેવી છે. આ રીતે, એ સ્ત્રીઓથી શોભિત મહેલ તેમને શરદઋતુના નિરમળ આકાશમાં તારાઓથી ઝગમગતું લાગ્યું. એ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા રાવણ ચંદ્રમાની જેમ તેજસ્વી લાગતો, જેમ ચંદ્ર આસપાસ તારાઓથી ઘેરાયેલો હોય. હનુમાન્જી વિચારે છે: "આ સ્ત્રીઓ તો જાણે આકાશમાંથી પડેલી તારાઓ જેવી છે, જે પુણ્યના અવશેષોથી ઘેરાયેલી છે." જેમ શુભ અને તેજસ્વી તારાઓનું પ્રકાશ અને રંગ સ્પષ્ટ દેખાય છે, તેમ જ એ સ્ત્રીઓનું તેજ અને સૌંદર્ય ચમકી રહ્યું હતું. કેટલીક સ્ત્રીઓના વાળ અને હાર ખુલ્લા પડેલા હતા, અમૂલ્ય આભૂષણો તૂટી પડેલા હતા, અને ઊંઘ તથા મદપાનના સમયે તેઓ એકબીજાની બાજુમાં સૂઈ ગઈ હતી. કેટલીક સ્ત્રીઓના મંગલચિહ્નો લપસી ગયા હતા, પાયલ ખસી ગઈ હતી, અને કેટલાકના હાર બાજુએ સરકી ગયા હતા. કેટલાક સ્ત્રીઓના ગળામાં મૂક્તાહાર ઝગમગતો હતો, કેટલાકના કપડાં ઢીલા પડી ગયા હતા, કમરપટ્ટા ખુલ્લા પડી ગયા હતા, જાણે યુવતીઓ પવનમાં ઉડી ગઈ હોય. કેટલીક સ્ત્રીઓના કાનના કુંડળ નહોતા, કેટલાકના ફૂલોના હાર તૂટી ગયા હતા, જેમ જંગલમાં હાથી ફૂલવાળી લતાને કચડી નાખે. કેટલાકના ગળાના હાર ચાંદની જેવો તેજ આપતા, સ્ત્રીઓના ઉરસ્તલ વચ્ચે સૂઈ રહેલા હંસ જેવા લાગતા. બીજીઓના મણિકાં કડંબ પક્ષી જેવા લાગતા, અને સોનાની દોરીઓ ચક્રવાક પક્ષીના જોડા જેવા લાગતા. હંસો, કારંડવ અને ચક્રવાક પક્ષીઓથી શોભિત, એ સ્ત્રીઓના કટિ અને નિતંબ નદીના રેતીલા કિનારા જેવા તેજસ્વી લાગતા. કેટલીક સ્ત્રીઓના હાથમાં મોટી સુવર્ણ કમળ જેવી ઘંટડીવાળી ગજ્રા હતી, તેઓ નદીઓ જેવી સૂઈ ગઈ હતી, ભાવના અને કીર્તિથી ભરેલી. કેટલાકના નરમ અંગો અને ઉરસ્તલના ટોચે સુંદર આભૂષણોની પંક્તિઓ ઝગમગતી હતી. કેટલાકના કપડાંના અંત ભાગ શ્વાસથી ઉડતાં, વારંવાર ચહેરા પર ફરતાં. એ તેજસ્વી કપડાંના પल्लુ, ધ્વજ જેવાં, વિવિધ સુવર્ણ રંગોમાં ચમકતા. કેટલીક સ્ત્રીઓના કાનના ઝુમકા, શ્વાસથી ધીમા ધીમા હલનડોલ થઈને ઝીલતા. શરબત અને માદક દ્રવ્યોની મીઠી સુગંધ તેમના શ્વાસથી પ્રસરી રહી હતી, જે રાવણને આનંદ આપતી હતી. કેટલીક રાવણની રાણીઓ, જેમના ચહેરા રાવણ જેવા જ હતા, વારંવાર પોતાની સહપત્નીઓના ચહેરાની સુગંધ શ્વાસે લેતી હતી. એ નારીઓના મન રાવણમાં એટલા મગ્ન હતાં કે તેઓ માત્ર સહપત્નીઓની ઇચ્છા પ્રમાણે જ વર્તતી, પોતે સ્વતંત્ર નહોતી. કેટલાક સ્ત્રીઓ એકબીજાના સુશોભિત હાથ અને કપડાં પર આરામથી સૂઈ ગઈ હતી. કોઈ બીજાની છાતી પર, કોઈ હાથ પર, તો કોઈ બીજાની ગોદમાં, અને કોઈ બીજાની ઉરસ્તલ પર સૂઈ હતી. તેઓ એકબીજાના જાંઘ, પીઠ, કટિ અને પીઠ પર આરામ કરતી, તેમની અંગો એકબીજામાં ગૂંથાઈ ગઈ હતી, મદ અને પ્રીતિથી મગ્ન. એકબીજાના શરીરના સ્પર્શમાં આનંદ માણતી, કમરપટ્ટા જેવી પાતળી સ્ત્રીઓ હાથમાં હાથ નાખીને એકસાથે સૂઈ ગઈ હતી. સ્ત્રીઓની એ હારમાળા, એકબીજાના હાથથી જોડાઈ, જાણે ફૂલની માળા દોરામાં ગૂંથાય અને મધમાખીઓથી ઘેરાયેલી હોય. વસંતના ઋતુમાં પવનથી લતા એકબીજામાં ગૂંથાય, એમ આ સ્ત્રીઓ પણ એકબીજાની ફૂલોથી ગૂંથાઈ ગઈ હતી. રાવણની એ સ્ત્રીઓનું સમૂહ, સુંદર ખભા સાથે ગૂંથાયેલું અને મધમાખીઓથી ઘેરાયેલું, જાણે પવનથી ડોલતી વનરાજી હોય, એમ ઝગમગતું હતું.