લંકાની અંદર, રાત્રિના ઘેરી અંધકારમાં, વાનર હનુમાન ચુપચાપ પ્રવેશ્યા. તેમણે જોયું કે રાક્ષસો એકબીજાને ખૂબ જ અપમાનજનક રીતે તોળી રહ્યા છે, પોતાના મજબૂત હાથ હલાવી રહ્યા છે, અને મધપાનના નશામાં અવ્યક્ત ભાષામાં બોલી રહ્યા છે. તેઓ એકબીજાની નિંદા કરતા, છાતી ફુલાવીને, પોતાના અંગો પ્રેમિકાઓ પર ફેંકી રહ્યા હતા, અનેક રૂપો બતાવી રહ્યા હતા અને પોતાના શક્તિશાળી ધનુષ્ય હલાવી રહ્યા હતા. હનુમાનએ ત્યાં ઘણા દૃશ્યો જોયા: કેટલીક સ્ત્રીઓ પોતાના પ્રેમીઓને આલિંગન આપી રહી હતી, બીજી કેટલીક ઊંઘી રહી હતી; કેટલીક સુંદર ચહેરાવાળી સ્ત્રીઓ હંસી રહી હતી, તો કેટલીક ગુસ્સામાં ઊંડી શ્વાસ લઈ રહી હતી. શહેરમાં મહાન હાથીઓના ગર્જનાથી તેજસ્વી વાતાવરણ હતું, સન્માનિત અને આરામથી બેઠેલા વીર પુરુષો ઊંડા શ્વાસ લેતા હતા, જાણે જળાશયમાં સાપો શ્વાસ લેતા હોય. ત્યાં હનુમાનએ અનેક બુદ્ધિશાળી, ઉત્તમ નામ ધરાવતા, પોતાના ધર્મમાં નિષ્ઠાવાન એવા રાક્ષસો જોયા—વિશ્વના નેતાઓ, વિવિધ પ્રકારના અને સુંદર નામ ધરાવતા. તેઓ પોતાનાં સ્વભાવ અનુસાર અનેક ગુણોથી યુક્ત અને તેજस्वી હતા, જેને જોઈ હનુમાન ખુશ થયા; જોકે, કેટલીક વિકૃત આકારવાળી વ્યક્તિઓ પણ ત્યાં હતી. આગળ તેમણે એવી સ્ત્રીઓ જોયી, જે સર્વોચ્ચ સન્માનની લાયક, શુદ્ધ સ્વભાવવાળી, મહાન ગૌરવ ધરાવતી, પોતાના પ્રેમી તથા મધપાનમાં આસક્ત હતી, અને પોતાના સ્વભાવમાં તારાની જેમ ઝગમગતી હતી. કેટલીક સ્ત્રીઓ મધ્યરાત્રે પોતાના પ્રેમી દ્વારા આલિંગિત હતી, તો કેટલીક મિત્રોના આલિંગનમાં, જાણે પક્ષીઓ એકબીજાને ચુંબી રહ્યાં હોય. કેટલીક સ્ત્રીઓ મહેલની છત પર આરામથી પોતાના પ્રેમીના ખોળામાં બેઠેલી હતી, પતિપ્રેમમાં નિષ્ઠાવાન અને ધર્મમાં તત્પર હતી; કેટલીક ઇચ્છાથી ભરેલી નજરે પડતી હતી. કેટલીક સ્ત્રીઓ ખુલ્લી, સુવર્ણ કમળ જેવી તેજવાળી હતી; કેટલીક શુદ્ધ સોનાની જેમ ઝગમગતી હતી; કેટલીક ચાંદની જેવી તેજવાળી પણ પ્રેમીથી વિયોગના કારણે સુંદરતા ઓછી થઈ ગઈ હતી, છતાં તેમની અંગરચના સુંદર હતી. પછી, પોતાના પ્રિયજનને પામીને, મનને આનંદ આપતી, મહાન આનંદ અને સુખથી ભરેલી, ઘરમાં આનંદિત અને સર્વોત્તમ આકર્ષક એવી સ્ત્રીઓ હનુમાનએ જોયી. તેમણે ચાંદની જેવી તેજવાળી, વળાંકદાર સુંદર પાંપણ અને આંખો ધરાવતી, સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ, કમળના સરોવર જેવી સુંદરતા ધરાવતી સ્ત્રીઓ જોયી. પરંતુ, હનુમાનને ત્યાં સીતા દેખાઈ નહિ—જે મહાન કુળમાં જન્મેલી, ઉત્તમ ગુણવાળી, પથ પર ઊભેલી, કુંડળિત લતાની જેમ સુશોભિત, મહાન ચિત્તવાળી હતી. તેમણે જોઈ કે સીતા પ્રાચીન માર્ગ પર સ્થિત હતી, હરણીની જેમ આંખો ધરાવતી, longingથી ભરેલી, પોતાના પતિ રામના મનમાં લીન, સદાય સર્વ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ. તેજસ્વી હનુમાનએ જોઈ કે તાપથી પીડાયેલી, આંખોમાં આંસુથી ગરદન રંજાઈ ગયેલી, એક સમયે ઉત્તમ હારોથી સજ્જ, સુંદર પાંપણ અને ઘેરા રંગની ગરદન ધરાવતી, જાણે જંગલમાં નૃત્ય કરતી નીલકંઠ પક્ષી જેવી હતી. તે ધૂંધળી ચાંદનીની રેખા જેવી, ધૂળથી ઢંકાયેલી સુવર્ણ રેખા જેવી, ચિહ્નિત અને સાજી ગયેલા નિશાન જેવી, પવનથી વળી ગયેલી વાદળની રેખા જેવી દેખાતી હતી. હનુમાન, રામની પત્ની સીતા ન દેખાઈ, ત્યારે લાંબા સમય પછી, જાણે થાકેલા માણસને થોડો આરામ મળ્યા પછી દુઃખ થાય, એમ દુઃખી થયા. (અગાઉના અધ્યાય પૂરો થાય છે, હવે છઠ્ઠો અધ્યાય આરંભે છે.) પછી, હનુમાન, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી, મહેલોમાં નિર્ભયતાથી ફરી રહ્યા હતા, અને મોટી ચપળતાથી આખી લંકા શોધી રહ્યા હતા. તેઓ તેજસ્વી અને ભાગ્યશાળી બની, રાક્ષસોના રાજા રાવણના નિવાસસ્થાન પાસે પહોંચ્યા, જે સૂર્ય જેવા તેજવાળી દિવાલથી ઘેરાયેલું હતું. તે મહેલ ભયાનક રાક્ષસો દ્વારા રક્ષાતું હતું, જાણે સિંહો વનનું રક્ષણ કરે. હનુમાનએ મહેલને તેજમાં ઝગમગતું જોયું. મહેલ ચમકદાર ચાંદીના ગેટ અને સુવર્ણ શોભાથી સજ્જ હતો, આસપાસ સુંદર ઓટલા અને દ્વારો હતા. મહાન હાથીઓના સવાર, વીર અને અવિજય ઘોડેસવાર તથા રથસ્વારો ત્યાં હાજર હતા. મહેલમાં અનેક કિંમતી રત્નોથી ભરપૂર, શ્રેષ્ઠ બેઠકો અને મહાન રથસ્વારો, રાજાસનોથી શોભિત હતું. ચારે બાજુ તેજસ્વી અને સુંદર દૃશ્યો, અનેક જાતના પશુઓ અને પક્ષીઓથી ભરેલું હતું. આંતરિક રક્ષકો અને રાક્ષસો દ્વારા કડક રીતે રક્ષાતું, શ્રેષ્ઠ અને ઉત્તમ સ્ત્રીઓથી ભરેલું હતું. રાવણના નિવાસસ્થાનમાં આનંદિત, સુંદર સ્ત્રીઓથી તેજસ્વી અને સુંદર આભૂષણોના કલરવથી સમુદ્ર જેવી ધ્વનિ થતી હતી. મહેલ રાજાશાહી ગુણોથી ભરેલું, ઉત્તમ ચંદનના સુગંધથી મહેકતું, મહાન લોકોથી ભરેલું, જાણે સિંહોથી ભરેલું વિશાળ વન હોય. ઢોલ, મૃદંગ અને શંખના નાદથી ગુંજી ઉઠતું, તહેવારોમાં હંમેશા પૂજાતું અને રાક્ષસો દ્વારા સન્માનિત હતું. મહાન આત્માવાળા રાવણનું ઘર સમુદ્ર જેટલું ઊંડું અને ધ્વનિમાં ગર્જનાવાળું હતું, જેમાં વિશાળ ખજાનાં હતાં. હનુમાનએ તેજસ્વી રત્નોથી ભરેલું, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરપૂર મહેલ જોયું. તેમણે વિચાર્યું: "આ ખરેખર લંકાનું શણગાર છે," અને રાવણની નજીક હનુમાન ફરી રહ્યા. ત્યાંથી હનુમાન રાક્ષસોના દરેક ઘરમાં, દરેક બગીચામાં નિર્ભયતાથી ફરી, મહેલો નિહાળી રહ્યા હતા. તેઓ ઝડપથી ફાળીને પ્રહસ્તના ઘરમાં ગયા, પછી મહાપ્રશ્વના ઘરમાં પહોંચ્યા. ત્યારબાદ તેઓ કુંભકર્ણના મેઘ જેવા મહેલમાં પ્રવેશ્યા, અને વિભીષણના ઘરમાં પણ ગયા. તે જ રીતે મહોદર, વિરૂપાક્ષ, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, વિદ્યુન્માલી, પછી વજ્રદંષ્ટ્ર, શુક, ઝડપથી ચાલનારા સારણ અને વિદ્વાનના ઘરમાં ગયા. ત્યારબાદ વાનરાધ્યક્ષ હનુમાન ઇન્દ્રજિતના મહેલમાં, પછી જંબુમાલી અને સુમાલીના ઘરમાં પ્રવેશ્યા. પછી રશ્મિકેતુ, સૂર્યશત્રુ અને વજ્રકાયના ઘરમાં ગયા. ત્યારબાદ પવનપુત્ર હનુમાન ધૂમ્રાક્ષ, સંપાતિ, વિદ્યુદ્રુપ, ભીમ, ઘન અને વિઘનાના ઘરમાં પણ ગયા. આ રીતે, હનુમાને આખી લંકામાં દરેક મહેલ, બગીચા અને રહેણાંક સ્થળોમાં ચપળતાથી, નિર્ભયતાથી અને ધૈર્યથી શોધખોળ કરી, સીતા માતાની શોધ ચાલુ રાખી.