પછી તે વિદ્વાન વાનરે આકાશમાં તેજસ્વી ચાંદ્રમાને જોયો, જે પોતાની ચાંદી જેવી કિરણો ફેલાવી રહ્યો હતો, વારંવાર ઉગતો અને અસ્ત થતો, જાણે કોઈ ઉન્મત્ત સાણો ચરાગાહમાં ભટકી રહ્યો હોય. તે ઠંડા પ્રકાશવાળો ચાંદ્રમા, જે વિશ્વના પાપોને નાશ કરે છે, મહાસાગરને ઉથલાવેછે અને સર્વ જીવોને પ્રકાશિત કરે છે, આ રીતે આગળ વધતો દેખાયો. જેમ લક્ષ્મી પૃથ્વી પર મંદર પર્વત પર, અથવા સંધ્યા સમયે સમુદ્રમાં, અથવા જળમાં કમળોમાં તેજસ્વી લાગે છે, તેમ ચાંદ્રમા પણ આકાશમાં સુંદર રીતે ઝગમગતો હતો. જેમ ચાંદીના પાંજરામાં હંસ, મંદરાની ગુફામાં સિંહ, કે ગર્વીલા હાથીની પીઠ પર વીર પુરુષ તેજસ્વી લાગે છે, તેમ ચાંદ્રમા આકાશમાં ઝગમગતો હતો. તે નિર્મળ, નિર્દોષ અને કાંઈયાં પણ ગ્રહોની છાયા કે તુષ્ણીથી મુક્ત ચાંદ્રમા પોતાની અખંડ કાંતિથી પ્રકાશિત થતો હતો. જેમ સિંહ પથ્થરાળાં મેદાન પર, હાથી વિશાળ જંગલમાં, કે રાજા પોતાના રાજ્યમાં પહોંચીને તેજસ્વી થાય છે, તેમ ચાંદ્રમા આકાશમાં ઝગમગતો હતો. પવિત્ર સંધ્યા, જે સ્વર્ગ સમાન તેજ ધરાવતી હતી, ચાંદ્રમાના ઉદયે અંધકારને દુર કરી રહી હતી, અને વધતા રાક્ષસો તથા માંસાહારી જીવોને હટાવી રહી હતી; રામના સ્મરણથી મન પ્રસન્ન થતું હતું. વાદ્યોના મધુર સ્વર કાનમાં ગુંજતા હતા; સદાચારવાળી સ્ત્રીઓ પોતાના પતિઓ સાથે સુતી હતી; અને રાત્રિમાં ફરનાર અદભુત અને ભયાનક સ્વભાવ ધરાવનારા પણ આનંદ માણવા નીકળી પડ્યા હતા. તે બુદ્ધિશાળી વાનરે એવા કુળોને જોયાં, જે મદમાં ઉન્મત્ત અને ગડબડભર્યા હતા, રથો, ઘોડાઓ અને સુંદર બેઠકોથી ભરેલા, વીરતાની કીર્તિથી યુક્ત હતા. તેઓ એકબીજાને અતિશય ધિક્કારતા, મજબૂત હાથ હલાવતાં, ઉન્મત્તોના incoherent શબ્દો બોલતાં અને એકબીજાનો અપમાન કરતાં હતાં. રાક્ષસો પોતાના છાતી ફેંકતા, અંગોને પ્રિયજન પર નાખતા, વિવિધ રૂપ દર્શાવતા અને મજબૂત ધનુષ્ય હલાવતાં હતાં. તે વાનરે પ્રેમાળ સ્ત્રીઓને એકબીજાને ભેટી રહેલી, કેટલીક સૂતી, કેટલીક સુંદર મુખવાળી હસતી અને કેટલીક ગુસ્સામાં ઊંડી શ્વાસ લેતી જોયા. શહેર મહાન હાથીઓના ઘંટનાદથી, સન્માનિત અને આરામથી બેઠેલા લોકોથી, અને વીર પુરુષોના ઊંડી શ્વાસથી ઝગમગતું હતું, જાણે સરોવરમાં સાપો શ્વાસ લેતા હોય. તે શહેરમાં તેણે એવા રાક્ષસોને જોયાં, જે બુદ્ધિમાં શ્રેષ્ઠ, ઉત્તમ નામવાળા, કર્મનિષ્ઠ, જગતના નેતાઓ અને વિવિધ સ્વરૂપ અને સુંદર નામ ધરાવતા હતા. તે સુંદર ગુણોથી યુક્ત, પોતાના સ્વભાવને અનુકૂળ તેજસ્વી એવા લોકોને જોઈને હર્ષ પામ્યો; અને કેટલીક વિકૃતાકૃતિઓ પણ જોયા. પછી તેણે ત્યાં એવી સ્ત્રીઓને જોયાં, જે સર્વોચ્ચ સન્માન માટે યોગ્ય, શુદ્ધ સ્વભાવવાળી, મહાન ગૌરવવાળી, પોતાના પ્રિયજન અને પાનમાં આસક્ત, અને પોતાના સ્વભાવમાં તારાઓ સમાન તેજસ્વી હતી. કેટલીક મધ્યરાત્રિના સમયે પ્રેમીઓના આલિંગનમાં તેજસ્વી હતી, કેટલીક મિત્રોના આલિંગનમાં, જેમ પક્ષીઓ એકબીજાને ભેટે છે તેમ. પછી તેણે કેટલીક સ્ત્રીઓને મહેલની છત પર બેઠેલી, પોતાના પ્રિયજનની ગોદમાં આરામથી સુતી, પતિપ્રતિ સ્નેહવાળી અને ધર્મમાં તત્પર, અને કેટલીક ઇચ્છા સાથે બેઠેલી જોયાં. કેટલીક ખુલ્લી, સુવર્ણ કમળ જેવા વર્ણવાળી, કેટલીક શુદ્ધ સોનેરી કાંતિવાળી, કેટલીક ચાંદની જેવી તેજસ્વી પણ પ્રિયજનથી વિયોગને કારણે સૌંદર્યમાં ઓછી, છતાં સુંદર અંગવાળી હતી. પછી પોતાના પ્રિયજનને પામીને, મનને આનંદ આપતી, મહાન આનંદ અને હર્ષથી ભરેલી, ઘરગૃહમાં આનંદ કરતી, અતિ આકર્ષક એવી સ્ત્રીઓને વીર વાનરે જોયાં. તેણે ચાંદ્રમા જેવા તેજસ્વી, વળાંકડિયા સુંદર પાંપણ અને આંખોવાળા, સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ માથાં, જાણે સો કમળ તળાવની વેણીઓ જેવી, એવા મુખવાળા સ્ત્રીઓ જોયાં. પરંતુ તેણે અતિ ઉત્તમ, રાજકુળમાં જન્મેલી, માર્ગ પર ઊભેલી, સુંદર વંશવાળી, કુમળા લતાની જેમ પાતળી, ઉન્નત ચિત્તવાળી, એવી સીતાજીને ત્યાં નહોતી જોઈ. પછી તેણે પ્રાચીન માર્ગ પર સ્થિત, મૃગશાવક જેવી આંખવાળી, longingથી ભરેલી, પતિના વૈભવી મનમાં લીન, સર્વ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી સીતાને જોયી. તાપથી પીડાયેલી, આંખો અશ્રુથી ભીંજાયેલી, એક સમયે ઉત્તમ અને કિંમતી હારોથી શોભાયમાન, સુંદર પાંપણવાળી અને ઊંડા રંગવાળી ગળાવાળી, એવી સીતાજી જાણે જંગલમાં નૃત્ય કરતી નિલકંઠી પક્ષી જેવી લાગી. ક્યારેક અજ્ઞાત ચાંદ્રરેખા જેવી, ક્યારેક ધૂળથી ઢંકાયેલી સોનાની રેખા જેવી, ક્યારેક સાજી ગયેલી ચોટ જેવી, ક્યારેક પવનથી વળી ગયેલી વાદળરેખા જેવી લાગતી હતી. રામચંદ્રજીની પત્ની, શ્રેષ્ઠ વક્તા અને પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામાની સીતાજીને ન જોઈ, ત્યારે વાનર દુઃખથી વ્યાકુળ થયો, જાણે ધીમો માણસ થોડા આરામ પછી ફરી થાકી જાય. પછી, જે સ્વરૂપ ઇચ્છે તે ધારણ કરી શકે એવા હનુમાન, મહેલોમાં નિર્ભયપણે ફરવા લાગ્યા અને મોટી ચપળતાથી લંકાને શોધવા લાગ્યા. તેજસ્વી અને ભાગ્યશાળી હનુમાન રાક્ષસોના રાજાના નિવાસસ્થાન પાસે પહોંચ્યા, જે સૂર્ય સમાન તેજવાળી દિવાલોથી ઘેરાયેલું હતું. કઠોર રાક્ષસો દ્વારા રક્ષિત, જેમ સિંહો જંગલને રક્ષે છે તેમ, તે વાનર-હાથીએ તેજસ્વી મહેલને જોયો. તે મહેલ સુંદર ચાંદીથી મઢેલા, સોનાથી શોભિત દ્વાર, વિવિધ આંગણાં અને સુંદર બારણાંથી શોભતો હતો. ત્યાં શક્તિશાળી હાથીસવાર, વીર અને અશ્રમ રહિત યોદ્ધાઓ, અપરાજિત ઘોડા અને રથસ્વારોએ મહેલને ઘેરી રાખ્યો હતો. મહેલમાં અનેક કિંમતી રત્નો, શ્રેષ્ઠ બેઠકો, મહાન રથસ્વારો અને ભવ્ય સિંહાસનો હતા. ચારેય તરફથી તેજસ્વી અને મહાન દૃશ્યો, અસંખ્ય વિવિધ પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓથી ભરેલો હતો. આંતરિક રક્ષા અને રાક્ષસો દ્વારા કડક રીતે રક્ષિત, અને મુખ્ય તથા શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ભરપૂર હતો. રાક્ષસોના રાજાના નિવાસસ્થાનમાં આનંદિત અને સુંદર સ્ત્રીઓથી તેજસ્વી, અને સુંદર આભૂષણોની ગૂંજનથી સમુદ્ર જેવી ધ્વનિ થતી હતી. તે મહેલ રાજકીય ગુણોથી યુક્ત, ઉત્તમ ચંદન સુગંધથી મહેકતો, મહાન લોકોથી ભરેલો, જાણે વિશાળ જંગલમાં સિંહો હોય તેમ. ડોલ, મૃદંગ અને શંખના નાદથી ગૂંજતો, ઉત્સવોમાં સતત પૂજાતા અને રાક્ષસો દ્વારા સન્માનિત થતો હતો. તે મહાન આત્માવાળા રાજાનું વિશાળ ભવન, સમુદ્ર જેટલું ઊંડું અને ગર્જનાવાળું, અતિશય ધનથી સજ્જ હતું. અહીં પાંચમો અને છઠ્ઠો સર્ગ પૂર્ણ થાય છે.