હનુમાન લંકામાં પ્રવેશ કર્યો ત્યારે, લંકા શહેર ખૂબ જ ઉથલપાથલ થઈ ગઈ હતી. તેણે થરથરતા અવાજે, ગર્વભરી ભાષામાં, વાનરવીર હનુમાનને કહ્યું, “મહાબલી, કૃપા કરો, મારા રક્ષણ કરો, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ! શક્તિશાળી અને સદ્ગુણવંતો સદાયે પોતાની મર્યાદામાં રહે છે.” પછી લંકાએ કહ્યું, “હે વાનર, હું લંકા શહેર પોતે છું. તું તારી મહાન પરાક્રમ અને શક્તિથી મને જીત્યો છે, હે વિરૂધ્ધ!” “હે વાનરોના સ્વામી, હવે એક સત્ય સાંભળો: સ્વયંભૂ બ્રહ્માએ મને એક વરદાન આપ્યું હતું—જ્યારે કોઈ વાનર પોતાની શક્તિથી મને પોતાના વશમાં કરશે, ત્યારે રાક્ષસો માટે સંકટ આવી જશે.” “હે સૌમ્ય, તે શરત હવે તારા આવવાથી પૂર્ણ થઈ છે. સ્વયંભૂ દ્વારા સ્થાપિત, એ સત્ય છે અને એ ઉલ્લંઘન કરી શકાતું નથી.” “સીતા અને દુષ્ટ રાવણના કારણે, હવે બધા રાક્ષસોની વિનાશની ઘડી આવી છે.” “તેથી, હે શ્રેષ્ઠ વાનર, રાવણ દ્વારા રક્ષિત શહેરમાં પ્રવેશ કરો અને અહીં તું ઇચ્છે તે બધા કાર્ય પૂર્ણ કરો.” “આ પાવન શહેરમાં પ્રવેશો, હે વાનરોના સ્વામી, શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો દ્વારા રક્ષિત, અને જનકનંદિની સીતા માટે જ્યાં ઈચ્છો ત્યાં શોધ કરો.” આ રીતે, સુંદર કાંડના ચોથી સર્ગના શ્રીમદ વાલ્મીકિ રામાયણના શ્લોકો શ્રવણ કરો. પછી, હનુમાન, શ્રેષ્ઠ વાનર, પોતાની પરાક્રમથી લંકા શહેર અને તેના રૂપ બદલતા રક્ષકને જીત્યો. મહાન આત્મા, વાનર-હાથી, અદભુત પરાક્રમથી, રાતે લંકામાં પ્રવેશ કર્યો, ભીતરનું દ્વાર વાપર્યા વિના દિવાલ પરથી ફાંદીને. શહેરમાં પ્રવેશ કરીને, વાનર-રાજ સુગ્રીવના કલ્યાણ માટે, તેણે દુશ્મનોના માથા પર ડાબું પગ મૂક્યું. પછી, હનુમાન આનંદ સાથે, હસવાના અને સંગીતના ગૂંજી રહેલા અવાજ સાથે, સુંદર લંકા શહેર તરફ આગળ વધ્યો. શ્રેષ્ઠ લંકા શહેર, વીજળી જેવી જાળીઓથી સજાયેલી, હીરાની નેટથી શોભિત, આકાશમાં વાદળ જેવી દેખાતી, હનુમાનને દેખાઈ. તે સમયે, લંકા રાક્ષસોના શોભિત મકાનો સાથે, વાદળ જેવી સફેદ, કમળ અને સ્વસ્તિકના ચિત્રોથી શોભાયમાન, ધધકતી હતી. શહેરમાં ચારે બાજુ સુંદર રીતે સજાયેલી, વિવિધ માળા અને આભૂષણોથી શોભિત, સતત વધતી મકાનો હનુમાનના દ્રષ્ટિમાં આવી. રાઘવના હિત માટે હનુમાન મકાનથી મકાન ફરતો રહ્યો, અને આનંદથી તેમને નિહાળતો ગયો. તેને શહેરમાં વિવિધ આકાર અને સ્વરૂપના મકાનો દેખાયા, અને ત્રણ પ્રકારની સ્વરોથી શોભિત સુંદર ગીતો સાંભળ્યા. એણે સ્ત્રીઓના કમરબંદના ઝણકાર અને પાયલના અવાજ સાંભળ્યા, જેમ સ્વર્ગની અપ્સરાઓ પ્રેમમાં ઝૂમી રહી હોય. મહાન આત્માઓના મકાનમાં પગલાંઓના અવાજ, હાથ clap અને whistle પણ સાંભળ્યા. રાક્ષસોના મકાનમાં, હનુમાનએ મંત્રોચ્ચાર સાંભળ્યા, અને રાત્રિમાં ભટકતા, પોતાના અધ્યયન માટે સમર્પિત રાક્ષસોને જોયા. તેને રાક્ષસોની ભવ્ય ટોળકી રાવણની સ્તુતિ કરતા, રોઢતા અને રાજમાર્ગ પર ઊભા રહીને શહેર ભરતા દેખાયા. શહેરના મધ્યભાગમાં, તેણે અનેક રાક્ષસોનું ગુપ્તચર દળ જોયું—જટાધારી, મુંડાવાળા, ગાયના ચામડાં પહેરેલા. કેટલાક હાથમાં દર્ભા ઘાસ, કેટલાક અગ્નિકુંડ, કેટલાક ગદાં અને મુદગર, કેટલાક લાકડાંના દંડ લઈને દેખાયા. એમને એક આંખવાળા, રંગબેરંગી, પોટલી પેટવાળા, મોટાં સ્તનવાળા, ભયાનક, વાંકડા મોઢાવાળા, વિક્રાળ અને નાના-મોટા, બટકાં પણ દેખાયા. એમને ધનુષધારી, તલવારધારી, મસલ અને લોખંડની ગદાંવાળા, મોટા લોખંડના દંડવાળા, વિવિધ કવચ પહેરેલા રાક્ષસો દેખાયા. તેને ન તો વધારે જાડા, ન વધારે પાતળા, ન વધારે ઊંચા, ન વધારે નાના, ન વધારે ઉજળા, ન વધારે કાળા, ન વધારે વાંકડા, ન વધારે બટકાં—એવા રાક્ષસો પણ દેખાયા. તેને વિકૃતિવાળાં, અનેક સ્વરૂપવાળાં, સુંદર, ભવ્ય, ધ્વજ-પતાકા અને વિવિધ શસ્ત્રોવાળાં રાક્ષસો દેખાયા. એમને ભાલા, વૃક્ષો, શસ્ત્રો, તલવાર અને વીજળી, ફેકવાની દોરી અને ફાંસીવાળાં યોદ્ધાઓ દેખાયા. એમને માળા, લાવણ્ય, સુંદર આભૂષણોથી સજાયેલી, વિવિધ વસ્ત્રોમાં, પોતાની મરજીથી ફરતા રાક્ષસો દેખાયા. એમને તીખા ભાલા અને શક્તિશાળી વીજળીવાળાં, સદા જાગૃત, એક લાખ રાક્ષસો પણ દેખાયા. અંત:પુરના પૂર્વમાં, હનુમાનએ રાક્ષસોના સ્વામી દ્વારા નિર્ધારિત મકાન જોયું, અને તેનું ભવ્ય સોનાની કમાનવાળું ઘર નિહાળ્યું. એમને રાક્ષસોના રાજાનું પ્રસિદ્ધ નિવાસ, પર્વતની ટોચ પર સ્થિત, કમળની માળાથી શોભિત ખાઈથી ઘેરાયેલું, દેખાયું. મહાન વાનરે એ ભવ્ય મકાન rampartsથી ઘેરાયેલું, દૈવી રૂપવાળું, સ્વર્ગીય સંગીતથી ગૂંજી રહેલું, દેવલોક સમાન, જોયું. તેમાં ઘોડાના અવાજ, આભૂષણોની ગૂંજી, ભવ્ય રથ, વાહન, વિમાન, ઉન્નત ઘોડા અને હાથીથી ભરેલું હતું. ચારે બાજુ ચાર દાંતવાળા સફેદ વાદળ જેવા હાથી, સુંદર દ્વાર પર સજાયેલા, મસ્ત પશુ અને પક્ષીઓ સાથે દેખાયા. હજારો શક્તિશાળી રાક્ષસો દ્વારા રક્ષિત, રાક્ષસોના સ્વામી રાવણ દ્વારા સુરક્ષિત, વાનર હનુમાન એ મકાનમાં પ્રવેશ્યો. પછી, હનુમાન રાવણના આંત:પુરમાં પ્રવેશ્યો, સોનાની અને રત્નોની જાળીથી ઘેરાયેલું, મૂલ્યવાન મોતી અને રત્નોથી શોભિત, શ્રેષ્ઠ અગરૂ અને ચંદનથી સુગંધિત. અહીં સુંદર કાંડના પાંચમા સર્ગનો અંત આવે છે, શ્રીમદ વાલ્મીકિ રામાયણમાં.