લંકાની વાણી સાંભળી, પવનપુત્ર હનુમાન, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, અડગ ઊભા રહ્યા—માણે કે કોઈ બીજું પર્વત જ હોય એમ. તેઓએ સામે દેખાતી લંકાને, જે સ્ત્રીરૂપે વિકૃત દેખાતી હતી, ધ્યાનપૂર્વક નિહાળી, ધીરજપૂર્વક કહ્યું: “હું અહીં લંકા શહેર જોવા આવ્યો છું—આના કિલ્લા, દિવાલો અને દ્વાર—all because of great curiosity. હું લંકાના બધા જંગલો, બાગો અને મુખ્ય મકાનો દરેક બાજુથી નિહાળવા ઈચ્છું છું.” હનુમાનના આ શબ્દો સાંભળીને, સ્વેચ્છાએ રૂપ બદલનાર લંકાએ ફરી કઠોર વાણીમાં કહ્યું: “અરે વાનર, તું આજે લંકા શહેર જોઈ શકતો નથી—રાક્ષસાધિપતિ રાવણ દ્વારા રક્ષિત આ શહેર તું તો પહેલા મને જીતે તો જ જોઈ શકીશ, કેમ કે હું દુષ્ટચિત્ત છું.” તો વાનરોમાં વીર હનુમાન એ રાત્રિમાં ભટકતી સ્ત્રીને કહ્યું: “હું આ શહેર જોઈને, સારા સ્ત્રી, પાછો જઇશ, જે રીતે આવ્યો છું એ રીતે.” લંકાની ભયાનક રક્ષિકા એ પછી ભયંકર ગર્જના સાથે ઝડપથી આવી અને પોતાની હથેળીથી હનુમાનને જોરદાર આઘાત કર્યો. પવનપુત્ર, વાનરોમાં વીર, આ આઘાતથી જોરથી ગર્જના કરી. હવે હનુમાન ક્રોધથી ભરાઈ ગયા, તેમણે ડાબા હાથની આંગળીઓ વાળી, મજબૂત મુક્કો લંકાને માર્યો. પણ મનમાં ‘આ સ્ત્રી છે’ એમ વિચારીને હનુમાને વધુ ક્રોધ ન કર્યો. તેમ છતાં, તેમના મુક્કાથી ઘાયલ થયેલી રાત્રિચર લંકા, શરીર લથડતું, ચહેરો વિકૃત થઇ, અચાનક જમીન પર પડી ગઈ. પછી હનુમાન, એ સ્ત્રીને પડી જોઈ, હૃદયમાં દયા અનુભવ્યા. લંકા ખૂબ જ વ્યાકુળ થઇ, થરથરતા શબ્દોમાં, અભિમાનપૂર્વક હનુમાનને કહ્યું: “મહેરબાની કરો, મહાબાહુ, મને રક્ષા આપો, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ. બળવાન અને ધર્મનિષ્ઠો હંમેશા પોતાની મર્યાદા જાળવે છે, સૌમ્ય.” “હું લંકા શહેર જ છું, વાનર. તમે તમારી મહાન વિરતા અને બળથી મને જીતી લીધી છે, વીર.” “હવે, વાનરોના સ્વામી, સત્ય સાંભળો: સ્વયંભૂ બ્રહ્માજીએ મને એક વરદાન આપ્યું હતું.” “જ્યારે કોઈ વાનર પોતાની શક્તિથી તમને પોતાના વશમાં લેશે, ત્યારે જાણજો કે રાક્ષસો માટે સંકટ આવી પહોંચ્યું છે.” “એ જ શરત, સૌમ્ય, હવે તમારી આગમનથી પૂર્ણ થઈ છે. એ સ્વયંભૂ દ્વારા સ્થિર કરાયેલ છે—સત્ય છે, અને ભંગી શકાતું નથી.” “સીતા અને દુષ્ટચિત્ત રાવણના કારણે હવે તમામ રાક્ષસોના વિનાશનો સમય આવી ગયો છે.” “અતેઅરે, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, રાવણ દ્વારા રક્ષિત આ શહેરમાં પ્રવેશો અને અહીં તમારી ઈચ્છિત બધા કાર્યો પૂર્ણ કરો.” “આ પાવન શહેરમાં પ્રવેશો, વાનરોના સ્વામી, શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો દ્વારા રક્ષિત—even though it is cursed—and જ્યાં સુધી તમારે ઈચ્છા હોય ત્યાં સુધી જનકનંદિની સીતાની શોધ કરો.” આ રીતે, હનુમાનએ પોતાની વિરતા વડે લંકા અને સ્વરૂપ બદલનારી રક્ષિકાને જીતી લીધી. તેઓ રાત્રિના સમયે દિવાલ પરથી ઉછળી, દ્વારનો ઉપયોગ કર્યા વિના, વિશિષ્ટ પરાક્રમથી લંકામાં પ્રવેશ્યા. વાનરરાજ સુગ્રીવના કલ્યાણ માટે, હનુમાન લંકા શહેરમાં પ્રવેશ્યા અને દુશ્મનોના મસ્તક પર ડાબું પગ મૂક્યું. પછી, વાનર લંકા શહેર તરફ આગળ વધ્યા, જ્યાં હાસ્ય અને સંગીતના ગુંજતા અવાજો સંભળાતા હતા. આ ભવ્ય શહેર વીજળી જેવી જાળીઓથી શોભિત મહેલો, હીરાના જાળ અને વાદળ જેવા દેખાતા મકાનોથી ઝગમગતું હતું. એ સમયે, લંકા રાક્ષસોના ભવ્ય મહેલો, વાદળ જેવા ધોળા, કમળ અને સ્વસ્તિક ચિહ્નોથી શોભિત, તેજથી ઝળહળતા હતા. દરેક બાજુથી સુંદર રીતે શણગારેલા, વિવિધ માળા અને આભૂષણોથી અલંકૃત એવા વધતા જતા મકાનોથી એ શહેર હનુમાનને દ્રષ્ટિગોચર થયું. રાઘવના હિત માટે હનુમાન મહેલો વચ્ચે ફરતા, આનંદ અનુભવી રહ્યા હતા. તેઓએ અહીં-ત્યાં વિવિધ આકાર અને રૂપના મહેલો જોયા, અને ત્રણ પ્રકારના સ્વરોવાળી મીઠી ગાન પણ સાંભળી. પ્રેમમાં પડેલી સ્ત્રીઓના કમરના ઘુંઘરૂ અને પગપેળીના ઝણકાર, જાણે સ્વર્ગની અપ્સરાઓ હોય એમ, હનુમાનના કાનમાં પડ્યા. મહાન આત્માવાળાઓના મહેલોમાં પગલીઓના અવાજ, હાથ તાળી અને વીંટ પડવાના અવાજ પણ તેમણે સાંભળ્યા. રાક્ષસોના ઘરોએ મંત્રોચ્ચાર કરતા, પોતાના અધ્યયનમાં તલીન રાત્રિચરો પણ હનુમાનને દેખાયા. મહારાજ માર્ગ પર ઊભેલા, રાવણની સ્તુતિ કરતા અને ગર્જના કરતા રાક્ષસોની મોટી ટોળી તેમણે જોઈ. શહેરના મધ્ય ભાગમાં, રાક્ષસોના અનેક ગુપ્તચરો—કેટલાક જટાધારી, કેટલાક મુંડમાળ, કેટલાક ચામડાની વસ્ત્રધારી—દેખાયા. કેટલાક હાથમાં દર્ભ ઘાસ, કેટલાક અગ્નિકુંડ, કેટલાક ગદા અને મૂઠીઓ, અને કેટલાક લાકડાંના દંડ લઈને ઊભેલા હતા. એક આંખવાળા, અનેક રંગવાળા, મોટાં પેટવાળા, વિશાળ છાતીવાળા, ભયાનક, વાંકાં મોઢાવાળા, વિકૃત અને નાનાં-નાનાં પણ હનુમાનની નજરે પડ્યા. તેમણે તીરધારી, ખડગધારી, મસલ અને લોખંડની ગદા ધરાવતા, મોટા લોખંડના દંડવાળા અને વિવિધ કવચવાળા રાક્ષસોને જોયા. તેઓને એવા રાક્ષસો પણ દેખાયા, જે ન તો વધારે જાડા કે પાતળા, ન ઊંચા કે નાનાં, ન વધારે ધોળા કે કાળા, ન વધારે વાંકાં કે નાનાં હતાં. આ રીતે, હનુમાન રાત્રિના સમયે લંકા શહેરમાં પ્રવેશી, સર્વત્ર સીતાજીની શોધ માટે તત્પર થયા, અને સમગ્ર શહેરનું નિરીક્ષણ કરતા જતા રહ્યા.