గావస్త్వత్తః సముద్భూతాస్త్వ త్తోజా అవయో మృగాః । త్వమన్ముఖాద్బ్రాహ్మణా బాహ్వోస్త్వత్తో క్షత్రమజాయత ॥ ౧,౧౨.
నీ నుండి ఆవులు, బలము, పక్షులు, అడవి జంతువులు పుట్టాయి. నీ నోటినుండి బ్రాహ్మణులు, నీ భుజాల నుండి క్షత్రియులు జన్మించారు.
వైశ్వాస్తవోరుజాః శూద్రాస్తవ పద్భ్యాం సముద్గతాః । ఆక్ష్ణోః సూర్యోఽనిలః ప్రాణాచ్చన్ద్రమా మనసస్తవ ॥ ౧,౧౨.
నీ తొడల నుండి వైశ్యులు, నీ పాదాల నుండి శూద్రులు ఉద్భవించారు. నీ కళ్ళ నుండి సూర్యుడు, శ్వాస నుండి వాయువు, మనసు నుండి చంద్రుడు పుట్టారు.
ప్రాణోన్తః ముషిరాజ్జాతో ముఖాదగ్నిరజాయత । నాభితో గగనం ద్యౌశ్చ శిరసః సమవర్తత ॥ ౧,౧౨.
నీ ప్రాణం నుండి ప్రాణవాయువు, నోటినుండి అగ్ని పుట్టింది. నాభి నుండి ఆకాశం, తల నుండి స్వర్గం ఏర్పడింది.
దిశః శ్రోత్రాత్క్షితిః పద్భ్యాం త్వత్తః సర్వమభూదిదిమ్ ॥ ౧,౧౨.
నీ చెవుల నుండి దిశలు, పాదాల నుండి భూమి పుట్టాయి. నీ నుండే అన్నీ ఉద్భవించాయి.
న్యగ్రోధః సుమహానల్పే యథా బీజే వ్యవస్థితః । సంయమే విస్వమఖిలం బీజభూతే తథాత్వాయి ॥ ౧,౧౨.
ఎలా పెద్ద వటవృక్షం చిన్న విత్తనంలో దాగి ఉంటుందో, అలాగే ఈ మొత్తం విశ్వం కూడా విత్తనంగా నీవులోనే నిగూఢంగా ఉంది.
బీజాదఙ్కురసమ్భూతే న్యగ్రోధస్తు సముత్థితః । విస్తారం చ యథా యాతి త్వత్తః సృష్టౌ తథా జగత్ ॥ ౧,౧౨.
విత్తనం నుండి మొలక పుట్టి, దాని నుండి వటవృక్షం పెరిగి విస్తరించేదిగా, సృష్టిలో ఈ జగత్తు కూడా నీ నుండి విస్తరించిపోతుంది.
యథా హి కదలీ నాన్యా త్వక్పత్రాదపి దృస్యతే । ఏవం విశ్వస్య నాన్యస్త్వం త్వస్థయీశ్వర దృశ్యేత ॥ ౧,౧౨.
ఎలా అరటి చెట్టులో పొరలు, ఆకులు తప్ప వేరే భాగం కనిపించదో, అలాగే స్థిరమైన ప్రభూ! ఈ విశ్వంలో నీవు తప్ప వేరెవ్వరూ కనిపించరు.
హ్లాదినీ సంధినీ సంవిత్త్వయ్యేకా సర్వసంస్థితౌ । హ్లాదతాపకరీ మిశ్రా త్వయి నో గుణవర్జితే ॥ ౧,౧౨.
ఆనందం, ఐక్యత, జ్ఞానం — ఇవన్నీ నీలో ఒకటిగా ఉన్నాయి. సుఖం, దుఃఖం, వాటి మిశ్రమం కూడా నీవు నిగ్రహించినవే, నీవు అన్ని లక్షణాలనుండి అతీతుడవు.
పృథగ్భూతైకభూతాయ భూతభూతాయ తే నమః । ప్రభూతభూతభూతాయ తుభ్యం భూతాత్మనే నమః ॥ ౧,౧౨.
ప్రత్యేకంగా ఉన్నవాడవు, ఒక్కటిగా ఉన్నవాడవు, అన్ని భూతాల ఆత్మవు. అనేక భూతాల మూలమైన నీకు నా నమస్సులు. అన్ని భూతాల ఆత్మ అయిన నీకు నమస్సులు.
వ్యక్తం ప్రధానపురుషౌ విరాట్సమ్రాట్స్వరాట్తథా । విభావ్యతేన్తఃకరణే పురుషేష్వక్షయో భవాన్ ॥ ౧,౧౨.
వికసించినది, ప్రాధాన్యం, పురుషుడు, విరాట్, సమ్రాట్, స్వరాట్ — ఇవన్నీ మనస్సులో గ్రహించబడతాయి. కానీ నీవు అన్నీ జీవుల్లో అక్షయుడవు.
సర్వస్మిన్సర్వభూతస్త్వం సర్వః సర్వస్వరూపధృక్ । సర్వం త్వత్తస్తతశ్చ త్వం నమః సర్వాత్మనేఽస్తు తే ॥ ౧,౧౨.
ప్రభూ! నీవు ప్రతిదానిలో, అన్ని జీవుల్లో ఉన్నవాడవు. అన్ని రూపాలు ధరించేవాడవు. అన్నీ నీ నుండి పుట్టి, మళ్లీ నీలో కలిసిపోతాయి. అన్ని జీవాల ఆత్మ అయిన నీకు నమస్సులు.
సర్వాత్మకోసి సర్వేశ సర్వభూతస్థితో యతః । కథయామి తతః కిం తే సర్వం వేత్సి హృతి స్థితమ్ ॥ ౧,౧౨.
నీవే అన్ని జీవాల ఆత్మ, అన్ని లోకాలకు అధిపతి, ప్రతి భూతంలో నివసించేవాడవు. మరి నీకు ఇంకేమి చెప్పాలి? హృదయంలో దాగి ఉన్నదంతా నీవే తెలుసు.
సర్వాత్మన్సర్వభూతేశ సర్వసత్త్వసముద్భవ । సర్వభూతో భవాన్వేత్తి సర్వసత్త్వమనోరథమ్ ॥ ౧,౧౨.
ప్రభూ! నీవే అందరికీ ఆత్మ, సమస్త జీవుల అధిపతి, అన్ని ప్రాణుల మూలకారణం. నీవు ప్రతి జీవిలో ఉన్నావు, వారి మనసులోని కోరికలు అన్నీ నీకు తెలుసు.
యో మే మనోరథో నాథ సఫలః స త్వయా కృతః । తపశ్చ తప్తం సఫలం యద్దృష్టోఽసి జగత్పతే ॥ ౧,౧౨.
ప్రభూ! నేను కోరుకున్న కోరికను నీవు నెరవేర్చావు. నేను చేసిన తపస్సు ఫలించింది, ఎందుకంటే నిన్ను దర్శించాను, జగత్తు పాలకా!
శ్రీభగవానువాచ తపసస్తత్ఫలం యద్దృష్టోఽహం త్వయా ధ్రువ । మదృర్శనం హి విఫలం రాజపుత్ర న జాయతే ॥ ౧,౧౨.
శ్రీమహావిష్ణువు ఇలా అన్నారు — ధ్రువా! నీవు చేసిన తపస్సుకు ఫలితంగా నన్ను దర్శించావు. రాజకుమారా! నన్ను దర్శించడం ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాదు.
వరం వరయ తస్మాత్త్వం యథాభిమతమాత్మనః । సర్వం సంపద్యతే పుంసాం మయి దృష్టిపథం గతే ॥ ౧,౧౨.
కాబట్టి, నీకు నచ్చిన వరం కోరుకో. ఎవరు నా దృష్టిలో పడతారో, వారికి అన్నీ సాధ్యమే.
ధ్రువ ఉవాచ భగవన్భూతభవ్యేశ సర్వస్యాస్తే భవాన్ హృది । కిమజ్ఞాతం తవ బ్రహ్మన్మనసా యన్మయేక్షితమ్ ॥ ౧,౧౨.
ధ్రువుడు ఇలా అన్నాడు — భగవంతుడా! భూత, భవిష్యత్తు అధిపతీ! నీవు అందరి హృదయాల్లో ఉంటావు. నేను మనసులో ఏం ఆలోచించినా, అది నీకు తెలియనిదేముంది?
తథాపి తుభ్యం దేవేశ కథయిష్యామి యన్మయా । ప్రార్థ్యతే దుర్వినీతేన హృదయేనాతిదుర్లభమ్ ॥ ౧,౧౨.
అయినా దేవతల అధిపతీ! నా హృదయం పక్కదారి పట్టినా, దుర్లభమైనదైనా, నేను కోరుకున్నది నీకు చెప్పుతాను.
కిం వా సర్వజగత్స్త్రష్టః ప్రసన్నే త్వయి దుర్లభమ్ । త్వత్ప్రసాదఫలం భుఙ్క్తే త్రైలోక్యం మఘ వానపి ॥ ౧,౧౨.
ప్రభూ! నీవు ప్రసన్నుడైతే ఈ లోకాల్లో సాధించలేనిది ఏదైనా ఉందా? నీ అనుగ్రహంతో ఇంద్రుడే కూడ త్రిలోకాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు.
నైతద్రాజాసనం యోగ్యమజాతస్య మమోదరాత్ । ఇతి గర్వదవోచన్మాం సపత్నీమాతురుచ్చకైః ॥ ౧,౧౨.
ఈ రాజాసనం నా గర్భంలో పుట్టనివాడికి యోగ్యం కాదని, నా సతీమాత గర్వంగా, పెద్దగా చెప్పింది.
ఆధారభూతం జగతః సర్వేషాముత్తమోత్తమమ్ । ప్రార్థయామి ప్రభో స్థానం త్వత్ప్రసాదాదతోవ్యయమ్ ॥ ౧,౧౨.
కాబట్టి ప్రభూ! నీ దయతో, ఈ జగత్తుకు ఆధారమైన, అందరికన్నా శ్రేష్ఠమైన, ఎప్పటికీ నశించని స్థానం నాకు ఇవ్వమని కోరుతున్నాను.
శ్రీభగవానువాచ యత్త్వయా ప్రార్థ్యతే స్థానమేతత్ప్రాప్స్యతి వై భవాన్ । త్వయాహం తోషితః పూర్వమన్యజన్మని వాలక ॥ ౧,౧౨.
శ్రీమహావిష్ణువు ఇలా అన్నారు — నీవు కోరిన స్థానం ఖచ్చితంగా నీకు లభిస్తుంది. చిన్నవాడా! మునుపటి జన్మలో నీవు నన్ను సంతృప్తిపరిచావు.
త్వమాసీర్బ్రహ్మణః పూర్వం మయ్యేకాగ్రమతిః సదా । మాతాపిత్రోశ్చ శుశ్రషుర్నిజధర్మానుపాలకః ॥ ౧,౧౨.
నీవు ముందు బ్రహ్మకు కుమారుడివిగా, ఎప్పుడూ నా మీద ఏకాగ్రతతో ఉండేవాడివి. తల్లిదండ్రులకు సేవ చేసి, నీ కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధతతో పాటించేవాడివి.
కాలేన గచ్ఛతా మిత్రం రాజపుత్రస్తవాభవత్ । యోవనేఖిలభోగాఢ్యో దర్శనీయోజ్జ్వలాకృతిః ॥ ౧,౧౨.
కాలక్రమంలో, ఓ యువరాజు నీకు స్నేహితుడయ్యాడు. అతడు యవ్వనంతో, అన్ని సుఖాలు అనుభవిస్తూ, అందంగా, కాంతివంతంగా ఉండేవాడు.
తత్సఙ్గాత్తస్య తామృద్ధిమవలోక్యాదిదుర్లభామ్ । భవేయం రాజపుత్రోహమితి వాఞ్ఛా త్వయా కృతా ॥ ౧,౧౨.
అతని సాంగత్యంతో, అతని అపూర్వమైన ఐశ్వర్యాన్ని చూసి, 'నేను కూడా రాజకుమారుడిగా జన్మించాలి' అని నీవు కోరుకున్నావు.
తతో యథాభిలషితా ప్రాప్తా తే రాజపుత్రతా । ఉత్తానపాదస్య గృహే జాతోసి ధ్రువ దుర్లభే ॥ ౧,౧౨.
అలా, నీ కోరిక మేరకు, నీవు రాజకుమారుడిగా జన్మించావు. ధ్రువా! నీవు ఉత్తానపాదుని ఇంట పుట్టినవాడివి, అది చాలా అరుదైనది.
అన్యేషాం దుర్లభం స్థానం కులే స్వాయమ్భువస్య యత్ ॥ ౧,౧౨.
స్వాయంభువ వంశంలో నీకు లభించిన స్థానం, ఇతరులకు చాలా దుర్లభమైనది.
తస్యైతదపరం బాల యేనాహం పరితోషితః । మామారాధ్య నరో ముక్తిమవాప్నోత్యవిలమ్బితామ్ ॥ ౧,౧౨.
పిల్లాడా! ఆ మునుపటి జన్మలో నన్ను సంతృప్తిపరిచినవాడే నీవు. ఎవరు నన్ను భక్తితో ఆరాధిస్తారో, వారు ఆలస్యం లేకుండా మోక్షాన్ని పొందుతారు.
మయ్యర్పితమనా బాల కిము స్వర్గాదికం పదమ్ ॥ ౧,౧౨.
పిల్లాడా! ఎవరి మనసు నాలో స్థిరంగా ఉంటుందో, వారికి స్వర్గాది స్థితులు అవసరమా?
త్రైలోక్యాదధికే స్థానే సర్వతారాగ్రహాశ్రయః । భవిష్యతి న సందేహో మత్ప్రసాదాద్భావన్ధ్రువ ॥ ౧,౧౨.
ధ్రువా! నా కృపతో, నీవు మూడు లోకాలకన్నా ఎత్తైన, అన్ని నక్షత్రగ్రహాలకు ఆధారమైన స్థానం పొందుతావు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.