స్త్రోత్రణే యస్తథేతేన త్వాం స్తోష్యత్యబ్ధిసమ్భవే । స త్వయా న పరిత్యాజ్యో ద్రితీయోఽస్తు వరో మమ
సముద్రంలో పుట్టినవాడా, ఈ స్తోత్రంతో నిన్ను ఎవడు నిజంగా స్తుతిస్తాడో, అతడిని నువ్వు ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు — ఇదే నాకు రెండవ వరంగా ఇవ్వు.
త్రైలోక్యం త్రిదశశ్రష్ఠే న సత్యక్ష్యామి వాసవ । దత్తో వరో మయా యస్తే స్తోత్రారాధనతుష్టయా
దేవేంద్రుడా, దేవతలకు అధిపతివా, ఎవరికైనా నేను ఈ స్తోత్రారాధనతో సంతుష్టుడై వరమిచ్చినపుడు, ఆ వరాన్ని వెనక్కి తీసుకోను; మూడు లోకాలను కూడా కాదు.
యశ్చ సాయం తథా ప్రాతః స్తోత్రేణానోన మానవః । మాం స్తోష్యతి న తస్యాహం భవిష్యామి పరాఙూముఖీ
ఈ స్తోత్రంతో సాయంత్రం, అలాగే ఉదయం నన్ను ఎవడు స్తుతిస్తాడో, అతడిని నేను ఎప్పుడూ దూరం చేయను.
ఏవం వరం దదౌ దేవీ దేవరాజాయ వై పురా । మేత్రేయ శ్రీర్మహాభాగా స్తోత్రారాధనతోషితా
మైత్రేయా, ఈ విధంగా మహాభాగ్యవంతురాలైన శ్రీదేవి, స్తోత్రారాధనతో సంతోషించి, పూర్వంలో దేవేంద్రునికి ఈ వరాన్ని ఇచ్చింది.
భృగోః ఖ్యాత్యాం సముతూపన్నా శ్రీః పూర్వ్వముదధేః పునః । దేవ-దానవయత్నేన ప్రసూతామృతమన్థనే
భృగువు కుమార్తె ఖ్యాతి నుండి శ్రీదేవి తొలిసారిగా జన్మించింది; ఆ తరువాత దేవతలు, దానవులు సముద్రాన్ని మథించి అమృతాన్ని పొందినప్పుడు, మళ్ళీ ఆ సముద్రం నుండే జన్మించింది.
ఏవం యథా జగత్స్వామీ దేవదేవో జనార్ద్దనః । అవతారం కరోత్యేష కరోత్యేష తథా శ్రీస్తత్సహాయినీ
ఎలాగైతే జగత్తు అధిపతి జనార్దనుడు అవతారాలు తీసుకుంటాడో, అలాగే ఆయనతో పాటు శ్రీదేవి కూడా అవతారాలు ఎత్తుతుంది.
పునశ్వ పహ్మాదుదూభూతా ఆదిత్యోఽభూద్ యదా హరిః । యదా తు భార్గవో రామస్తదాభూద్ ధరణీ త్వియమ్
హరిదేవుడు ఆదితి కుమారుడిగా జన్మించినప్పుడు, ఆమె మళ్ళీ పద్మం నుండి పుట్టింది; భార్గవ రాముడిగా జన్మించినప్పుడు, ఈ భూమి ఆయన భార్యగా మారింది.
రాఘవత్వేఽభవత్ సీతా రుక్మిణో కృష్ణజన్మని । అన్యేషు చావతారేషు విష్ణోరేషా సహాయినీ
రాఘవుని అవతారంలో సీతగా, కృష్ణుని జన్మలో రుక్మిణిగా, అలాగే విష్ణువు ఇతర అవతారాలలో కూడా ఆమె ఎప్పుడూ ఆయనతో పాటు ఉంటుంది.
దేవత్వే దేవదేహేయ మనుష్యత్వే చ మానుషీ । విష్ణోర్దేహానురూపాం వై కరోత్యేషాత్మనస్తనుమ్
దేవతగా ఉన్నప్పుడు దైవీ శరీరాన్ని, మనిషిగా ఉన్నప్పుడు మానవ శరీరాన్ని ఎత్తుకుంటుంది; విష్ణువు అవతారానికి తగిన రూపాన్ని ఎప్పుడూ తీసుకుంటుంది.
యశ్చైతచ్ఛణుయాజ్జన్మ లక్ష్మ్యా యశ్వ పఠేన్నరః । శ్వియో న విచ్యుతిస్తస్య గృహే యావత్ కులత్రయమ్
ఈ లక్ష్మీ జన్మకథను ఎవడు వినినా, చదువినా, అతని ఇంట్లో మూడు తరాలు వరకూ ఐశ్వర్యం ఎప్పుడూ ఉండి పోతుంది.
పఠ్యతే యేషు చైవైష గృహేషు శ్రీస్తవో మునే । అలక్ష్మీః కలహాధారా న తేష్వాస్తే కదాచన
మహర్షీ, ఏ ఇంట్లో ఈ శ్రీస్తోత్రం చదువుతారో, ఆ ఇళ్లలో దారిద్ర్యం, కలహాలు ఎప్పుడూ ఉండవు.
ఏతత్ తే కథితం బ్రహ్మనే యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి । క్షీరాబ్ధౌ శ్రీర్యథా జాతా పూర్వ్వ భృగుసుతా సతీ
బ్రాహ్మణా, నువ్వు అడిగినట్లు, భృగువు కుమార్తె అయిన శ్రీదేవి ఎలా క్షీరసాగరంలో పుట్టిందో నీకు చెప్పాను.
ఇతి సకలవిభూత్యవాప్తిహేతుః స్తుతిరియమిన్ద్రముఖోదూగతా హి లక్ష్మ్యాః । అనుదనమిహ పఠ్యతే నృబిర్యై ర్వసతి నేషు కదాచిదప్యలక్ష్మీః
ఇంద్రుని వచనంగా శ్రీదేవికి ఉద్భవించిన ఈ స్తోత్రం అన్ని ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదిస్తుంది; దీన్ని ఎవరు చదువుతారో వారి ఇళ్లలో దారిద్ర్యం ఎప్పుడూ ఉండదు.
మైత్రేయ ఉవాచ । కథితం మే త్వయా సర్వ్వ యత్పృష్టోఽసి మహామునే । భృగుసర్గాత్ ప్రభృత్యేష సర్గో మే క్థ్యతాం పునః
మైత్రేయుడు ఇలా అన్నాడు: మహర్షీ, నేను అడిగిన ప్రతిదీ నువ్వు వివరంగా చెప్పావు. ఇప్పుడు భృగువు సృష్టి నుండి మళ్లీ వివరంగా చెప్పు.
పరాశర ఉవాచ । భృగోః ఖ్యాత్యాం సముత్పన్నా లక్ష్మీర్విష్ణుపరిగ్రహః । తథా ధాతృవిధాతరౌ ఖ్యాత్యాం జాతౌ సుతౌ భృగోః
పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: భృగువు కుమార్తె ఖ్యాతి నుండి లక్ష్మీదేవి జన్మించి, విష్ణువుకు భార్యగా మారింది. అలాగే ఖ్యాతి నుండి ధాత్రుడు, విధాత్రుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు కూడా భృగువుకు పుట్టారు.
ఆయతిర్నియతిశ్చైవ మైరోః కన్యే మహాత్మనః । ధాతృవిధాత్రోస్తే భార్య్యే తయోర్జాతౌ సుతావుభౌ
మహాత్ముడైన మైరుడికి ఆయతి, నియతి అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు పుట్టారు. ధాత్రుడు, విధాత్రుడు వారిని భార్యలుగా చేసుకుని, వారితో కుమారులను పొందారు.
ప్రాణశ్చైవ మృకణ్డుశ్చ మార్కణ్డేయో మృకణ్జుతః । తతో వేదశీరా జజ్ఞే ప్రాణస్యాపి సుతం శ్వృణు
ప్రాణుడు, మృకండుడు పుట్టారు. మృకండుని కుమారుడు మార్కండేయుడు. తరువాత వేదశీర్షుడు పుట్టాడు. ఇప్పుడు ప్రాణుని కుమారుని గురించి విను.
ప్రాణస్య కృతిమాన్ పుత్రో రాజవాంశ్వ తతోఽభవత్ । తతో వంశో మహాభాగ విస్తారం భార్గవో గతః
ప్రాణునికి కృతిమాన్ అనే కుమారుడు పుట్టాడు. అతనికి రాజవంశుడు పుట్టాడు. రాజవంశుని ద్వారా భృగువంశం విస్తరించింది.
పత్నీ మరీచేః సమ్భూతిః పౌర్ణామాసమసూయత । విరజాః సర్వ్వగశ్చైవ తస్య పుత్రౌ మహాత్మనః
మరీచి భార్య అయిన సంభూతి, పౌర్ణమాసుని ప్రసవించింది. ఆ మహాత్ముడికి విరజా, సర్వగ అనే ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.
వంశసంకీర్త్తనే పుత్రాన్ వదిష్యేఽహం తయోద్రిజ । స్మృతిశ్వాఙ్గిరసః పత్రీ ప్రసూతాః కన్యకాస్తథా
వంశాన్ని వివరించేటప్పుడు, ఆమెకు పుట్టిన కుమారులను నేను చెబుతాను, ద్విజుడా. స్మృతి, అంగిరసులకు కుమారులు, అలాగే కుమార్తెలు పుట్టారు.
సినీవాలీ కుహూశచైవ రాకా చానుమతిస్తథా । అనుసూయా తథైవాత్రేర్జజ్ఞ పుత్రానకల్మషాన్
సినీవాళి, కుహూ, రాకా, అనుమతి పుట్టారు. అలాగే, అత్రి భార్య అనసూయా నిష్కళ్మషులైన కుమారులను కనింది.
ప్రీత్యాం పులస్త్యభార్య్యయాం దత్తోలిస్తత్సుతోఽభవత్
పులస్త్యుడి భార్య ప్రీతికి దతోలీ అనే కుమారుడు పుట్టాడు.
పూర్వ్వజన్మని యోఽగస్త్యః స్మృతః స్వాయమ్భువేఽన్తరే । కర్దమశ్వావరీయాంశ్వ సహిష్ణుశ్వ సూతత్రయమ్
మునుపటి జన్మలో, స్వాయంభువ మను అంతరంలో, అగస్త్యుడు ఉన్నాడని చెబుతారు. అతనికి కర్దముడు, శ్వావరీయుడు, సహిష్ణుడు అనే ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు.
క్షమా తు సుషువే భార్య్యా పులహస్య ప్రజాపతేః । క్రతోశ్వ సన్నతిర్భార్య్యా బాలఖిల్యానసూయత
పులహ మహర్షి భార్య క్షమా కుమారులను కనింది. క్రతువు భార్య సన్నతి బాలఖిల్యులను ప్రసవించింది.
షష్టిర్యాని సహస్త్రాణి యతీనామూద్ధ్వ రేతసామ్ । అఙ్గుష్ఠపర్వ్వమాత్రాణాం జలదూభాస్కరతేజసామ్
అంగుళి పరిమాణంలో, నీరు, పొగ, సూర్యుని లాంటి తేజస్సుతో, పైకి ప్రవహించే వీర్యంతో, అరవై వేల మంది యతులు పుట్టారు.
ఊర్జ్జాయాఞ్చ విశిష్ఠస్య సప్తాజాయన్త వై సుతాః । రజోగాత్రోర్ధ్వబాహుశ్వ వసనశ్వానఘస్తథా
విశిష్టుని భార్య ఊర్జ్యకు ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారిలో రజోగాత్రుడు, ఊర్ధ్వబాహుడు, వసనుడు, అనఘుడు ఉన్నారు.
సుతపాః శుక్ర ఇత్యేతే సర్వ్వే సప్తర్షయోఽమలాః । యోఽసావగ్నిరభిమానీ బ్రహ్మణస్తనయోఽగ్రజః
సుతపుడు, శుక్రుడు — వీరంతా కలిపి ఏడుగురు పావనులైన ఋషులు. అగ్నికి అధిపతిగా, బ్రహ్మకు పెద్ద కుమారుడిగా ఉన్నాడు.
తస్మాత్ స్వాహా సుతాంల్లేభే త్రీణుదారౌజసో ద్రిజ । పావకం పావమానఞ్చ శుచిఞ్చాపి జలాశినమ్
అతని ద్వారా స్వాహా నుంచి మూడు కుమారులు పుట్టారు, ద్విజుడా. వారు పావకుడు, పావమానుడు, నీరు త్రాగేవాడు అయిన శుచిః.
తేషాన్తు సన్తతావన్యే చత్వారింశజ్వ పఞ్చ చ । ఏవమేకోనపఞ్చాశద్ వహ్నయః పరికీర్తితాః
వారిలో మరికొంతమంది తరం తరం గా నలభై ఐదుగురు పుట్టారు. ఇలా కలిపి నలభై తొమ్మిది అగ్నులు చెప్పబడ్డాయి.
కథ్యన్తే వహ్నయశ్చైతే పితా పుత్రత్రయఞ్చ యత్ । పితరో బ్రహ్మణా సృష్టా వ్యాఖ్యాతా యే మయా తవ
ఈ అగ్నులు తండ్రి, ముగ్గురు కుమారులుగా చెప్పబడ్డారు. బ్రహ్మ సృష్టించిన పితృదేవతలను నేను నీకు వివరించాను.