ఇచ్ఛా శ్రీర్భగవాన్కామో యజ్ఞోఽసౌ దక్షిణా త్వియమ్ । ఆజ్యాహుతిరసౌ దేవీ పురోడాశో జనార్దనః ॥ ౧,౮.
ఇష్టము శ్రీదేవి, భగవంతుడు కాముడు; యజ్ఞం ఆయన, దక్షిణ ఈమె; నెయ్యి పోసే క్రియ దేవి, పూర్ణాహుతి జనార్దనుడు.
పత్నీశాలా మునే లక్ష్మీః ప్రాగ్వంశౌ మధుసూదనః । చితిర్లక్ష్మీర్హరిర్యూప ఇధ్మా శ్రీర్భగవాన్కుశః ॥ ౧,౮.
మునీశ్వరా, ఇంటి యజమానురాలు లక్ష్మీదేవి; తూర్పు వంశం మధుసూదనుడు; యజ్ఞవేదిక లక్ష్మీ, హరి యజ్ఞస్తంభం; ఇంధనం శ్రీదేవి, కుశగ్రాస్ భగవంతుడు.
సామాస్వరూపీ భగవానుద్గీతిః కమలాలయా । స్వాహా లక్ష్మీర్జగన్నాథో వాసుదేవో హుతా శనః ॥ ౧,౮.
భగవంతుడు సామవేద స్వరూపుడు, ఉద్గీతం కమలంలో నివసించే ఆమె; స్వాహా లక్ష్మీ, జగన్నాథుడు వాసుదేవుడు, హుతం అర్పణం.
శఙ్కరో భగవాఞ్ఛౌరిర్గౌరీలక్ష్మీర్ద్విజోత్తమ । మైత్రేయ కేశవః సూర్యస్తత్ప్రభా కమలాలయా ॥ ౧,౮.
శంకరుడు భగవంతుడు, శౌరి గౌరీలక్ష్మి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా; మైత్రేయా, కేశవుడు సూర్యుడు, ఆయన తేజస్సు కమలంలో నివసించే ఆమె.
విష్ణుః పితృగణః పద్మా స్వధా శాశ్వతపుష్టిదా । ద్యౌః శ్రీః సర్వాత్మకో విష్ణురవకాశోతివిస్తరః ॥ ౧,౮.
విష్ణువు పితృదేవతలు, పద్మా స్వధా, శాశ్వత పోషణనిచ్చే ఆమె; ఆకాశం శ్రీదేవి, విష్ణువు అన్నిటికి ఆత్మ, అపారమైనవాడు.
శశాఙ్కః శ్రీధరః కాన్తిః శ్రీస్తథైవానపాయినీ । ధృతిర్లక్ష్మీర్జగచ్చేష్టా వాయుః సర్వత్రగో హరిః ॥ ౧,౮.
చంద్రుడు శ్రీధరుడు, ప్రకాశం శ్రీదేవి, ఎప్పుడూ విడిపోని ఆమె; స్థిరత్వం లక్ష్మీ, లోకచలనం వాయువు, హరి అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు.
జలధిర్ద్విజగోవిన్దస్తద్వేలా శ్రీర్మహామునే । లక్ష్మీస్వరూపమిన్ద్రాణీ దేవేన్ద్రో మధుసూదనః ॥ ౧,౮.
ఓ మహామునీ, సముద్రం ద్విజుడు, ఆ తీరము గోవిందుడు, లక్ష్మీ స్వరూపమే, ఇంద్రాణి దేవత, దేవేంద్రుడు మధుసూదనుడు.
యమశ్చక్రధరః సాక్షాద్ధూమోర్ణా కమలాలయా । ఋద్ధిః శ్రీః శ్రీధరో దేవః స్వయమేవ ధనేశ్వరః ॥ ౧,౮.
యముడు చక్రధారి స్వయంగా, ధూమోర్ణా కమలాలయ, ఋద్ధి అనగా శ్రీ, శ్రీధరుడు దేవుడు, ధనేశ్వరుడు కూడా ఆయనే.
గౌరీ లక్ష్మీమంహాబాగా కేశవో వరుణః స్వయమ్ । శ్రీర్దేవసేనా విప్రేన్ద్ర దేవసేనాపతిర్హరిః ॥ ౧,౮.
గౌరీ అనగా మహాభాగ్యవంతురాలు లక్ష్మీ, కేశవుడు స్వయంగా వరుణుడు, శ్రీ అనగా దేవసేన, హరి దేవసేనాపతి.
అవష్టంభో గదాపాణిః శక్తిర్లక్ష్మీర్ద్విజోత్తమ । కాష్ఠా లక్ష్మీర్నిమేషోఽసౌ ముహూర్తోఽసౌ కలా త్వియమ్ ॥ ౧,౮.
అవష్టంభుడు గదాపాణి, శక్తి అనగా లక్ష్మీ, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా, కాష్ఠ కూడా లక్ష్మీ, నిమిషం ఆయనే, ముహూర్తం ఆయనే, ఇది కాలమే.
జ్యోత్స్నా లక్ష్మీః ప్రదీపోఽసౌ సర్వః సర్వేశ్వరో హరిః । లతాభూతా జగన్మాతా శ్రీర్విష్ణుర్ద్రుమసంజ్ఞితః ॥ ౧,౮.
జ్యోత్స్నా అనగా లక్ష్మీ, దీపం హరిదేవుడు, సర్వలోకాధిపతి, లతారూపంగా జగన్మాత లక్ష్మీ, విష్ణువు వృక్షముగా ప్రసిద్ధి.
విభావరీ శ్రీర్దివసో దేవచక్రగదాధరః । వరప్రదో వరో విష్ణుర్వధూః పద్మవనాల యా ॥ ౧,౮.
విభావరీ అనగా శ్రీ, దివసుడు చక్రగదాధారి దేవుడు, వరప్రదుడు విష్ణువు, వధువు పద్మవనంలో నివసించే ఆమె.
నదస్వరూపీ భగవాఞ్ఛ్రీర్నదీరూపసంస్థితా । ధ్వజశ్చ పుణ్డరీకాక్షః పతాకా కమలాలయా ॥ ౧,౮.
భగవంతుడు నదిరూపంలో ఉన్నాడు, శ్రీ కూడా నదిరూపంలో స్థితి చెందింది, పతాకగా పుండరీకాక్షుడు, జండాగా కమలాలయ.
తృష్ణా లక్ష్మీర్జగన్నాథో లోభో నారాయణః పరః । రతీ రాగశ్చ మైత్రేయ లక్ష్మీర్గోవిన్ద ఏవ చ ॥ ౧,౮.
తృష్ణ అనగా లక్ష్మీ, జగన్నాథుడు పరమ నారాయణుడు, రతి, రాగం, ఓ మైత్రేయా, అవి లక్ష్మీ, గోవిందుడే.
కిం చాతిబహునోక్తేన సంక్షేపేణేదముచ్యతే ॥ ౧,౮.
ఇంకా ఎక్కువగా చెప్పడం అవసరం లేదు; ఇది సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది.
దేవతిర్యఙ్మనుష్యాదౌ పున్నామా భగవాన్హరిః । స్త్రీనామ్నీ శ్రీశ్చ విజ్ఞేయా నానయోర్విద్యతే పరమ్ ॥ ౧,౮.
దేవతలు, పశువులు, మనుషులలో పురుషనామం భగవాన్ హరి, స్త్రీనామం శ్రీ, వీరిద్దరికి మించి మరొకటి లేదు.
పరాశర ఉవాచ । ఇదఞ్చ శ్వృణ మైత్రేయ యత్ పృష్టోఽహమిహ త్వయా । శ్రీసమ్బద్ధ మయా హ్మ తచ్ఛ్ర తమాసీనూమరీచితః
పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ మైత్రేయా, నీవు అడిగినదాన్ని కూడా విను. శ్రీతో సంబంధమైనదాన్ని నేను విన్నట్లు నీకు వివరంగా చెబుతాను.
దుర్వ్వాసాః శఙ్కరస్యాంశశ్చచార పృథివీమిమామ్ । స దదర్శ స్త్రజం దివ్యామషిర్విద్యాధరీకరే
దుర్వాసుడు శంకరుని అంసంగా ఈ భూమిపై సంచరించాడు. అతను ఒక విద్యాధరాంగణ చేతిలో దివ్యమైన మాలను చూశాడు.
సన్తానాకానామఖిలం యస్యా గన్ధేన వాసితమ్ । అతిసేవ్యమభూద్ బ్రహ్మనూ తదూవనం వనచారిణామ్
ఆ మాల సువాసనతో మొత్తం చందనవనం పరిమళించింది. అటవీప్రాంతంలో నివసించే వారందరికీ అది ఎంతో ప్రీతికరంగా మారింది, ఓ బ్రాహ్మణా.
ఉన్మత్తవ్రతధృగూ విప్రస్తాం దృష్ట్వా శోభనాం స్త్రజమ్ తాం యయాచే వరారోహాం విద్యాధరవధూం తతః
అన్మత్తవ్రతాన్ని పాటిస్తున్న ఆ ఋషి, ఆ అందమైన మాలను చూసి, అందమైన రూపం కలిగిన విద్యాధర వధువును అడిగాడు.
యాచితా తేన తన్వఙ్గీ మాలాం విద్యాధరాఙ్గనా । దదౌ తస్మై విశాలాక్షీ సాదరం ప్రణిపత్య చ
ఆయన అడిగినప్పుడు, సన్నని నడుము, విశాలమైన కళ్ళు కలిగిన విద్యాధరాంగణ, వినయంగా నమస్కరించి, ఆ మాలను ఆయనకు ఇచ్చింది.
తామాదాయాత్మనో మూర్ధ్రి స్త్రజమున్మత్తరూపధృక్ । కృత్వా స విప్రో మైత్రయ పరిబభ్రామ మేదినీమ్
ఆ మాలను తీసుకుని తన తలపై పెట్టుకొని, ఆ ఋషి ఉన్మత్తుడిగా నటిస్తూ, ఓ మైత్రేయా, భూమి మీద సంచరించాడు.
స దదర్శ సమాయాన్తమున్మత్తైరావతస్థితమ్ । త్రైలోక్యాధిపతిం దేవం సహ దేవైః శచీపతిమ్
అతడు, ఉన్మత్తుడిగా ఉన్న ఇంద్రుడు, ఐరావతంపై కూర్చొని, దేవతలతో కలిసి వస్తున్న శచీపతిని, మూడు లోకాల అధిపతిని చూశాడు.
తామాత్మనః స శిరసః స్త్రజమున్మత్తషటూపదామ్ । ఆదాయామరరాజాయ చిక్షేపోన్మత్తవన్మునిః
ఆ ఉన్మత్తవేషధారి ముని, తన తలపై ఉన్న మాలను తీసి, అమరరాజైన ఇంద్రునికి సమర్పించాడు.
గృహీత్వామరారాజేన స్త్రగైరావతమూర్ద్ధని । న్యస్తా రరాజ కైలాసశిఖరే జాహ్నవీ యథా
దేవేంద్రుడు ఆ ముని ఇచ్చిన హారాన్ని తీసుకుని, ఐరావతం తలపై పెట్టాడు. అది, కైలాస శిఖరంపై గంగ ప్రవహించునట్లు, అద్భుతంగా మెరిసింది.
మదాన్ధకారితాక్షోఽసౌ గన్ధాకృష్టేన వారణాః । కరేణాఘ్రాయ చిక్షేప తాం స్రజం ధరణీతలే
ఆ ఏనుగు మదంతో అంధుడై, పరిమళానికి ఆకర్షితుడై, తన సొంకుతో ఆ హారాన్ని పసిగట్టి, వాసించి, భూమిపై పడేసింది.
తతశ్చుక్రోధ భగవాతన్ దుర్వాసా మునిసత్తమః । మైత్రేయ దేవరాజం తం క్రు ద్ధశ్చైతదువాచ హ
అప్పుడు, మైత్రేయా, మహర్షి దుర్వాసుడు కోపంతో, ఆ దేవేంద్రునిపై ఆగ్రహించి ఇలా అన్నాడు.
దుర్వాసా ఉవాచ । ఐశ్వర్యమత్త దుష్టాత్మన్నతిస్తబ్ధోఽసి వాసవ । శ్వియో ధామ స్రజం యస్త్వం మద్దత్తాం నాభినన్దసి
దుర్వాసుడు అన్నాడు: 'ఇంద్రా! ఐశ్వర్యంతో మదించి, చెడ్డ మనస్సుతో, అహంకారంతో నిండిపోయి, నేను ఇచ్చిన శుభహారాన్ని గౌరవించలేదు.'
ప్రసాద ఇతి నోక్తం తే ప్రణిపాతపురః సరమ్ । హర్షోతూఫుల్లకాపోలేన న చాపి శిరసా ధృతా
'నాకు కృతజ్ఞత చెప్పలేదు, నా ముందే నమస్కరించలేదు, ఆనందంతో నీ చెక్కలు ఉబ్బిపోయాయి, ఆ హారాన్ని నీ తలపై కూడా పెట్టలేదు.'
మయా దత్తామిమాం మాలాం యస్మాన్న బహు మన్యసే । త్రైలోక్యశ్రీరతో మూढ़ వినాశముపయాస్యతి
'నేను ఇచ్చిన ఈ హారాన్ని నీవు విలువ చేయకపోవడంతో, మూర్ఖుడా, మూడు లోకాలకు ఉన్న శ్రీమంతత నీ నుండి పోతుంది.'