ఏషాం సూతిప్రసూతిభ్యామిదమాపూరితం జగత్ ॥ ౧,౮.
వాళ్ల కలయికలతో, పుట్టుకలతో ఈ లోకమంతా నిండిపోయింది.
శనైశ్చరస్తథా శుక్రో లోహితాఙ్గో మనోజవః । స్కన్దః సర్గోఽథ సన్తానో బుధశ్చానుక్రమాత్సుతాః ॥ ౧,౮.
శనైశ్చరుడు, శుక్రుడు, లోహితాంగుడు, మనోజవుడు, స్కందుడు, సర్గ, సంతానుడు, బుధుడు — వీరే వారి కుమారులు.
ఏవంప్రకారో రుద్రోఽసౌ సతీం భార్యామనిన్దితామ్ । ఉపయేమే దుహితరం రక్షస్యైవ ప్రజాపతేః ॥ ౧,౮.
ఇలా రుద్రుడు, అపరాధలేని సతీదేవిని, రాక్షసుడైన దక్షుడి కుమార్తెను భార్యగా చేసుకున్నాడు.
దక్షకోపాచ్చ తత్యాజ స సతీ స్వకలేవరమ్ । హిమవద్దుహిత సాభూన్మేనాయాం ద్విజసత్తమ ॥ ౧,౮.
దక్షుని కోపంతో సతీ తన శరీరాన్ని వదిలేసింది. ఆమే, ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడా, తర్వాత హిమవంతుడు, మేనాదేవికి కుమార్తెగా పుట్టింది.
ఉపయేమే పునశ్చోమామనన్యాం భగవాన్హరః ॥ ౧,౮.
తర్వాత భగవంతుడు హరుడు, మరలా ఎవరికీ సమానురాలైన పార్వతిని భార్యగా చేసుకున్నాడు.
దేవౌ ధాతృవిధాతారౌ భృగోః ఖ్యాతిరసూయత । శ్రియం చ దేవదేవస్య పత్నీ నారాయణస్య యా ॥ ౧,౮.
భృగువు భార్య అయిన ఖ్యాతి, ధాతృ, విధాతృ అనే ఇద్దరు దేవతలను, అలాగే దేవదేవుడైన నారాయణుని భార్య అయిన శ్రీదేవిని ప్రసవించింది.
శ్రీమైత్రేయ ఉవాచ క్షీరాబ్ధౌ శ్రీః సముత్పన్నా శ్రూయతేఽమృతమన్థనే । భృగోః ఖ్యాత్యాం సముత్పన్నేత్యేతదాహ కథం భవాత్ ॥ ౧,౮.
శ్రీమైత్రేయుడు ఇలా అడిగాడు: 'పాలు సముద్రాన్ని మథించినప్పుడు శ్రీదేవి పుట్టిందని వినిపిస్తుంది. కానీ మీరు భృగువు కుమార్తె అయిన ఖ్యాతి నుంచి పుట్టిందని చెప్పారు. ఇది ఎలా జరిగింది?'
శ్రీపరాశర ఉవాచ నిత్యైవైషా జగన్మాతా విష్ణోః శ్రీరనపాయిని । యథా సర్వగతో విష్ణుస్తథైవేయం ద్విజోత్తమ ॥ ౧,౮.
శ్రీపరాశరుడు ఇలా చెప్పాడు: 'ఈమె ఎప్పటికీ జగత్తుకు తల్లి, విష్ణువుకు ఎప్పుడూ విడిపోని శ్రీదేవి. విష్ణువు ఎలా అన్నిచోట్ల ఉన్నాడో, ఈమె కూడా అలాగే అన్నిచోట్ల ఉన్నది, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా.'
అర్థో విష్ణురియం వాణీ నీతిరేషా నయో హరిః । బోధో విష్ణురియం బుద్ధిర్ధర్మోఽసౌ సత్క్రియా త్వియమ్ ॥ ౧,౮.
అర్థం విష్ణువు, మాట ఈమె; నీతి ఈమె, మార్గదర్శకుడు హరి; జ్ఞానం విష్ణువు, బుద్ధి ఈమె; ధర్మం ఆయన, మంచి కార్యం ఈమె.
స్త్రష్టా విష్ణురియం సృష్టిః శ్రీర్భూమిర్భూధరో హరిః । సన్తోషో భగవాల్లఙ్క్ష్మీస్తుష్టిర్మైత్రేయ శాశ్వతీ ॥ ౧,౮.
సృష్టికర్త విష్ణువు, సృష్టి శ్రీదేవి; భూమి ఈమె, భూమిని మోయువాడు హరి; సంతృప్తి భగవంతుడు, ఐశ్వర్యం లక్ష్మీదేవి, తృప్తి, మైత్రేయా, శాశ్వతమైనది.
ఇచ్ఛా శ్రీర్భగవాన్కామో యజ్ఞోఽసౌ దక్షిణా త్వియమ్ । ఆజ్యాహుతిరసౌ దేవీ పురోడాశో జనార్దనః ॥ ౧,౮.
ఇష్టము శ్రీదేవి, భగవంతుడు కాముడు; యజ్ఞం ఆయన, దక్షిణ ఈమె; నెయ్యి పోసే క్రియ దేవి, పూర్ణాహుతి జనార్దనుడు.
పత్నీశాలా మునే లక్ష్మీః ప్రాగ్వంశౌ మధుసూదనః । చితిర్లక్ష్మీర్హరిర్యూప ఇధ్మా శ్రీర్భగవాన్కుశః ॥ ౧,౮.
మునీశ్వరా, ఇంటి యజమానురాలు లక్ష్మీదేవి; తూర్పు వంశం మధుసూదనుడు; యజ్ఞవేదిక లక్ష్మీ, హరి యజ్ఞస్తంభం; ఇంధనం శ్రీదేవి, కుశగ్రాస్ భగవంతుడు.
సామాస్వరూపీ భగవానుద్గీతిః కమలాలయా । స్వాహా లక్ష్మీర్జగన్నాథో వాసుదేవో హుతా శనః ॥ ౧,౮.
భగవంతుడు సామవేద స్వరూపుడు, ఉద్గీతం కమలంలో నివసించే ఆమె; స్వాహా లక్ష్మీ, జగన్నాథుడు వాసుదేవుడు, హుతం అర్పణం.
శఙ్కరో భగవాఞ్ఛౌరిర్గౌరీలక్ష్మీర్ద్విజోత్తమ । మైత్రేయ కేశవః సూర్యస్తత్ప్రభా కమలాలయా ॥ ౧,౮.
శంకరుడు భగవంతుడు, శౌరి గౌరీలక్ష్మి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా; మైత్రేయా, కేశవుడు సూర్యుడు, ఆయన తేజస్సు కమలంలో నివసించే ఆమె.
విష్ణుః పితృగణః పద్మా స్వధా శాశ్వతపుష్టిదా । ద్యౌః శ్రీః సర్వాత్మకో విష్ణురవకాశోతివిస్తరః ॥ ౧,౮.
విష్ణువు పితృదేవతలు, పద్మా స్వధా, శాశ్వత పోషణనిచ్చే ఆమె; ఆకాశం శ్రీదేవి, విష్ణువు అన్నిటికి ఆత్మ, అపారమైనవాడు.
శశాఙ్కః శ్రీధరః కాన్తిః శ్రీస్తథైవానపాయినీ । ధృతిర్లక్ష్మీర్జగచ్చేష్టా వాయుః సర్వత్రగో హరిః ॥ ౧,౮.
చంద్రుడు శ్రీధరుడు, ప్రకాశం శ్రీదేవి, ఎప్పుడూ విడిపోని ఆమె; స్థిరత్వం లక్ష్మీ, లోకచలనం వాయువు, హరి అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు.
జలధిర్ద్విజగోవిన్దస్తద్వేలా శ్రీర్మహామునే । లక్ష్మీస్వరూపమిన్ద్రాణీ దేవేన్ద్రో మధుసూదనః ॥ ౧,౮.
ఓ మహామునీ, సముద్రం ద్విజుడు, ఆ తీరము గోవిందుడు, లక్ష్మీ స్వరూపమే, ఇంద్రాణి దేవత, దేవేంద్రుడు మధుసూదనుడు.
యమశ్చక్రధరః సాక్షాద్ధూమోర్ణా కమలాలయా । ఋద్ధిః శ్రీః శ్రీధరో దేవః స్వయమేవ ధనేశ్వరః ॥ ౧,౮.
యముడు చక్రధారి స్వయంగా, ధూమోర్ణా కమలాలయ, ఋద్ధి అనగా శ్రీ, శ్రీధరుడు దేవుడు, ధనేశ్వరుడు కూడా ఆయనే.
గౌరీ లక్ష్మీమంహాబాగా కేశవో వరుణః స్వయమ్ । శ్రీర్దేవసేనా విప్రేన్ద్ర దేవసేనాపతిర్హరిః ॥ ౧,౮.
గౌరీ అనగా మహాభాగ్యవంతురాలు లక్ష్మీ, కేశవుడు స్వయంగా వరుణుడు, శ్రీ అనగా దేవసేన, హరి దేవసేనాపతి.
అవష్టంభో గదాపాణిః శక్తిర్లక్ష్మీర్ద్విజోత్తమ । కాష్ఠా లక్ష్మీర్నిమేషోఽసౌ ముహూర్తోఽసౌ కలా త్వియమ్ ॥ ౧,౮.
అవష్టంభుడు గదాపాణి, శక్తి అనగా లక్ష్మీ, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా, కాష్ఠ కూడా లక్ష్మీ, నిమిషం ఆయనే, ముహూర్తం ఆయనే, ఇది కాలమే.
జ్యోత్స్నా లక్ష్మీః ప్రదీపోఽసౌ సర్వః సర్వేశ్వరో హరిః । లతాభూతా జగన్మాతా శ్రీర్విష్ణుర్ద్రుమసంజ్ఞితః ॥ ౧,౮.
జ్యోత్స్నా అనగా లక్ష్మీ, దీపం హరిదేవుడు, సర్వలోకాధిపతి, లతారూపంగా జగన్మాత లక్ష్మీ, విష్ణువు వృక్షముగా ప్రసిద్ధి.
విభావరీ శ్రీర్దివసో దేవచక్రగదాధరః । వరప్రదో వరో విష్ణుర్వధూః పద్మవనాల యా ॥ ౧,౮.
విభావరీ అనగా శ్రీ, దివసుడు చక్రగదాధారి దేవుడు, వరప్రదుడు విష్ణువు, వధువు పద్మవనంలో నివసించే ఆమె.
నదస్వరూపీ భగవాఞ్ఛ్రీర్నదీరూపసంస్థితా । ధ్వజశ్చ పుణ్డరీకాక్షః పతాకా కమలాలయా ॥ ౧,౮.
భగవంతుడు నదిరూపంలో ఉన్నాడు, శ్రీ కూడా నదిరూపంలో స్థితి చెందింది, పతాకగా పుండరీకాక్షుడు, జండాగా కమలాలయ.
తృష్ణా లక్ష్మీర్జగన్నాథో లోభో నారాయణః పరః । రతీ రాగశ్చ మైత్రేయ లక్ష్మీర్గోవిన్ద ఏవ చ ॥ ౧,౮.
తృష్ణ అనగా లక్ష్మీ, జగన్నాథుడు పరమ నారాయణుడు, రతి, రాగం, ఓ మైత్రేయా, అవి లక్ష్మీ, గోవిందుడే.
కిం చాతిబహునోక్తేన సంక్షేపేణేదముచ్యతే ॥ ౧,౮.
ఇంకా ఎక్కువగా చెప్పడం అవసరం లేదు; ఇది సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది.
దేవతిర్యఙ్మనుష్యాదౌ పున్నామా భగవాన్హరిః । స్త్రీనామ్నీ శ్రీశ్చ విజ్ఞేయా నానయోర్విద్యతే పరమ్ ॥ ౧,౮.
దేవతలు, పశువులు, మనుషులలో పురుషనామం భగవాన్ హరి, స్త్రీనామం శ్రీ, వీరిద్దరికి మించి మరొకటి లేదు.
పరాశర ఉవాచ । ఇదఞ్చ శ్వృణ మైత్రేయ యత్ పృష్టోఽహమిహ త్వయా । శ్రీసమ్బద్ధ మయా హ్మ తచ్ఛ్ర తమాసీనూమరీచితః
పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ మైత్రేయా, నీవు అడిగినదాన్ని కూడా విను. శ్రీతో సంబంధమైనదాన్ని నేను విన్నట్లు నీకు వివరంగా చెబుతాను.
దుర్వ్వాసాః శఙ్కరస్యాంశశ్చచార పృథివీమిమామ్ । స దదర్శ స్త్రజం దివ్యామషిర్విద్యాధరీకరే
దుర్వాసుడు శంకరుని అంసంగా ఈ భూమిపై సంచరించాడు. అతను ఒక విద్యాధరాంగణ చేతిలో దివ్యమైన మాలను చూశాడు.
సన్తానాకానామఖిలం యస్యా గన్ధేన వాసితమ్ । అతిసేవ్యమభూద్ బ్రహ్మనూ తదూవనం వనచారిణామ్
ఆ మాల సువాసనతో మొత్తం చందనవనం పరిమళించింది. అటవీప్రాంతంలో నివసించే వారందరికీ అది ఎంతో ప్రీతికరంగా మారింది, ఓ బ్రాహ్మణా.
ఉన్మత్తవ్రతధృగూ విప్రస్తాం దృష్ట్వా శోభనాం స్త్రజమ్ తాం యయాచే వరారోహాం విద్యాధరవధూం తతః
అన్మత్తవ్రతాన్ని పాటిస్తున్న ఆ ఋషి, ఆ అందమైన మాలను చూసి, అందమైన రూపం కలిగిన విద్యాధర వధువును అడిగాడు.