లామ!రామ!మహావాహో!క్షమ్యతాం క్షమ్యతాం త్వయా । ఉపసంహ్రియతాం కోపః ప్రసీద ముషలాయుఘ ।। ౫-౩౫-
రామా! రామా! మహాబాహువా! మమ్మల్ని క్షమించు, క్షమించు! నీ కోపాన్ని ఆపు, ముసలాయుధధారి! దయచూపు.
ఏష శామ్బః సపత్రీకస్తవ నిర్యాతితో బల! అవిజ్ఞాతప్రభావాణాం క్షమ్యతామపరాధినామ ।। ౫-౩౫-
ఇక్కడ శాంబుడు అతని భార్యతో నీకోసం విడుదల చేయబడిన వాడు, బలరామా! మాకు తెలియని శక్తి ఉన్నవారి తప్పులను క్షమించు.
తతో నిర్యాతయామాసుః శామ్బం పత్రీసమన్వితమ్ । నిష్కమ్య నగరాత్తూర్ణాం కౌరవా మునిపుఙ్గవ ।। ౫-౩౫-
అప్పుడే కౌరవులు శాంబుడిని అతని భార్యతో కలిసి త్వరగా బయటకు తీసుకొచ్చి, పట్టణాన్ని వదిలి వచ్చారు, మునిశ్రేష్ఠా!
భీష్మ-ద్రోణ-కృపాదీనాం ప్రణమ్య వదతాం ప్రియమ్ । క్షాన్తమేతన్మయేత్యాహ బలో బలవతాం వరః ।। ౫-౩౫-
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు మరియు ఇతరులకు నమస్కరించి, మధురమైన మాటలు చెప్పి, బలరాముడు — బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు — "ఇది నా వల్ల క్షమించబడింది" అన్నాడు.
అద్యాప్యాఘూర్ణితాకారం లక్ష్యతే తత్ పురం ద్రిజ! ఏష ప్రవాదో రామస్య బలశౌర్య్యోపలక్షణః ।। ౫-౩౫-
ఇప్పటికీ, బ్రాహ్మణా! ఆ పట్టణం ఊగిపోయిన లక్షణాలు కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి. ఇది రాముని శక్తి, పరాక్రమానికి గుర్తుగా ప్రసిద్ధమైన కథ.
తతస్తు కౌరవాః శామ్బ సమ్పూజ్య హలినా సహ । ప్రషయామాసురుద్రాహధనభార్య్యాసమన్వితమ్ ।। ౫-౩౫-
తర్వాత కౌరవులు, శాంబుడిని బలరామునితో కలిసి గౌరవించి, అతని భార్య, ధనంతో పంపించారు.
మేత్రేయ!శ్రూయతాం తస్య బలస్య బలశాలినః । కృతం యదన్యత్తేనాభూత్తదపి శ్రూయతాం ద్రిజ ।। ౫-౩౬-
మైత్రేయా! ఆ బలవంతుడు బలరాముడు చేసిన మరొక కార్యాన్ని విను. మరొకరి చేత జరిగినదాన్ని కూడా విను, బ్రాహ్మణా!
నరకస్యాసురేన్ద్రస్య దేవపక్షవిరోధినః । సఖాభవన్మహావీర్య్యో ద్రివిదో నామ వానరః ।। ౫-౩౬-
దేవతలకు శత్రువైన అసురేంద్రుడు నరకుడు, ద్రవిడుడు అనే మహాశక్తివంతుడైన వానరుడిని స్నేహితుడిగా కలిగి ఉన్నాడు.
వైరానుబన్ధ బలవాన్ స చకార సురాన్ ప్రిత । నరక హతవాన్ కృష్ణో బలదర్పసమన్వితమ్ ।। ౫-౩౬-
వైరంతో కూడిన ఆ వానరుడు దేవతలపై దాడి చేశాడు. బలంతో గర్వించిన నరకుడిని కృష్ణుడు సంహరించాడు.
కరిష్యే సర్వ్వదేవానాం తస్మాదేతత్ప్రతిక్రియామ్ । యజ్ఞవిధ్వంసనం కుర్వ్వన్ మర్త్తలోకక్షయం తథా ।। ౫-౩౬-
అందుకే, నేను అందరు దేవతలపై ప్రతీకారం తీసుకుంటాను — వారి యజ్ఞాలను ధ్వంసం చేసి, మానవ లోకాన్ని నాశనం చేస్తాను.
తతో విధ్వసయామాస యజ్ఞానజ్ఞానమోహితః । బిబేద సాధుమర్య్యాదాం క్షయం చక్ర చ దేహినామ్ ।। ౫-౩౬-
తర్వాత, అజ్ఞానంతో మోహితుడై, యజ్ఞాలను ధ్వంసం చేశాడు. ధర్మాన్ని అతిక్రమించి, ప్రాణులకు నాశనం తెచ్చాడు.
దదాహ చ వనోద్దేశాన్ పురగ్రామాన్తరాణి చ । క్వచిజ్వ పర్వ్వతాక్షేపైర్గ్రామాదీన్ సమచూణోయత్ ।। ౫-౩౬-
అతడు అడవులు, ప్రాంతాలు, పట్టణాలు, గ్రామాలను కాల్చేశాడు. కొన్ని చోట్ల పర్వతాలను విసిరి గ్రామాలను నుజ్జునుజ్జు చేశాడు.
శైలానుతూపాట్య తోయేషు ముమోచామ్బునిధౌ తథా । పునఞ్చార్ణవమధ్యస్థః క్షోభయామాస సాగరమ్ ।। ౫-౩౬-
ఆ వానరం కొండలు, చెట్లు పెకిలించి సముద్రంలో వేసాడు. తర్వాత ఆ సముద్ర మధ్య నిలబడి అలలను బలంగా కదిలించాడు.
తేన విక్షోభితశ్వాబ్ధిరుద్రేలోఽజాయత ద్రిజ । ప్లావయంస్తీరజాన్ గ్రామాన్ పురాదీనతివేగవాన్ ।। ౫-౩౬-
అతని వల్ల సముద్రం ఉప్పొంగి, పెద్ద వరద వచ్చి, ఒడ్డున ఉన్న గ్రామాలు, పట్టణాలు అన్నీ ఉడికించేసింది, బ్రాహ్మణా!
కామరూపీ మహారూపం కృత్వా సంస్థానశేషతః । లుణ్ఠన్ భ్రమణసంమర్ద్దేః సఞ్చూర్ణాయతి వానరః ।। ౫-౩౬-
ఆ వానరం తన ఇష్టానికి అనుగుణంగా పెద్ద రూపం ధరించి, దోపిడీ, తిరుగుడు, గుద్దులాటలతో అన్నిటినీ నాశనం చేశాడు.
తేన విప్రకృతం సర్వ్వం జగదేతదూదురాత్మనా । నిః స్వాధ్యాయవషటూకారం మైత్రేయాసీత్ సుదుః ఖితమ్ ।। ౫-౩౬-
మైత్రేయా! ఆ వానరం చేసిన అల్లర్ల వల్ల ఈ లోకం అంతా గందరగోళంగా మారింది. వేదపఠనాలు, హోమముల మంత్రోచ్చారణలు ఆగిపోయాయి. ప్రజలు తీవ్రమైన బాధలో పడ్డారు.
ఏకదా రైవతోద్యానే పపౌ పానం హలాయుధః । రేవతీ చ మహాభాగా తథైవాన్యా వరస్త్రియః ।। ౫-౩౬-
ఒకసారి రైవతుడి తోటలో హలాయుధుడు మద్యం పానము చేసాడు. అతనితో పాటు రేవతీ, ఇతర గొప్ప స్త్రీలు కూడా మద్యం సేవించారు.
ఉపగీయమానో విలసల్లలనామౌలిమధ్యగః । రేమే యదువరశ్వష్ఠః కువేర ఇవ మన్దరే ।। ౫-౩౬-
అందమైన స్త్రీలు పాటలు పాడుతూ చుట్టూ ఉండగా, యదువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన హలాయుధుడు, మంద్రపర్వతంపై కుబేరుడు ఎలా ఆనందిస్తాడో అలా సంతోషంగా గడిపాడు.
తతః స వానరోఽభ్యేత్య గృహీత్వా సీరిణో హలమ్ । ముషలఞ్చ చకారాస్య సమ్ముख़్చ బిड़మ్బనమ్ ।। ౫-౩౬-
ఆ తర్వాత ఆ వానరం వచ్చి, సీరిణుని హలాన్ని పట్టుకుని, దాన్ని మరియు ముసలాన్ని అతని ఎదుట ఊపాడు.
తథైవ యోషితాం తాసాం జహాసాభిముఖం కపిః । పానపూర్ణాశ్వ కరకాంశ్విక్షేపాహత్య వై తదా ।। ౫-౩౬-
అలాగే ఆ వానరం ఆ స్త్రీల ఎదుట నవ్వుతూ, వారి చేతుల్లో ఉన్న మద్యం గిన్నెలను కొట్టి పడేసాడు.
తతః కోపపరీతాత్మా భర్తూసయామాస తం బలః । తథాపి తమవజ్ఞాయ చక్ర కిలకిలాధ్వనిమ్ ।। ౫-౩౬-
అప్పుడా బాలరాముడు కోపంతో వానరాన్ని శిక్షించాలనుకున్నాడు. అయినా ఆ వానరం అతన్ని పట్టించుకోకుండా గొంతు చప్పుళ్లు చేశాడు.
తతః సముత్థాయ బలో జగ్రాహ ముషల రుషా । సోఽపి శైలశిలాం భీమాం జగ్రాహ ప్లవగోత్తమః ।। ౫-౩౬-
ఆ తర్వాత బాలరాముడు కోపంతో లేచి ముసలాన్ని పట్టుకున్నాడు. వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడు ఒక పెద్ద రాయిని ఎత్తుకున్నాడు.
చిక్షేప చ స తాం క్షిప్తాం ముషలేన సహస్త్రధా । బిభేద యాదవశ్వేష్ఠః సా పపాత మహీతలే ।। ౫-౩౬-
ఆ వానరం ఆ రాయిని విసిరాడు. బాలరాముడు ముసలంతో దాన్ని వేల ముక్కలుగా చెదరగొట్టాడు. ఆ రాయి భూమిపై పడిపోయింది.
ఆపతన్ముషలఞ్చాసౌ సముల్లఙ్ఘయ ప్లవఙ్గమః । వేగేనాగమ్య రోషేణ తలేనోరస్యతాड़యత్ ।। ౫-౩౬-
ముసలం పడుతుండగా, ఆ వానరం వేగంగా దూకి, కోపంతో వచ్చి తన చేతిపాదంతో బాలరాముని ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.
తతో బలేన కోపేన ముష్టినా మూద్ధి తాड़ితః । పపాత రుధిరోదూగారీ ద్రివిదః క్షీణాజీవితః ।। ౫-౩౬-
అప్పుడా బాలరాముడు కోపంతో తన ముష్టితో వానరుని తలపై బలంగా కొట్టాడు. ద్రవిడుడు రక్తం కార్చుకుంటూ, ప్రాణం పోయి నేలపై పడిపోయాడు.
పతతా తచ్ఛరీరేణ గిరేః శ్వృఙ్గమదీర్య్యత । మైత్రేయ!శతధా వజ్రివజణేవ హి తాड़ితమ్ ।। ౫-౩౬-
ఆ వానరుని శరీరం పడిపోవడంతో ఆ కొండ శిఖరం విరిగిపోయింది, మైత్రేయా! అది వజ్రాయుధంతో కొట్టినట్లు వంద ముక్కలుగా చీలిపోయింది.
పుష్పవృష్టిం తతో దేవా రామస్యోపరి చిక్షిపుః । ప్రశశంసుస్తథాభ్యేత్య సాధ్వేతత్తే మహత్ కృతమ్ ।। ౫-౩౬-
అప్పుడు దేవతలు రాముని మీద పుష్పవృష్టి కురిపించి, దగ్గరకు వచ్చి, 'బహు బాగా చేసావు! గొప్ప కార్యం సాధించావు' అని ప్రశంసించారు.
అనేన దుష్టకపినా దైత్యపక్షోపకారిణా । జగన్నిరాకృతం వీర! దిష్ట్యాసౌ క్షయమాగతః ।। ౫-౩౬-
ఈ దుష్ట వానరం, రాక్షస పక్షానికి తోడ్పడుతూ లోకాన్ని కలవరపరిచాడు, వీరా! అదృష్టవశాత్తు ఇప్పుడు అతడు నశించాడు.
ఇత్యుక్త్వా దివమాజగ్ముర్దేవా హ్టష్టాః సగుహ్యకాః ।। ౫-౩౬-
అలా చెప్పి, ఆనందంతో ఉన్న దేవతలు గుహ్యకులతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు.
ఏవంవిధాన్యనేకాని బలదేవస్య ధీమతః । కర్మ్మాణ్యపరిమేయాణి శేషస్య ధరణీబృతః ।। ౫-౩౬-
ఇలా ధీరుడైన బాలరామునికి సంబంధించిన ఎన్నో అపారమైన, లెక్కలేనంత గొప్ప కార్యాలు ఈ భూమిని మోయు శేషుని వర్ణించబడుతున్నాయి.