శ్రీపరాశస ఉవాచ ఇతిశ్రుత్వా స్మితం కృత్వా భగవాన్దేవకీసుతః । గృహీత్వా వాసవం హస్తే సముత్తస్థౌ వరాసనాత్ ॥ ౫,౨౯.
శ్రీ పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: ఇది విని దేవకీ కుమారుడు చిరునవ్వుతో, ఇంద్రుడి చేతిని పట్టుకుని తన ఉత్తమ ఆసనంనుండి లేచాడు.
సంచిన్త్యాగతమారుహ్య గరుడం గగనేచరమ్ । సత్యభామాం సమారోప్య యయౌ ప్రాగ్జ్యోతిషం పురమ్ ॥ ౫,౨౯.
జరిగినదాన్ని ఆలోచించి, గగనంలో సంచరించే గరుడుని ఎక్కి, సత్యభామను కూడా ఎక్కించుకుని, ప్రాగ్జ్యోతిషపురికి వెళ్లాడు.
ఆరుహ్యౌరావతం నాగం శక్రోఽపి త్రిదివం యయౌ । తతౌ జగామ కృష్ణశ్చ పశ్యతాం ద్వారకౌకసామ్ ॥ ౫,౨౯.
ఇంద్రుడు ఎర్రావతాన్ని ఎక్కి స్వర్గానికి వెళ్లాడు. ఆ తరువాత కృష్ణుడు ద్వారకావాసులు చూస్తుండగా బయలుదేరాడు.
ప్రాగ్జ్యోతిషపురస్యాపి సమన్తాచ్ఛతయోజనమ్ । ఆచితా మౌరవైః పాశైః క్షురాన్తైర్భూర్ద్విజోత్తమ ॥ ౫,౨౯.
ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా! ప్రాగ్జ్యోతిషపురి చుట్టూ వంద యోజనల దూరంలో మురుడు వేసిన పదునైన కత్తిపోట్లతో కూడిన పాశాలతో ప్రాకారం ఉంది.
తాఞ్చిచ్ఛేద హరిః పాశాన్క్షిప్త్వా చక్రం సుదర్శనమ్ । తతో మురఃసముత్తస్థౌ తం జఘాన చ కేశవః ॥ ౫,౨౯.
హరి సుదర్శన చక్రాన్ని విసిరి ఆ పాశాలను కోసేశాడు. వెంటనే మురుడు పైకి వచ్చాడు, కేశవుడు అతన్ని సంహరించాడు.
మురస్య తనయాన్సప్త సహస్రాంస్తాంస్తతో హరిః । చక్రధారాగ్నినిర్దగ్ధాంశ్చకార శలభానివ ॥ ౫,౨౯.
తర్వాత హరి, మురుని ఏడు వేల మంది కుమారులను చక్రం అంచు నుండి వచ్చిన అగ్నిలో దగ్ధమై, పురుగుల్లా చేసేశాడు.
హత్వాసురం హయగ్రీవం తథా పఞ్చజనం ద్విజ । ప్రాగ్జ్యోతిషపురం ధీమాంస్త్వారావాన్సముపాద్రవత్ ॥ ౫,౨౯.
హయగ్రీవుడు అనే అసురుని, అలాగే పంచజనుడిని సంహరించిన తరువాత, ఓ ద్విజుడా, ధీరుడు ప్రాగ్జ్యోతిషపురి వైపు వెళ్లాడు.
నరకేణాస్య తత్రాభూన్మహాసైన్యేన సంయుగమ్ । కృష్ణస్య యత్ర గోవిన్దో యత్ర గోవిన్దో జఘ్నే దైత్యాన్సహస్రశః ॥ ౫,౨౯.
అక్కడ నరకుడు తన గొప్ప సేనతో యుద్ధానికి దిగాడు. అక్కడ గోవిందుడు, కృష్ణుడు వేలాది దైత్యులను సంహరించాడు.
శస్త్రాస్త్రవర్షం ముఞ్చన్తం తం భౌమం నరకం బలీ । క్షిప్త్వా చక్రం ద్విధా చక్రే చక్రీ దైతేయచక్రహా ॥ ౫,౨౯.
బలమైన భౌమ నరకుడు ఆయుధాల వర్షాన్ని కురిపించగా, చక్రధారి తన సుదర్శనాన్ని విసిరి దైత్యుల వలయాన్ని రెండు ముక్కలు చేశాడు.
హతే తు నరకే భూమిర్గృహీత్వాదితికుణ్డలే । ఉపతస్థే జగన్నాథం వాక్యం చేదమథాబ్రవీత్ ॥ ౫,౨౯.
నరకుడు సంహరించబడిన తరువాత, భూమి ఆదితి కుండలాలను తీసుకుని జగన్నాథుని దగ్గరకు వచ్చి ఇలా చెప్పింది.
పృథ్వ్యువాచ యదాహముద్ధృతా నాథ త్వయా సూకరమూర్తినా । త్వత్స్పర్శసంభవః పుత్రస్తదాయం మయ్యజాయత ॥ ౫,౨౯.
భూమి ఇలా అంది: నాథా! మీరు వరాహరూపంలో నన్ను పైకి తీసినప్పుడు, మీ స్పర్శ వల్ల పుట్టిన ఈ కుమారుడు అప్పుడే నాలో జన్మించాడు.
సోఽయం త్వయైవ దత్తో మే త్వయైబ వినిపాతితః । గృహామ కుణ్డలే చేమే పాలయాస్య చ సంతతిమ్ ॥ ౫,౨౯.
ఈ కుమారుడిని మీరు నాకు ఇచ్చారు, మీరు ఆయనను సంహరించారు కూడా. ఈ కుండలాలను స్వీకరించండి, ఆయన వంశాన్ని కాపాడండి.
భారావతరణార్థాయ మమైవ భగవానిమమ్ । అంశేన లోకమాయాతః ప్రసాదసుముఖః ప్రభో ॥ ౫,౨౯.
నా భారాన్ని తీయడానికి, ప్రభూ! మీరు స్వయంగా మీ అంసంతో లోకానికి వచ్చారు, దయతో కూడినవాడవు.
త్వం కర్తా చ వికర్తా చ సంహర్తా ప్రభవోఽప్యయః । జగతాన్త్వం జగద్రూపఃస్తూయతేఽచ్యుత కిం తవ ॥ ౫,౨౯.
మీరు సృష్టికర్త, సంహారకుడు, లయకర్త, ఆదిగా అంతమూ మీరు. జగత్తే మీరు, అచ్యుతా! మిమ్మల్ని ఎంత పొగిడినా ఏమి లాభం?
వ్యాప్తివ్యాప్యం క్రియాకర్తా కార్యం చ భగవాన్యథా । సర్వభూతాత్మభూతస్య స్తూయతే తవ కిం తథా ॥ ౫,౨౯.
వ్యాప్తి, వ్యాప్యము, చేయువాడు, చేయబడినది — ఇవన్నీ మీరు, భగవంతుడా! సర్వభూతాత్ముడవైన మీకు ఎంత పొగడ్త చెప్పినా ఏమి ప్రయోజనం?
పరమాత్మా చ భూతాత్మా త్వమాత్మా చాప్యయో భవాన్ । యథాతథా స్తుతిర్నాథ కిమర్థం తే ప్రవర్తతే ॥ ౫,౨౯.
పరమాత్మ, భూతాత్మ, ఆత్మ, నశించని వాడు — ఇవన్నీ మీరు, నాథా! ఏ రూపంలో అయినా మిమ్మల్ని పొగడటానికి కారణం ఏమిటి?
ప్రసీద సర్వభూతాత్మన్నరకేణ తు యత్కృతమ్ । తత్క్షమ్యతామదోషాయ త్వత్సుతస్త్వన్నిపాతితః ॥ ౫,౨౯.
ప్రభూ! సమస్త జీవుల హృదయంగా ఉన్నవాడవు, నరకుడు చేసిన దోషాలు అన్నీ క్షమించు. అవి తప్పులుగా పరిగణించవద్దు. నీ కుమారుడే నీ చేతిలో పడిపోయాడు కదా.
శ్రీపరాశర ఉవాచ తథేతి చోక్త్వా ధరణీం భగవాన్ భూతభావనః । రత్నాని నరకావాసాజ్జగ్రాహ మునిసత్తమ ॥ ౫,౨౯.
శ్రీపరాశరుడు ఇలా చెప్పాడు: 'అలా జరుగనీ' అని భగవంతుడు, భూతాలను సృష్టించేవాడు, నరకుని ఇంటి నుంచి రత్నాలను తీసుకున్నాడు, మునిశ్రేష్ఠా!
కన్యాపురే స కన్యానాం షోడఃశాతులవిక్రమః । శతాధికాని దదృశే సహస్రాణి మహామునే ॥ ౫,౨౯.
అతడు ఆ కన్యాపురంలో, మహాశక్తిశాలి అయిన వాడు, పదహారు వేల కన్నా ఎక్కువ యువతులను చూశాడు, మహామునీ!
చతుర్దంష్ట్రాన్గజాంశ్చాగ్ర్యాన్ షట్సహస్రాంశ్చ దృష్టవాన్ । కాంభోజానాం తథాశ్వానాం నియుతాన్యేకవింశతిమ్ ॥ ౫,౨౯.
అలాగే, నాలుగు దంతాలున్న అగ్రగజాలు ఆరు వేల సంఖ్యలో చూశాడు. అలాగే, కామ్బోజుల గుర్రాలు ఇరవై ఒక వేలూ చూశాడు.
తాః కన్యాస్తాంస్తథా నాగాంస్తానశ్వాన్ ద్వారకాం పురీమ్ । ప్రాపయామాస గోవిన్దః సద్యో నరకకిఙ్కరైః ॥ ౫,౨౯.
ఆ యువతులను, ఆ ఏనుగులను, ఆ గుర్రాలను నరకుని సేవకుల ద్వారా గోవిందుడు వెంటనే ద్వారకా నగరానికి పంపించాడు.
దదృశే వారుణం చ్ఛత్రం తథైవ మణిపర్వతమ్ । ఆరోపయామాస హరిర్గరుడేపతగేశ్వరే ॥ ౫,౨౯.
అతడు వరుణుని గొడుగు, అలాగే మణిపర్వతాన్ని చూశాడు. హరి వాటిని పక్షిరాజు గరుడుని మీద పెట్టాడు.
ఆరుహ్య చ స్వయం కృష్ణః సత్యభామాసహాయవాన్ । అదిత్యాః కుణ్డలే దానుం జగామ త్రిదశాలయమ్ ॥ ౫,౨౯.
తర్వాత కృష్ణుడు సత్యభామతో కలిసి, ఆదితి కుండలాలను, దానవుని కుండలాలను తీసుకుని దేవతల లోకానికి వెళ్లాడు.
శ్రీపరాశర ఉవాచ గరుడో వారుణం ఛత్రం తథైవ మణిపర్వతమ్ । సభార్యం చ హృషీకేశం లీలయైవ వహన్యయౌ ॥ ౫,౩౦.
శ్రీపరాశరుడు ఇలా చెప్పాడు: గరుడుడు వరుణుని గొడుగు, మణిపర్వతం, హృషీకేశుడు తన భార్యతో కలిసి, సులభంగా మోసుకొని వెళ్లాడు.
తతః శంఖముపాధ్మాసీత్స్వర్గద్వారగతో హరిః । ఉపతస్థుస్తథా దేవాఃసార్ఘ్యహస్తా జనర్దనమ్ ॥ ౫,౩౦.
తర్వాత హరి స్వర్గద్వారానికి చేరి శంఖాన్ని ఊదాడు. అప్పుడు దేవతలు చేతుల్లో అర్ఘ్యాలతో జనార్దనుని వద్దకు వచ్చారు.
స దేవైరర్చితః కృష్ణో దేవమాతుర్నివేశనమ్ । సితాభ్రశిఖరాకారం ప్రవిశ్య దదృశేఽదితిమ్ ॥ ౫,౩౦.
దేవతలు పూజించిన కృష్ణుడు, తెల్ల మేఘశిఖరంలా ఉన్న దేవమాత ఇంట్లోకి ప్రవేశించి, అక్కడ ఆదితిని చూశాడు.
స తాం ప్రణమ్య శక్రేణ సహ తే కుణ్డలోత్తమే । దదౌ నరకనాశం చ శశంసాస్యై జనార్దనః ॥ ౫,౩౦.
అతడు ఆమెకు, ఇంద్రునితో కలిసి నమస్కరించి, ఆ ఉత్తమ కుండలాలను ఇచ్చాడు. జనార్దనుడు నరకుని నాశనాన్ని కూడా ఆమెకు తెలిపాడు.
తతః ప్రీతాజగన్మాతా ధాతారం జగతాం హరిమ్ । తుష్టావాదితిరవ్యగ్రా కృత్వా తత్ప్రవణం మనః ॥ ౫,౩౦.
ఆ తర్వాత ఆనందంతో ఉన్న జగన్మాత ఆదితి, హరివైపు మనసు పెట్టి, జగత్తును పోషించే హరిని ప్రశంసించింది.
అదితిరువాచ నమస్తే పుణ్డరీకాక్ష భక్తానామభయఙ్కర । సనాతనాత్మన్ సర్వాత్మన్ భూతాత్మన్ భూతభావన ॥ ౫,౩౦.
ఆదితి ఇలా చెప్పింది: పద్మనయనా! నీ భక్తులకు భయాన్ని తొలగించేవాడవు. శాశ్వత స్వరూపుడవు, సమస్తానికి హృదయంగా ఉన్నవాడవు, భూతాలకు ఆత్మవు, భూతాలను సృష్టించేవాడవు, నీకు నమస్కారం.
ప్రణేతర్మనసో బుద్ధేరిన్ద్రియాణాం గుణాత్మక । త్రిగుణాతీత నిర్ద్వంద్వ శుద్ధసత్త్వ హృది స్థిత ॥ ౫,౩౦.
మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలను నడిపేవాడవు. గుణాల స్వరూపుడవు. మూడు గుణాలకు అతీతుడవు, ద్వంద్వాలు లేనివాడు, శుద్ధసత్త్వ స్వరూపుడవు, హృదయంలో నివసించేవాడవు.