త్వయానాథేన దేవానాం మనష్యత్వేపి తిష్ఠతా । ప్రశమం సర్వదుఃఖాని నీతాని మధుసూదన ॥ ౫,౨౯.
మధుసూదనా! నువ్వు మనుషుల మధ్య నివసించినా, దేవతల బాధలన్నీ తొలగించి వారికి శాంతిని ఇచ్చావు.
తపస్వివ్యమనార్థాయ సోరిష్టో ధేనుకస్తథా । ప్రవృత్తో యస్తథా కేశీతే సర్వే నిహతాస్త్వయా ॥ ౫,౨౯.
తపస్సు చేసే వారికి హాని కలిగించాలనుకున్న ధేనుకుడు, అలాగే కేశి — వీరిని నువ్వే సంహరించావు.
కంసః కువలయాపీడః పూతనా బాలఘాతినీ । నాశం నీతాస్త్వయా సర్వే యేఽన్యే జగదుపద్రవాః ॥ ౫,౨౯.
కంసుడు, కువలయాపీడుడు, చిన్నపిల్లలను చంపిన పూతన — వీరిని, ఇంకా లోకానికి హాని చేసే వారందరిని నువ్వే నాశనం చేశావు.
యుష్మద్దోర్దడసంభూతిపరిత్రాతే జగత్త్రయే । యజ్వయజ్ఞాంశసంప్రాప్త్యా తృప్తిం యాన్తి దివౌకసః ॥ ౫,౨౯.
నీ బాహుబలమే లోకాలకు రక్షణగా నిలుస్తుంది. యజ్ఞంలో యజమానులు దేవతలకు భాగం సమర్పించగలిగితే, వారు సంతృప్తి చెందుతారు.
సోఽహం సాంప్రతమాయాతో యన్నిమిత్తం జనార్దన । తచ్ఛుత్వా తత్ప్రతీకారప్రయత్నం కర్తుమర్హసి ॥ ౫,౨౯.
కాబట్టి జనార్దనా! నేను ఒక అవసరంతో ఇక్కడికి వచ్చాను. అది విని, దానికి పరిష్కారం చేయడానికి నువ్వు ప్రయత్నించాలి.
భౌమోఽయం నరకో నామ ప్రాగ్జ్యోతిషపురేశ్వరః । కరోతి సర్వభూతానాముపఘాతమరిన్దమ ॥ ౫,౨౯.
ఈ భూమిపై జన్మించిన నరకుడు, ప్రాగ్జ్యోతిషపురానికి అధిపతి, అన్ని జీవులకు హాని చేస్తున్నాడు, ఓ శత్రునాశకా!
దేవసిద్దసురాదీనాం నృపాణాం చ నజార్దన । హృత్వా తు సోఽసురః కన్యా రురుధే నిజమన్దిరే ॥ ౫,౨౯.
జనార్దనా! ఆ అసురుడు దేవతలు, సిద్ధులు, అసురులు, రాజుల కుమార్తెలను అపహరించి తన మందిరంలో బందీగా పెట్టాడు.
ఛత్రం యత్సలిలస్రావి తజ్జహార ప్రచేతసః । మదంరస్య తథా శృఙ్గం హృతవాన్మణిపర్వతమ్ ॥ ౫,౨౯.
వరుణుని నీరు చిందించే గొడుగు, మణిపర్వతం శిఖరం, అదితి కుండలాన్ని కూడా ఆ నరకుడు దోచేశాడు.
అమృతస్త్రావిణీ దివ్యే మన్మాతుః కృష్ణకుఞ్జలే । జహార సోఽసురో దిత్యా వాఞ్ఛత్యైరావతం గజమ్ ॥ ౫,౨౯.
అమృతం పొర్లే దివ్యమైన నల్ల వాంతిని నా తల్లి దితి ఆశించిన ఎర్రావతాన్ని కోరుకుంటూ ఆ అసురుడు తీసుకున్నాడు.
దుర్నీతమేతద్గోవిన్దమయా తస్య నివేదితమ్ । యదత్ర ప్రతికర్తవ్యం తత్స్వయం పరిమృశ్యతామ్ ॥ ౫,౨౯.
ఈ దుర్మార్గమైన పని, గోవిందా, అతను నాకు చెప్పాడు. దీనిలో ఏం చేయాలో మీరు స్వయంగా ఆలోచించండి.
శ్రీపరాశస ఉవాచ ఇతిశ్రుత్వా స్మితం కృత్వా భగవాన్దేవకీసుతః । గృహీత్వా వాసవం హస్తే సముత్తస్థౌ వరాసనాత్ ॥ ౫,౨౯.
శ్రీ పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: ఇది విని దేవకీ కుమారుడు చిరునవ్వుతో, ఇంద్రుడి చేతిని పట్టుకుని తన ఉత్తమ ఆసనంనుండి లేచాడు.
సంచిన్త్యాగతమారుహ్య గరుడం గగనేచరమ్ । సత్యభామాం సమారోప్య యయౌ ప్రాగ్జ్యోతిషం పురమ్ ॥ ౫,౨౯.
జరిగినదాన్ని ఆలోచించి, గగనంలో సంచరించే గరుడుని ఎక్కి, సత్యభామను కూడా ఎక్కించుకుని, ప్రాగ్జ్యోతిషపురికి వెళ్లాడు.
ఆరుహ్యౌరావతం నాగం శక్రోఽపి త్రిదివం యయౌ । తతౌ జగామ కృష్ణశ్చ పశ్యతాం ద్వారకౌకసామ్ ॥ ౫,౨౯.
ఇంద్రుడు ఎర్రావతాన్ని ఎక్కి స్వర్గానికి వెళ్లాడు. ఆ తరువాత కృష్ణుడు ద్వారకావాసులు చూస్తుండగా బయలుదేరాడు.
ప్రాగ్జ్యోతిషపురస్యాపి సమన్తాచ్ఛతయోజనమ్ । ఆచితా మౌరవైః పాశైః క్షురాన్తైర్భూర్ద్విజోత్తమ ॥ ౫,౨౯.
ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా! ప్రాగ్జ్యోతిషపురి చుట్టూ వంద యోజనల దూరంలో మురుడు వేసిన పదునైన కత్తిపోట్లతో కూడిన పాశాలతో ప్రాకారం ఉంది.
తాఞ్చిచ్ఛేద హరిః పాశాన్క్షిప్త్వా చక్రం సుదర్శనమ్ । తతో మురఃసముత్తస్థౌ తం జఘాన చ కేశవః ॥ ౫,౨౯.
హరి సుదర్శన చక్రాన్ని విసిరి ఆ పాశాలను కోసేశాడు. వెంటనే మురుడు పైకి వచ్చాడు, కేశవుడు అతన్ని సంహరించాడు.
మురస్య తనయాన్సప్త సహస్రాంస్తాంస్తతో హరిః । చక్రధారాగ్నినిర్దగ్ధాంశ్చకార శలభానివ ॥ ౫,౨౯.
తర్వాత హరి, మురుని ఏడు వేల మంది కుమారులను చక్రం అంచు నుండి వచ్చిన అగ్నిలో దగ్ధమై, పురుగుల్లా చేసేశాడు.
హత్వాసురం హయగ్రీవం తథా పఞ్చజనం ద్విజ । ప్రాగ్జ్యోతిషపురం ధీమాంస్త్వారావాన్సముపాద్రవత్ ॥ ౫,౨౯.
హయగ్రీవుడు అనే అసురుని, అలాగే పంచజనుడిని సంహరించిన తరువాత, ఓ ద్విజుడా, ధీరుడు ప్రాగ్జ్యోతిషపురి వైపు వెళ్లాడు.
నరకేణాస్య తత్రాభూన్మహాసైన్యేన సంయుగమ్ । కృష్ణస్య యత్ర గోవిన్దో యత్ర గోవిన్దో జఘ్నే దైత్యాన్సహస్రశః ॥ ౫,౨౯.
అక్కడ నరకుడు తన గొప్ప సేనతో యుద్ధానికి దిగాడు. అక్కడ గోవిందుడు, కృష్ణుడు వేలాది దైత్యులను సంహరించాడు.
శస్త్రాస్త్రవర్షం ముఞ్చన్తం తం భౌమం నరకం బలీ । క్షిప్త్వా చక్రం ద్విధా చక్రే చక్రీ దైతేయచక్రహా ॥ ౫,౨౯.
బలమైన భౌమ నరకుడు ఆయుధాల వర్షాన్ని కురిపించగా, చక్రధారి తన సుదర్శనాన్ని విసిరి దైత్యుల వలయాన్ని రెండు ముక్కలు చేశాడు.
హతే తు నరకే భూమిర్గృహీత్వాదితికుణ్డలే । ఉపతస్థే జగన్నాథం వాక్యం చేదమథాబ్రవీత్ ॥ ౫,౨౯.
నరకుడు సంహరించబడిన తరువాత, భూమి ఆదితి కుండలాలను తీసుకుని జగన్నాథుని దగ్గరకు వచ్చి ఇలా చెప్పింది.
పృథ్వ్యువాచ యదాహముద్ధృతా నాథ త్వయా సూకరమూర్తినా । త్వత్స్పర్శసంభవః పుత్రస్తదాయం మయ్యజాయత ॥ ౫,౨౯.
భూమి ఇలా అంది: నాథా! మీరు వరాహరూపంలో నన్ను పైకి తీసినప్పుడు, మీ స్పర్శ వల్ల పుట్టిన ఈ కుమారుడు అప్పుడే నాలో జన్మించాడు.
సోఽయం త్వయైవ దత్తో మే త్వయైబ వినిపాతితః । గృహామ కుణ్డలే చేమే పాలయాస్య చ సంతతిమ్ ॥ ౫,౨౯.
ఈ కుమారుడిని మీరు నాకు ఇచ్చారు, మీరు ఆయనను సంహరించారు కూడా. ఈ కుండలాలను స్వీకరించండి, ఆయన వంశాన్ని కాపాడండి.
భారావతరణార్థాయ మమైవ భగవానిమమ్ । అంశేన లోకమాయాతః ప్రసాదసుముఖః ప్రభో ॥ ౫,౨౯.
నా భారాన్ని తీయడానికి, ప్రభూ! మీరు స్వయంగా మీ అంసంతో లోకానికి వచ్చారు, దయతో కూడినవాడవు.
త్వం కర్తా చ వికర్తా చ సంహర్తా ప్రభవోఽప్యయః । జగతాన్త్వం జగద్రూపఃస్తూయతేఽచ్యుత కిం తవ ॥ ౫,౨౯.
మీరు సృష్టికర్త, సంహారకుడు, లయకర్త, ఆదిగా అంతమూ మీరు. జగత్తే మీరు, అచ్యుతా! మిమ్మల్ని ఎంత పొగిడినా ఏమి లాభం?
వ్యాప్తివ్యాప్యం క్రియాకర్తా కార్యం చ భగవాన్యథా । సర్వభూతాత్మభూతస్య స్తూయతే తవ కిం తథా ॥ ౫,౨౯.
వ్యాప్తి, వ్యాప్యము, చేయువాడు, చేయబడినది — ఇవన్నీ మీరు, భగవంతుడా! సర్వభూతాత్ముడవైన మీకు ఎంత పొగడ్త చెప్పినా ఏమి ప్రయోజనం?
పరమాత్మా చ భూతాత్మా త్వమాత్మా చాప్యయో భవాన్ । యథాతథా స్తుతిర్నాథ కిమర్థం తే ప్రవర్తతే ॥ ౫,౨౯.
పరమాత్మ, భూతాత్మ, ఆత్మ, నశించని వాడు — ఇవన్నీ మీరు, నాథా! ఏ రూపంలో అయినా మిమ్మల్ని పొగడటానికి కారణం ఏమిటి?
ప్రసీద సర్వభూతాత్మన్నరకేణ తు యత్కృతమ్ । తత్క్షమ్యతామదోషాయ త్వత్సుతస్త్వన్నిపాతితః ॥ ౫,౨౯.
ప్రభూ! సమస్త జీవుల హృదయంగా ఉన్నవాడవు, నరకుడు చేసిన దోషాలు అన్నీ క్షమించు. అవి తప్పులుగా పరిగణించవద్దు. నీ కుమారుడే నీ చేతిలో పడిపోయాడు కదా.
శ్రీపరాశర ఉవాచ తథేతి చోక్త్వా ధరణీం భగవాన్ భూతభావనః । రత్నాని నరకావాసాజ్జగ్రాహ మునిసత్తమ ॥ ౫,౨౯.
శ్రీపరాశరుడు ఇలా చెప్పాడు: 'అలా జరుగనీ' అని భగవంతుడు, భూతాలను సృష్టించేవాడు, నరకుని ఇంటి నుంచి రత్నాలను తీసుకున్నాడు, మునిశ్రేష్ఠా!
కన్యాపురే స కన్యానాం షోడఃశాతులవిక్రమః । శతాధికాని దదృశే సహస్రాణి మహామునే ॥ ౫,౨౯.
అతడు ఆ కన్యాపురంలో, మహాశక్తిశాలి అయిన వాడు, పదహారు వేల కన్నా ఎక్కువ యువతులను చూశాడు, మహామునీ!
చతుర్దంష్ట్రాన్గజాంశ్చాగ్ర్యాన్ షట్సహస్రాంశ్చ దృష్టవాన్ । కాంభోజానాం తథాశ్వానాం నియుతాన్యేకవింశతిమ్ ॥ ౫,౨౯.
అలాగే, నాలుగు దంతాలున్న అగ్రగజాలు ఆరు వేల సంఖ్యలో చూశాడు. అలాగే, కామ్బోజుల గుర్రాలు ఇరవై ఒక వేలూ చూశాడు.