క్వ యౌవనోన్ముఖీభూతసుకుమారతనుర్హరిః । క్వ వజ్రకఠినాభోగశరీరోఽయం మహాసురః
ఇంకా యవ్వనంలోకి అడుగుపెడుతున్న సున్నితమైన శరీరమున్న హరిదేవుడు, వజ్రంలా గట్టిగా ఉన్న ఈ మహాసురునికి ఎలా సమానంగా పోరాడతాడు?
ఇమౌ సులలితైరంగైర్వర్త్తేతే నవయౌవనౌ । దైతేయమల్లాశ్చాణూరప్రముఖాస్త్వతిదారుణాః
ఇద్దరూ ఎంతో సొగసైన అవయవాలతో, యవ్వనంలో తళుక్కుమంటున్నారు. చాణూరుడు మొదలైన దైత్యమల్లులు మాత్రం చాలా క్రూరంగా ఉన్నారు.
నియుద్ధప్రాశ్నికానాం తు మహానేష వ్యతిక్రమః । యద్బాలబలినోర్యుద్ధం మధ్యస్థైస్సముపేక్ష్యతే
మల్లయుద్ధానికి న్యాయనిర్ణేతలుగా ఉన్నవారు, ఒక చిన్నవాడి మరియు బలవంతుడి మధ్య పోరాటం జరుగుతుంటే, దాన్ని నిశ్శబ్దంగా చూస్తూ ఉండటం ఎంత పెద్ద తప్పో తెలుసుకోవాలి.
శ్రీపరాశర ఉవాచ। ఇత్థం పురస్త్రీలోకస్వ వదతశ్చాలయన్భువమ్ । వవల్గ బద్ధకక్ష్యఓంతర్జనస్య భగవాన్హరిః
శ్రీ పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: పట్టణంలో, భూమిని కంపించిస్తూ, జనసమూహం మధ్యలో శ్రీహరి తన కట్టుబట్టిని బిగించి, ఉత్సాహంగా దూకాడు.
బలభద్రో ఽపి చాస్ఫోట్య వవల్గలలితం తథా । పదేపదే తథా భూమిర్యన్న శీర్ణా తదద్భుతమ్
బలరాముడు కూడా నేలను బలంగా తట్టి, సొగసుగా దూకుతూ తిరిగాడు. ప్రతి అడుగునా భూమి పగలకపోవడం ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
చాణూరేణ తతః కృష్ణో యయుధేఽమితవిక్రమః । నియుద్ధకుశలో దైత్యో బలభద్రే ణ ముష్టికః
ఆ తర్వాత, అపారశక్తిగల కృష్ణుడు చాణూరుని తోడుకుని యుద్ధించాడు. మల్లయుద్ధంలో నిపుణుడైన ముష్టికుడు బలరామునితో పోరాడాడు.
సన్నిపాతావధూతైస్తు చాణూరేణ సమం హరిః । ప్రక్షేపణైర్ముష్టిభిశ్చ కీలవజ్రనిపాతనైః
చాణూరుని తోడు శ్రీహరి, ఒకరిని ఒకరు ఎగరేసి, గుద్దులు, మల్లయుద్ధపు పట్టులతో, ఉక్కుపాటుల్లాంటి దెబ్బలతో పోరాడారు.
పాదోద్ధూతైః ప్రమృష్టైశ్చ తయోర్యుద్ధమభూన్మహత్
వారి మధ్య గొప్ప యుద్ధం, కాలుతో తన్నడం, తోసుకోవడం, పట్టుకుని పడగొట్టడం వంటి విధాలుగా సాగింది.
అశస్త్రమతిఘోరం తత్తయోర్యుద్ధం సుదారుణమ్ । బలప్రాణవినిష్పాద్యం సమాజోత్సవసన్నిధౌ
ఆ ఇద్దరి మధ్య ఆయుధాలు లేకపోయినా, ఆ పోరాటం అత్యంత భయంకరంగా, భీకరంగా సాగింది. వారి బలాన్ని, ప్రాణశక్తిని ఉత్సవ సభ ముందు చూపించారు.
యావద్యావచ్చ చాణూరో యుయుధే హరిణా సహ । ప్రాణహానిమవాపాగ్ర్యాం తావత్తావల్లవాల్లవమ్
చాణూరు, హరితో ఎంతసేపు యుద్ధం చేశాడో, అంతసేపు గోపాళ్లు, పట్టణవాసులు ఊపిరి ఆపుకుని, ఫలితాన్ని ఎదురు చూశారు.
కృష్ణోపి యుయుధే తేన లీలయైవ జగన్మయః । ఖేదాచ్చాలయతా కోపాన్నిజకేసరశ్ఖోరమ్
జగత్తు అంతటినీ ఆవరించిన కృష్ణుడు, ఆ పోరును ఆటగా సాగించాడు. అలసటతో, కోపంతో తన సింహపు జటలను ఊపాడు.
బలక్షయం వివృద్ధిం చ దృష్ట్వా చాణూకృష్ణయోః । వారయామాస తూర్యాణి కంసః కోపపరాయణః
చాణూరుని బలం తగ్గిపోతూ, కృష్ణునిది పెరుగుతుండటం చూసి, కోపంతో కంసుడు వాద్యాలను ఆపేయమని ఆజ్ఞాపించాడు.
మృదంగాదిషు తూర్యేషు ప్రతిషిద్ధేషు తత్క్షణాత్ । ఖే సంగతాన్యవాద్యంత దేవతూర్యాణ్యనేకశః
ఆ క్షణంలో మృదంగాదులాంటి వాద్యాలు ఆపివేయబడినప్పుడు, ఆకాశంలో అనేక దేవతా వాద్యాలు ఒకేసారి మోగాయి.
జయ గోవింద చాణూరం జహి కేశవ దానవమ్ । అంతర్ద్ధానగతా దేవాస్తమూచురతిహర్షితాః
"జయ గోవిందా! చాణూరుని సంహరించు, కేశవా!" అని, దృష్టికి కనిపించని దేవతలు ఆనందంతో పలికారు.
చాణూరేణ చిరం కాలం పీడిత్వా మధుసూదనః । ఉత్పాట్య భ్రామయామాస తద్వధాయ కృతోద్యమః
చాణూరుని చాలా సేపు బాధించి, మధుసూదనుడు అతన్ని సంహరించేందుకు పట్టుకుని, గాల్లో తిప్పసాగాడు.
భ్రామయిత్వా శతగుణం దైత్యమల్లమమిత్రజిత్ । భూమావాస్ఫోటయామాస గగనే గతజీవితమ్
వైరీలను జయించిన కృష్ణుడు, ఆ దైత్యమల్లుని వందసార్లు తిప్పి, అతని ప్రాణం గాల్లో పోయిన తరువాత భూమిపై బలంగా పడగొట్టాడు.
భూమావాస్ఫోటితస్తేన చాణూరః శతధాఽభవత్ । రక్తస్రావమహాపంకాం చకార చ తదా భువమ్
ఆ దెబ్బతో చాణూరు శరీరం నూరుకుకుళ్లైపోయింది. ఆ సమయంలో భూమంతా రక్తంతో ముంచెత్తింది.
బలదేవోఽపి తత్కాలం ముష్టికేన మహాబలః । యుయుధే దైత్యమల్లేన చాణూరేణ యథా హరిః
అప్పటికి బలరాముడు కూడా మహాబలశాలి, ముష్టిక అనే దైత్యమల్లునితో, కృష్ణుడు చాణూరునితో చేసినట్లే యుద్ధం చేశాడు.
సోఽప్యేనం ముష్టినా మూర్ధ్ని వక్షస్యాహత్య జానునా । పాతయిత్వా ధరాపృష్ఠే నిష్పిపేష గతాయుషమ్
బలరాముడు, ముష్టికుని తలపై, ఛాతిపై గుద్దులతో, మోకాలి దెబ్బతో కొట్టి, భూమిపై పడగొట్టి, అతని ప్రాణం పోయే వరకు నలిపేశాడు.
కృష్ణ స్తోశలకం భూయో మల్లరాజం మహాబలమ్ । వామముష్టిప్రహారేణ పాతయామాస భూతలే
తర్వాత కృష్ణుడు, బలమైన మల్లయుద్ధ రాజు తోశలకుని, ఎడమ చేతి గుద్దుతో బలంగా కొట్టి, భూమిపై పడగొట్టాడు.
చాణూరే నహతే మల్లే ముష్టేకే వినిపాతితే । నీతే క్షయం తోశలకే సర్వే మల్లాః ప్రదుద్రు వుః
చాణూరుడు కుస్తీలో పడిపోయి, ముష్టికుడు కూడా నేలకూలి, తోశలకుడు అంతమయ్యాక, మిగతా మల్లయోధులందరూ భయంతో పారిపోయారు.
వవల్గతుస్తతో రంగే కృష్ణసంకర్షణావుభౌ । సమానవయసో గోపాన్బలాదాకృష్య హర్షితౌ
ఆ తర్వాత కృష్ణుడు, సంకర్షణుడు ఇద్దరూ ఆనందంగా రంగంలోకి దూకి, తమ వయస్సు గల గోప బాలురను బలవంతంగా పట్టుకున్నారు.
కంసోఽపి కోపరక్తాక్షః ప్రాహోచ్చైర్వ్యాయతాన్నరాన్ । గోపావేతౌ సమాజౌఘాన్నిష్క్రామ్యేతాం బలాదితః
కంసుడు కోపంతో కళ్లెరుపు చేసి, బలవంతంగా ఈ ఇద్దరు గోప బాలులను, గోప సమూహాన్ని సభ నుండి బయటకు తీసేయండి అని రక్షకులకు గట్టిగా ఆజ్ఞాపించాడు.
నందోఽపి గృహ్యతాం పాపో నిర్గలైరాయసైరిహ । అవృద్ధార్హేణ దండేన వసుదేవోఽపి బధ్యతామ్
ఈ నందుడిని ఇక్కడే ఇనుప గొలుసులతో బంధించండి! వయస్సు లేని వారికి ఇచ్చే శిక్షతో వసుదేవుడిని కూడా కట్టేయండి!
వల్గంతి గోపాః కృష్ణేన యే చేమే సహితాః పురః । గావో నిగృహ్య తామేషాం యచ్చాస్తి వసు కించన
కృష్ణుడితో ఉన్న ఈ గోపాలుల పశువులను పట్టుకుని, వాళ్ల దగ్గర ఉన్న దేనికైనా స్వాధీనం చేసుకోండి!
ఏవమాజ్ఞాపయానం తు ప్రహస్య మధుసూదనః । ఉత్ప్లుత్యారుహ్య తం మంచం కంసం జగ్రాహ వేగతః
కంసుడు ఇలా ఆజ్ఞలు ఇస్తుండగా, మధుసూదనుడు నవ్వుతూ ఒక్కసారిగా ఎగిరి, మంచంపైకి చేరి, వేగంగా కంసుని పట్టుకున్నాడు.
కేశ్ష్వోఆ!కృష్య విగలత్కిరీటమవనీతలే । స కంసం పాతయామాస తస్యోపరి పపాత చ
కృష్ణుడు కంసుని జుట్టు పట్టి లాగగా, అతని కిరీటం నేలపై పడిపోయింది. వెంటనే కంసుని నేలకూల్చి, అతని మీద పడిపోయాడు.
అశ్షోజగదాధారగురుణా పతతోపరి । కృష్ణేన త్యాజితః ప్రాణానుగ్రసేనాత్మజో నృపః
ప్రపంచాన్ని మోసే బలవంతుడు అయిన కృష్ణుడు పడగొట్టిన వెంటనే, ఉగ్రసేనుని కుమారుడు అయిన కంసుడు ప్రాణాలు విడిచాడు.
నృతస్య కేశ్షోఉ! తదా గృహీత్వా మధుసూదనః । చకర్ష దేహం కంసస్య రంగమధ్యే మహాబలః
తర్వాత మధుసూదనుడు కంసుని జుట్టు పట్టుకుని, అతని శరీరాన్ని రంగ మధ్యలోకి లాగాడు.
గౌరవేణాతిపతతా పరిఘాతేన కృష్యతా । కృతా కంసస్య దేహేన వేగేనేవ మహాంభసః
బలంగా కొట్టడం, లాగడం వల్ల కంసుని శరీరం వేగంగా ప్రవహించే పెద్ద నదిలా తయారైంది.