తతస్తూత్ప్లుత్య వేగేన రౌహిణేయో మహాబలః । జఘాన వామపాదేన మస్తకే హస్తినం రుషా
తర్వాత రోహిణీ కుమారుడు, మహాబలుడు, వేగంగా ఎగిరి, ఎడమ కాలితో కోపంగా ఏనుగు తలపై బలంగా తన్నాడు.
స పపాత హతస్తేన బలభద్రే ణ లీలయా । సహస్రాక్షేణ వజ్రేణ తాడితః పర్వతో యథా
బలరాముడు సరదాగా కొట్టిన వెంటనే, ఆ ఏనుగు మృతిచెందింది. అది ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో కొట్టిన పర్వతంలా నేలపై పడిపోయింది.
హత్వా కువలయాపీడం హస్త్యారోహప్రచోదితమ్ । మదాసృగనులిప్తాంగౌ హస్తిదంతవరాయుధౌ
ఏనుగు కాపరి ప్రేరేపించిన కువలయాపీడను చంపి, రక్తంతో, మదంతో తడిసిన శరీరాలతో, ఏనుగు దంతాలను ఆయుధాలుగా పట్టుకుని ఉన్నారు.
మృగమధ్యే యథా సింహౌ గర్వలీలావలోకినౌ । ప్రవిష్టౌ సుమహారంగం బలభద్ర జనార్దనౌ
మృగాల మధ్య సింహాలు ఎలా గర్వంగా తిరుగుతాయో, అలాగే బాలరాముడు, జనార్దనుడు గర్వభావంతో చుట్టూ చూస్తూ, ఆ మహారంగస్థలంలోకి ప్రవేశించారు.
హాహాకారో మహాఞ్జజ్ఞే మహారంగే త్వనంతరమ్ । కృష్ణోఽయం బలభద్రో యమితి లోకస్య విస్మయః
అరె! ఎంత పెద్ద అరుపు ఆ మహా రంగస్థలంలో ఎగిసిపడింది! అందరూ ఆశ్చర్యంతో — "ఇవ్వాళ్ళు కృష్ణుడు, అబ్బాయిలా ఉన్నవాడు బాలభద్రుడు" అని పరస్పరం చెప్పుకున్నారు.
సోఽయం యేన హతా ఘోరా పూతనా బాలఘాతినీ । క్షిప్తం తు శకటం యేన భగ్నౌ తు యమలార్జునౌ
ఇతడే భయంకరమైన పిల్లల్ని చంపే పూతనను సంహరించినవాడు; ఇతడే బండిని విసిరేసినవాడు, యమలార్జున వృక్షాలను విరిచినవాడు.
సోయం యః కాలియం నాగం మమర్దారుహ్య వాలకః । ధృతో గోవర్ద్ధనో యేన సప్తరాత్రం మహాగిరిః
ఇతడే చిన్నవాడిగా కాలియ సర్పాన్ని ఎక్కి అదుపులో పెట్టినవాడు; ఇతడే ఏడు రాత్రులు గొవర్ధన పర్వతాన్ని చేతిలో ఎత్తినవాడు.
అరిష్టో ధేనుకః కేశీ లీలయైవ మహాత్మనా । నిహతా యేన దుర్వృత్తా దృశ్యతామేష సోఽచ్యుతః
అరిష్టుడు, ధేనుకుడు, కేశి — ఆ దుష్టులను ఈ అచ్యుతుడు ఎంతో సులభంగా సంహరించాడు. చూడండి, ఇదే ఆ అచ్యుతుడు.
అయం చాస్య మహాబాహుర్బలభద్రో ఽగ్రతోఽగ్రజః । ప్రయాతి లీలయా యోషిన్మనోనయననందనః
ఇదిగో, ఇతని పెద్ద అన్నయ్య, బలమైన భుజాలు కలిగిన బాలభద్రుడు ముందుగా సులభంగా నడుస్తూ, స్త్రీల మనసు, కన్నులకు ఆనందాన్ని ఇస్తున్నాడు.
అయం స కథ్యతే ప్రాజ్ఞైః పురాణార్థవిశారదైః । గోపాలో యాదవం వంశం మగ్నమభ్యద్ధరిష్యతి
పురాణార్థాన్ని బాగా తెలిసిన పండితులు ఇతడే గోపాలుడు, పడిపోయిన యాదవ వంశాన్ని పైకి లేపబోయేవాడు అని ప్రకటిస్తున్నారు.
అయం హి సర్వలోకస్య విష్ణోరఖిలజన్మనః । అవతీర్ణో మహీమంశో నూనం భారహరో భువః
ఇతడే సర్వలోకాలకు జనకుడైన విష్ణువు యొక్క మహత్తర భాగం, భూమిని భారమునుంచి విముక్తి చేయడానికి అవతరించినవాడు.
ఇత్యేవం వర్ణితే పౌరై రామే కృష్ణే చ తత్క్షణాత్ । ఉరస్తతాప దేవక్యాః స్నేహస్నుతపయోధరమ్
ఇలా పురవాసులు రాముడు, కృష్ణుడి గురించి వర్ణిస్తున్నప్పుడు, ఆ క్షణంలోనే మాతృ ప్రేమతో తడిసిన దేవకీ గుండె ఉప్పొంగింది.
మహోత్సవమివాసాద్య పుత్రాననవిలోకనాత్ । యువేవ వసుదేవోఽభూద్విహాయాభ్యాగతాం జరామ్
కొడుకుల ముఖాలను చూసే మహోత్సవాన్ని పొందిన వాసుదేవుడు, తన వృద్ధాప్యాన్ని వదిలేసి మళ్లీ యువకుడిగా మారిపోయాడు.
విస్తారితాక్షియుగలో రాజాంతఃపురయోషితామ్ । నాగరస్త్రీసమూహశ్చ ద్ర ష్టుం న విరరామ తమ్
అంతఃపుర స్త్రీలు విస్తృతమైన కళ్లతో అతనిని చూస్తూ ఉండిపోయారు; నగర స్త్రీల గుంపులు కూడా అతనిని చూడడం ఆపలేదు.
సఖ్యః పశ్యత కృష్ణస్య ముఖమత్యరుణేక్షణమ్ । గజయుద్ధకృతాయాసస్వేదాంబుకణికాచితమ్
సఖులారా! గజయుద్ధంలో అలసటతో వచ్చిన చెమటబిందువులతో అలంకరించబడిన, ఎర్రటి కళ్లతో ఉన్న కృష్ణుని ముఖాన్ని చూడండి.
వికాసిశరదంభోజమపశ్యామజలోక్షితమ్ । పరిభూయం స్థితం జన్మ సఫలం క్రియతాం దృశః
వానితో తడిసిన శరదృతువులో వికసించిన కమలాన్ని పోలిన అతని ముఖాన్ని చూస్తున్నాం. ఈ జన్మలో మన కళ్ళు సార్థకమయ్యాయి.
శ్రీవత్సాంకం మహద్ధామ బాలస్యైతద్విలోక్యతామ్ । విపక్షక్షపణం వక్షో భుజయుగ్మం చ భామిని
ఓ అందమైనవాడా! శ్రీవత్సం ఉన్న ఆ బాలుని గొప్ప తేజస్సును, శత్రువులను నాశనం చేసే అతని వక్షస్సును, రెండు బాహువులను చూడు.
కిం న పశ్యసి దుగ్ధేందుమృణాలధవలాకృతిమ్ । బలభద్ర మిమం నీలపరిధానముపాగతమ్
పాలు, చంద్రుడు, మృణాళం లాంటి తెల్లటి రూపంతో, నీల వస్త్రం ధరించి వచ్చిన బాలభద్రుడిని నువ్వెందుకు చూడటం లేదు?
వల్గతాముష్టికేనైవ చాణూరేణ తథా సఖి । క్రీడతో బలభద్ర స్య హరేర్హాస్యం విలోక్యతామ్
సఖి! ముష్టికుడు, చాణూరుడితో బాలభద్రుడు ఆటలాడుతున్నాడు. హరిదేవుని చిరునవ్వును చూడు.
సఖ్యః పశ్యత చాణూరం నియుద్ధార్థమయం హరిః । సముపైతి న సంత్యత్ర కిం వృద్ధా ముక్తకారిణః
సఖులారా! చాణూరుని తోడు యుద్ధానికి హరిదేవుడు ముందుకు వస్తున్నాడు. ఇక్కడ ఎలాంటి సంకోచం లేదు — పెద్దలు అనుమతిచ్చారా?
క్వ యౌవనోన్ముఖీభూతసుకుమారతనుర్హరిః । క్వ వజ్రకఠినాభోగశరీరోఽయం మహాసురః
ఇంకా యవ్వనంలోకి అడుగుపెడుతున్న సున్నితమైన శరీరమున్న హరిదేవుడు, వజ్రంలా గట్టిగా ఉన్న ఈ మహాసురునికి ఎలా సమానంగా పోరాడతాడు?
ఇమౌ సులలితైరంగైర్వర్త్తేతే నవయౌవనౌ । దైతేయమల్లాశ్చాణూరప్రముఖాస్త్వతిదారుణాః
ఇద్దరూ ఎంతో సొగసైన అవయవాలతో, యవ్వనంలో తళుక్కుమంటున్నారు. చాణూరుడు మొదలైన దైత్యమల్లులు మాత్రం చాలా క్రూరంగా ఉన్నారు.
నియుద్ధప్రాశ్నికానాం తు మహానేష వ్యతిక్రమః । యద్బాలబలినోర్యుద్ధం మధ్యస్థైస్సముపేక్ష్యతే
మల్లయుద్ధానికి న్యాయనిర్ణేతలుగా ఉన్నవారు, ఒక చిన్నవాడి మరియు బలవంతుడి మధ్య పోరాటం జరుగుతుంటే, దాన్ని నిశ్శబ్దంగా చూస్తూ ఉండటం ఎంత పెద్ద తప్పో తెలుసుకోవాలి.
శ్రీపరాశర ఉవాచ। ఇత్థం పురస్త్రీలోకస్వ వదతశ్చాలయన్భువమ్ । వవల్గ బద్ధకక్ష్యఓంతర్జనస్య భగవాన్హరిః
శ్రీ పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: పట్టణంలో, భూమిని కంపించిస్తూ, జనసమూహం మధ్యలో శ్రీహరి తన కట్టుబట్టిని బిగించి, ఉత్సాహంగా దూకాడు.
బలభద్రో ఽపి చాస్ఫోట్య వవల్గలలితం తథా । పదేపదే తథా భూమిర్యన్న శీర్ణా తదద్భుతమ్
బలరాముడు కూడా నేలను బలంగా తట్టి, సొగసుగా దూకుతూ తిరిగాడు. ప్రతి అడుగునా భూమి పగలకపోవడం ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
చాణూరేణ తతః కృష్ణో యయుధేఽమితవిక్రమః । నియుద్ధకుశలో దైత్యో బలభద్రే ణ ముష్టికః
ఆ తర్వాత, అపారశక్తిగల కృష్ణుడు చాణూరుని తోడుకుని యుద్ధించాడు. మల్లయుద్ధంలో నిపుణుడైన ముష్టికుడు బలరామునితో పోరాడాడు.
సన్నిపాతావధూతైస్తు చాణూరేణ సమం హరిః । ప్రక్షేపణైర్ముష్టిభిశ్చ కీలవజ్రనిపాతనైః
చాణూరుని తోడు శ్రీహరి, ఒకరిని ఒకరు ఎగరేసి, గుద్దులు, మల్లయుద్ధపు పట్టులతో, ఉక్కుపాటుల్లాంటి దెబ్బలతో పోరాడారు.
పాదోద్ధూతైః ప్రమృష్టైశ్చ తయోర్యుద్ధమభూన్మహత్
వారి మధ్య గొప్ప యుద్ధం, కాలుతో తన్నడం, తోసుకోవడం, పట్టుకుని పడగొట్టడం వంటి విధాలుగా సాగింది.
అశస్త్రమతిఘోరం తత్తయోర్యుద్ధం సుదారుణమ్ । బలప్రాణవినిష్పాద్యం సమాజోత్సవసన్నిధౌ
ఆ ఇద్దరి మధ్య ఆయుధాలు లేకపోయినా, ఆ పోరాటం అత్యంత భయంకరంగా, భీకరంగా సాగింది. వారి బలాన్ని, ప్రాణశక్తిని ఉత్సవ సభ ముందు చూపించారు.
యావద్యావచ్చ చాణూరో యుయుధే హరిణా సహ । ప్రాణహానిమవాపాగ్ర్యాం తావత్తావల్లవాల్లవమ్
చాణూరు, హరితో ఎంతసేపు యుద్ధం చేశాడో, అంతసేపు గోపాళ్లు, పట్టణవాసులు ఊపిరి ఆపుకుని, ఫలితాన్ని ఎదురు చూశారు.